Từ khi tham gia mô hình liên kết trồng atiso với doanh nghiệp, nhiều hộ dân thôn Son, xã Cổ Lũng (Thanh Hóa) đã có nguồn thu ổn định hơn so với trước đây. Cây trồng mới không chỉ phù hợp với điều kiện địa phương mà còn mở ra hướng phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị.

Cây atiso được đưa vào trồng tại thôn Son từ năm 2023 thông qua chương trình liên kết giữa người dân với Công ty trách nhiệm hữu hạn Dược liệu Hà Nội GPM.

HIỆU QUẢ TỪ MÔ HÌNH LIÊN KẾT SẢN XUẤT

Theo ông Bùi Văn Phấn, Bí thư thôn Son, qua thời gian triển khai, cây atiso cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương, sinh trưởng ổn định, ít sâu bệnh và mang lại giá trị kinh tế cao hơn so với một số cây trồng truyền thống.

Ông Phấn cho biết trước đây người dân chủ yếu trồng ngô, sắn hoặc các loại cây ngắn ngày khác nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Khi tham gia mô hình trồng atiso theo chuỗi liên kết, người dân được doanh nghiệp hỗ trợ kỹ thuật, cung ứng giống, phân bón và vật tư sản xuất, đồng thời bao tiêu toàn bộ sản phẩm nên có thể yên tâm sản xuất.

“Bình quân mỗi sào atiso cho thu nhập từ 8 đến 10 triệu đồng mỗi năm, cao hơn rõ rệt so với trồng ngô hay sắn trước đây. Nhờ có doanh nghiệp bao tiêu nên người dân không còn lo lắng về đầu ra sản phẩm”, ông Phấn chia sẻ.

Theo hình thức liên kết đang được triển khai, doanh nghiệp thuê đất của người dân với mức giá khoảng 1 triệu đồng mỗi sào mỗi năm. Đồng thời, người dân được trả công lao động trong các khâu sản xuất như làm cỏ, gieo hạt, chăm sóc và thu hái lá, hoa, gốc atiso. Toàn bộ giống, phân bón và vật tư nông nghiệp đều do công ty cung cấp, người dân thực hiện sản xuất theo quy trình kỹ thuật đã được hướng dẫn.

Với phương thức này, người dân vừa có nguồn thu từ tiền cho thuê đất, vừa có thu nhập từ công lao động trong quá trình sản xuất. Theo tính toán, nếu chăm sóc tốt, mỗi sào atiso có thể mang lại tổng thu nhập gần 10 triệu đồng mỗi năm.

Một trong những hộ tham gia mô hình tiêu biểu là gia đình bà Hà Thị Than ở thôn Son. Với 9 sào đất canh tác, mỗi năm gia đình bà thu nhập khoảng 80 đến 90 triệu đồng từ việc trồng atiso liên kết với doanh nghiệp.

Theo bà Than, so với các loại cây trồng khác, atiso không đòi hỏi người dân phải đầu tư nhiều vốn ban đầu vì doanh nghiệp đã cung cấp giống và phân bón. Người dân chủ yếu bỏ công chăm sóc và thu hoạch theo đúng quy trình kỹ thuật.

“Đến kỳ thu hoạch, chúng tôi chỉ việc hái lá, hoa rồi nhập cho công ty. Thu nhập ổn định, thanh toán rõ ràng nên bà con rất yên tâm để tiếp tục gắn bó với mô hình”, bà Than chia sẻ.

HƯỚNG ĐI PHÙ HỢP CHO NÔNG NGHIỆP ĐỊA PHƯƠNG

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho từng hộ gia đình, mô hình liên kết trồng atiso tại thôn Son còn góp phần hình thành vùng sản xuất dược liệu tập trung và thay đổi tư duy sản xuất của người dân theo hướng hàng hóa.

Hiện toàn thôn Son có 18 hộ tham gia trồng atiso với tổng diện tích khoảng 3,2 ha. Sản phẩm thu hoạch được doanh nghiệp thu mua để phục vụ chế biến dược liệu, qua đó tạo đầu ra ổn định cho nông sản địa phương.

Theo ông Bùi Văn Phấn, đồng thời là Tổ trưởng tổ sản xuất trồng atiso của thôn, hiệu quả kinh tế từ mô hình đã tạo động lực để nhiều hộ dân khác mong muốn tham gia. Dự kiến đến cuối năm 2025, sẽ có thêm khoảng 10 hộ đăng ký mở rộng diện tích trồng với quy mô khoảng 2 ha.

Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích hiện vẫn gặp một số khó khăn, chủ yếu do doanh nghiệp chưa chủ động được nguồn hạt giống đạt tiêu chuẩn để cung ứng cho sản xuất. Vì vậy, các hợp đồng liên kết mới tạm thời chưa thể triển khai.

Ông Phấn cho biết bà con rất mong mô hình sớm được mở rộng vì hiệu quả kinh tế đã được chứng minh. Nếu nguồn giống được bảo đảm, chắc chắn diện tích trồng atiso tại địa phương sẽ còn tăng lên trong thời gian tới.

Đánh giá về mô hình này, ông Lê Văn Hoài, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Cổ Lũng, cho rằng việc liên kết trồng atiso giữa người dân và doanh nghiệp là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa, gắn sản xuất với thị trường tiêu thụ ổn định.

Theo ông Hoài, việc doanh nghiệp tham gia trực tiếp từ khâu cung ứng vật tư đầu vào, hướng dẫn kỹ thuật đến bao tiêu sản phẩm đã giúp người dân giảm thiểu rủi ro trong sản xuất, đồng thời nâng cao giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích đất canh tác.

Thôn Son hiện có 102 hộ dân, trong đó chỉ còn 5 hộ nghèo. Những năm gần đây, đời sống của người dân đã có nhiều chuyển biến tích cực nhờ phát triển các mô hình sản xuất hiệu quả, trong đó có mô hình trồng atiso liên kết.

“Đây là mô hình có nhiều triển vọng, phù hợp với điều kiện của địa phương. Chính quyền xã sẽ tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp để duy trì và từng bước nhân rộng trong thời gian tới”, ông Hoài khẳng định; đồng thời cho biết chính quyền địa phương sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các mô hình liên kết sản xuất nông nghiệp. Cùng với đó, tăng cường tập huấn kỹ thuật cho người dân, định hướng sản xuất theo nhu cầu thị trường. Qua đó góp phần nâng cao thu nhập, thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới trên địa bàn.