Doanh nghiệp làm “đầu tàu” mở rộng hàng trăm nghìn ha lúa giảm phát thải

Ngày 19/5/2026, Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) tổ chức lễ trao giải vụ hè thu 2025 (vụ 3), nhằm vinh danh 10 doanh nghiệp có thành tích nổi bật trong liên kết với nông hộ nhỏ thực hành canh tác lúa giảm phát thải. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (TRVC)”.

Dự án TRVC được tài trợ bởi Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc, do Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) tại Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang và Đồng Tháp triển khai trong giai đoạn 2023-2027. Mục tiêu của dự án là hỗ trợ chuyển đổi sang nền nông nghiệp carbon thấp và nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

VINH DANH 10 DOANH NGHIỆP "ĐẦU TÀU"

Dự án TRVC đã vinh danh 10 doanh nghiệp, gồm: Công ty CP Lương thực A An, Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Chơn Chính, Công ty CP Thực phẩm thiên nhiên King Green, Công ty TNHH Angimex - Kitoku, Công ty CP Tập đoàn ThaiBinh Seed, Công ty CP Nông nghiệp công nghệ cao Trung An, Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (Vinarice), Công ty TNHH Xuân Phương Kiên Giang, Công ty TNHH Cỏ May và Công ty CP Tập đoàn Việt Nga.

Trong số này, Vinarice là doanh nghiệp đạt giải thưởng cao nhất với hơn 27.000 ha đăng ký tham gia. Doanh nghiệp đạt mức giảm phát thải khí nhà kính trung bình khoảng 3,76 tấn CO2 tương đương (CO2e) trên mỗi ha, đồng thời giúp lợi nhuận bình quân của nông hộ tăng hơn 49%. Với kết quả này, Vinarice nhận mức thưởng khoảng 340.000 AUD, tương đương hơn 6 tỷ đồng.

Vinarice là thành viên của Tập đoàn Vinaseed. Bà Nguyễn Thị Trà My, Tổng Giám đốc Tập đoàn PAN, Chủ tịch HĐQT Vinaseed, cho biết khi tham gia Dự án TRVC, doanh nghiệp đã phối hợp cùng nông dân triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật như “1 phải 5 giảm”, tưới ngập khô xen kẽ (AWD), giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và quản lý nước hiệu quả hơn.

Nếu ở vụ hè thu 2024, Vinarice chỉ tham gia với diện tích khoảng 997 ha như mô hình thử nghiệm, thì sang vụ đông xuân 2024-2025, diện tích đã tăng lên hơn 20.500 ha. Đến vụ hè thu 2025, diện tích tiếp tục đạt trên 27.000 ha.

Sau 3 vụ sản xuất, tổng diện tích triển khai của Vinarice đạt hơn 48.000 ha, dẫn đầu trong số các doanh nghiệp tham gia dự án và chiếm khoảng 13,4% diện tích Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp giai đoạn 2024-2025.

Từ kết quả này, Vinarice đã được Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (Vietrisa) cấp nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp” cho hơn 22.500 tấn gạo.

Bà My cho biết doanh nghiệp tiếp tục duy trì chính sách chia sẻ lợi ích với tỷ lệ 40% hỗ trợ trực tiếp cho nông dân, hợp tác xã và 60% tái đầu tư cho đào tạo, tập huấn, cải tiến kỹ thuật.

“Việc nghiêm túc chia sẻ lại hàng tỷ đồng tiền thưởng từ dự án cho bà con nông dân trong suốt 3 vụ vừa qua thể hiện nguyên tắc mà chúng tôi luôn theo đuổi, đó là người nông dân phải thực sự là trung tâm của quá trình chuyển đổi này”, bà My chia sẻ.

Thời gian tới, PAN Group cùng các đơn vị thành viên như Vinaseed, Vinarice và VFC sẽ tiếp tục hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước nhằm phát triển chuỗi lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp. Doanh nghiệp cũng kỳ vọng thúc đẩy phát triển tín chỉ carbon trong sản xuất lúa gạo, qua đó tạo thêm giá trị cho ngành hàng và gia tăng thu nhập cho nông dân.

LỢI NHUẬN CAO TỪ LÚA GIẢM PHÁT THẢI

Theo SNV, cơ chế trao thưởng dựa trên kết quả của Dự án TRVC đang tạo động lực mạnh mẽ để doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất lúa giảm phát thải. Các doanh nghiệp tham gia phải đáp ứng nhiều tiêu chí như bảo đảm lợi nhuận tối thiểu 30% cho nông hộ, thực hiện các chính sách bình đẳng giới, hòa nhập xã hội và cắt giảm khí nhà kính trong chuỗi liên kết.

Tính đến hết vụ 3, dự án đã có 10 doanh nghiệp và 15 đối tác trong chuỗi giá trị lúa gạo tham gia, với diện tích gần 84.500 ha và hơn 20.600 nông hộ.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, dự án còn ghi nhận kết quả tích cực về môi trường. Tổng lượng giảm phát thải khí nhà kính của Dự án TRVC đạt gần 164.500 tấn CO2. Đồng thời, 100% doanh nghiệp tham gia đều thực hiện lồng ghép các chính sách và biện pháp bảo đảm công bằng xã hội trong nội bộ doanh nghiệp cũng như chuỗi liên kết sản xuất.

Bà Trần Thu Hà, Giám đốc Dự án TRVC của SNV tại Việt Nam, cho biết những kết quả đạt được là minh chứng cho cam kết và vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp trong liên kết sản xuất với nông dân nhằm phát triển mô hình lúa giảm phát thải.

Hiện dự án đã triển khai vụ 4 (đông xuân 2025-2026) với quy mô hơn 66.000 ha và đang được đơn vị kiểm định tiến hành đánh giá kết quả. Như vậy, sau 4 vụ sản xuất, tổng diện tích triển khai của dự án đã vượt 150.500 ha, tương đương hơn 75% mục tiêu đề ra.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp hiện tiếp tục đăng ký tham gia vụ 5 (hè thu 2026) với quy mô đã vượt 200.000 ha. Điều này cho thấy mô hình sản xuất lúa bền vững, giảm phát thải ngày càng chứng minh được hiệu quả, thu hút cả doanh nghiệp và người dân tham gia.

"Dự án TRVC đã lựa chọn cách tiếp cận phù hợp khi giao vai trò “đầu tàu” cho doanh nghiệp tư nhân trong chuỗi giá trị lúa gạo để tổ chức liên kết với nông dân", bà Hà nhận định, đồng thời nhấn mạnh: Dự án TRVC đã tạo ra sự hợp tác bền vững, các bên cùng có lợi và giảm phát thải khí nhà kính, qua đó cải thiện liên kết trong chuỗi giá trị lúa gạo. Mục tiêu cuối cùng là đưa ngành hàng lúa gạo Việt Nam trở thành ngành sản xuất, kinh doanh có trách nhiệm với môi trường và xã hội.

Những kết quả từ Dự án TRVC đang góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi hệ thống sản xuất lúa gạo phát thải thấp, đồng thời hỗ trợ thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao của Việt Nam. Đặc biệt, các hoạt động của dự án cũng đóng góp trực tiếp vào nỗ lực thực hiện cam kết của Việt Nam tại COP26 về giảm phát thải khí metan và hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh trong ngành nông nghiệp.