Căng thẳng quân sự leo thang tại Trung Đông đang gây sức ép lớn lên thị trường năng lượng toàn cầu, kéo theo nguy cơ gián đoạn nguồn cung và đẩy giá dầu thế giới biến động mạnh…

Trước tình hình này, Việt Nam đang chủ động ứng phó: nguồn cung tháng 3/2026 cơ bản được đảm bảo, song nếu xung đột kéo dài, áp lực sẽ gia tăng từ tháng 4. Vì vậy, sự chung tay của doanh nghiệp và người dân lúc này là hết sức cần thiết.

NGUỒN CUNG CÒN TRỤ VỮNG, KHÔNG CHỦ QUAN

Ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel tiến hành tấn công quân sự vào Iran, châm ngòi cho làn sóng bất ổn mới trên thị trường năng lượng thế giới. Tehran lập tức tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz — tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày, chiếm 31% tổng lượng dầu thô lưu thông bằng đường biển toàn cầu.

Hàng trăm tàu chở dầu buộc phải neo đậu hoặc chuyển hướng vòng qua mũi Hảo Vọng, khiến thời gian và chi phí vận chuyển tăng vọt. Giá dầu Brent và WTI liên tục tăng với biên độ lớn, gây lo ngại về áp lực lạm phát và chi phí sản xuất tại nhiều nền kinh tế nhập khẩu năng lượng.

Phản ứng từ các nước diễn ra nhanh. Thái Lan, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản đồng loạt yêu cầu các nhà máy lọc dầu hạn chế hoặc tạm dừng xuất khẩu xăng và dầu diesel, ngừng ký hợp đồng mới và đàm phán hủy một số lô hàng đã thỏa thuận. Nhiều nhà máy tại Nhật Bản, Indonesia và Ấn Độ cũng giảm công suất để ưu tiên tiêu dùng nội địa. Thị trường năng lượng toàn cầu bước vào giai đoạn đặc biệt nhạy cảm khi các quốc gia đồng loạt siết chặt nguồn cung để phòng ngừa rủi ro.

Tại Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 385/QĐ-TTg thành lập Tổ công tác đặc biệt về bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến xung đột Trung Đông. Bộ Công Thương cũng lập tổ công tác chuyên trách theo dõi sát tình hình, kịp thời tham mưu các giải pháp điều hành phù hợp với từng kịch bản thị trường.

Theo báo cáo của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (PVN), sản lượng khai thác dầu thô trong nước hiện đạt khoảng 180.000 thùng/ngày, trong đó khoảng 150.000 thùng/ngày được cấp cho Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Nhà máy này đang vận hành ở mức 118% công suất thiết kế và có thể duy trì ít nhất đến hết tháng 4/2026, đồng thời đảm bảo đầy đủ các hợp đồng cung ứng đã ký với thương nhân đầu mối.

Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn cũng duy trì hoạt động ổn định với nguyên liệu đảm bảo cho kế hoạch sản xuất trong thời gian tới. Cùng với lượng xăng dầu thành phẩm tiếp tục được các thương nhân đầu mối nhập khẩu và lượng dự trữ lưu thông theo quy định, nguồn cung thị trường trong tháng 3/2026 cơ bản được đảm bảo.

Tuy nhiên, nếu căng thẳng tại Trung Đông kéo dài sang tháng 4, thị trường có thể đối mặt với nhiều khó khăn hơn khi chi phí nhập khẩu tiếp tục leo thang và các tuyến cung ứng chịu thêm sức ép. Chính phủ và Bộ Công Thương đang khẩn trương chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất trong nước và nhập khẩu xăng dầu nhằm đảm bảo nguồn cung không bị đứt gãy trong các tháng tiếp theo.

Đáng lưu ý, chi phí nhập khẩu và vận chuyển đang tăng rõ rệt do tuyến vận chuyển kéo dài và phí bảo hiểm hàng hải tăng cao, điều này sẽ tạo áp lực lên giá xăng dầu trong nước tại các kỳ điều hành tới. Đây là thực tế mà cả doanh nghiệp và người tiêu dùng cần chủ động lên kế hoạch thích ứng.

DOANH NGHIỆP KHÔNG GĂM HÀNG CẦM CHỪNG, NGƯỜI DÂN CẦN TIẾT KIỆM

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động khó lường, giữ ổn định thị trường xăng dầu trong nước không chỉ phụ thuộc vào cơ quan quản lý nhà nước mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Xăng dầu là mặt hàng chiến lược, có vai trò huyết mạch đối với nền kinh tế. Mỗi lít xăng được sử dụng tiết kiệm là đóng góp thiết thực cho an ninh năng lượng quốc gia.

Bộ Công Thương khuyến nghị người dân chủ động tiết kiệm nhiên liệu, ưu tiên phương tiện giao thông công cộng, xe điện và nhiên liệu sinh học. Quan trọng hơn, người dân cần giữ tâm lý bình tĩnh, tránh đổ xô tích trữ xăng dầu không cần thiết, bởi hành vi này chính là nguyên nhân tạo ra tình trạng khan hàng giả tạo và đẩy thị trường vào vòng xoáy bất ổn.

Với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương yêu cầu không găm hàng, không bán cầm chừng chờ giá tăng, chủ động duy trì nguồn cung đầy đủ cho toàn hệ thống phân phối. Trong giai đoạn thị trường biến động mạnh, duy trì nguồn cung thông suốt, kể cả khi lợi nhuận bị thu hẹp. Đây là biểu hiện cụ thể của trách nhiệm xã hội doanh nghiệp.

Khi Nhà nước, doanh nghiệp và người dân cùng chia sẻ trách nhiệm và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, thị trường xăng dầu trong nước sẽ được giữ vững ổn định, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng và hỗ trợ kinh tế phát triển bền vững trong bối cảnh thế giới đầy biến động.