Saudi Arabia giảm mạnh quy mô siêu dự án Neom

Siêu dự án Neom do Thái tử Mohammed bin Salman khởi xướng, một trong những dự án quan trọng nhất của Saudi Arabia, đang đứng trước những thay đổi lớn khi quy mô bị giảm mạnh và thiết kế được điều chỉnh lại.

Sau nhiều năm dự án trì trệ và vượt ngân sách, việc xem xét lại dự án khổng lồ này đang dần hoàn tất - tờ báo Financial Times đưa tin. Nguồn thạo tin tiết lộ với báo này rằng Thái tử Mohammed, Chủ tịch của Neom, hiện đang hình dung về một dự án "nhỏ hơn nhiều”, đồng nghĩa với giảm bớt tham vọng to lớn ban đầu.

Dự án Neom, với thiết kế ban đầu trải dài dọc theo bờ biển Biển Đỏ của Saudi Arabia và bao phủ một khu vực có diện tích tương đương với nước Bỉ, đã từng được kỳ vọng sẽ trở thành biểu tượng cho công cuộc hiện đại hóa và đa dạng hóa nền kinh tế vốn phụ thuộc vào dầu mỏ của vương quốc này.

Tuy nhiên, phần trung tâm của dự án là The Line - một thành phố tuyến tính tương lai - sẽ bị thu nhỏ đáng kể. Thay vào đó, Neom giờ đây có thể trở thành một cụm trung tâm dữ liệu, phục vụ cho chiến lược của Thái tử Mohammed nhằm đưa Saudi Arabia trở thành một quốc gia hàng đầu thế giới trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).

Những thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Riyadh đang cố gắng quản lý nền tài chính công của mình sau một thập kỷ chi tiêu mạnh tay, nhằm thích ứng với tình trạng suy giảm của giá dầu. Nước này này cũng đang đối mặt với các thời hạn gấp rút để tiến tới tổ chức Hội chợ thương mại quốc tế Expo vào năm 2030 và World Cup bóng đá vào năm 2034.

Kể từ khi ra mắt, Neom đối mặt với nhiều mối hoài nghi cả trong và ngoài nước. Tuy nhiên, nguồn thạo tin cho rằng việc điều chỉnh dự án không phải vì những mối hoài nghi đó, mà cho thấy Chính phủ Saudi Arabia sẵn sàng thích ứng với thực tế khi đánh giá lại các kế hoạch. "Điều này cho thấy hệ thống có khả năng điều chỉnh mục tiêu” - một nguồn tin nhận xét.

Quá trình rà soát dự án, dự kiến kéo dài 1 năm, sẽ hoàn tất vào cuối quý 1 này hoặc muộn hơn một chút.

Sau khi Neom được công vào năm 2017, nhiều dự án thành phần của siêu dự án này đã được vạch ra, bao gồm thành phố tuyến tính The Line, dự kiến sẽ chạy dài 170km từ biển vào sâu trong đất liền qua các dãy núi sa mạc; một khu nghỉ dưỡng trượt tuyết có tên Trojena được kỳ vọng sẽ nơi đăng cai đại hội thể thao Olympic Mùa đông châu Á vào năm 2029, và một khu vực hậu cần và công nghiệp ven biển được gọi là Oxagon. Cuối tuần vừa rồi, Riyadh thông báo rằng dự án Trojena sẽ bị thu nhỏ và sẽ không còn tổ chức Olympic mùa đông như đã lên kế hoạch.

Nguồn tin cho biết các kiến trúc sư đã bắt đầu làm việc để thiết kế lại The Line sau khi dự án bị thu nhỏ đáng kể, để vạch a một dự án "khiêm tốn" hơn có thể sử dụng cơ sở hạ tầng hiện có được xây dựng trong vài năm qua. Nguồn tin cũng cho biết sẽ có sự ưu tiên lớn hơn vào hoạt động công nghiệp trong Neom, bao gồm việc đưa nơi này trở thành một cụm trung tâm dữ liệu.

Neom đã tạo ra một nguồn thu khổng lồ cho các công ty tư vấn, xây dựng và kiến trúc sư trong nhiều năm qua, khi hàng chục tỷ USD đã được đổ vào công trường xây dựng lớn nhất thế giới này. Nhưng công việc đã rơi vào đình trệ sau khi vị CEO lâu năm của Neom là ông Nadhmi al-Nasr đột ngột rời đi vào tháng 11/2024. Người thay thế ông Nadhmi là ông Aiman al-Mudaifer vào năm ngoái đã khởi động một cuộc đánh giá lại toàn diện về phạm vi và ưu tiên của các dự án đang được xây dựng.

Thái tử Mohammed - người coi Neom như một phần trong các kế hoạch lớn để hiện đại hóa vương quốc và đa dạng hóa nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ - đã công khai tuyên bố rằng ông sẽ hủy bỏ hoặc thay đổi các dự án nếu điều đó phục vụ cho lợi ích quốc gia.

Neom thuộc sở hữu của quỹ đầu tư quốc gia PIF với quy mô gần 1 nghìn tỷ USD - đơn vị cũng do Thái tử Mohammed giữ cương vị Chủ tịch và được giao nhiệm vụ dẫn đầu các kế hoạch đa dạng hóa nền kinh tế. Tuy nhiên, quỹ này phải đương đầu áp lực lớn trong việc tìm kiếm lớn nhuận trong bối cảnh Riyadh điều chỉnh các ưu tiên chi tiêu. Hiện nay, danh mục các siêu dự án của PIF cũng đang được xem xét, điều chỉnh.