SoC (Hệ thống trên chip), bao gồm nhiều thành phần như CPU (vi xử lý trung tâm), GPU (xử lý đồ họa), RAM,... được ví như "bộ não" của điện thoại thông minh, máy tính và các thiết bị điện tử khác...

Theo Báo cáo Global Smartphone SoC Shipments của công ty nghiên cứu thị trường Counterpoint Research, tổng lượng chip SoC cung ứng cho các nhà sản xuất điện thoại thông minh trên toàn cầu trong quý 1/2026 đã giảm 8% so với cùng kỳ năm trước.

SoC (viết tắt của System on a Chip - Hệ thống trên chip), được ví như "bộ não" của thiết bị điện tử, bao gồm nhiều thành phần như CPU (vi xử lý trung tâm), GPU (xử lý đồ họa), RAM, modem (kết nối mạng)... và các bộ xử lý khác vào một bảng mạch nhỏ gọn.

Nguyên nhân chủ yếu khiến lô hàng chip SoC cho điện thoại thông minh giảm sút, đến từ tình trạng thiếu hụt bộ nhớ kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp tới cả các nhà sản xuất điện thoại (OEM) lẫn tiến độ phát triển sản phẩm mới của các nhà cung cấp SoC.

Dù vậy, phân khúc cao cấp nhìn chung vẫn duy trì ổn định, với phần lớn chi phí gia tăng đã được chuyển sang người dùng cuối.

Ngược lại, ở phân khúc phổ thông, các OEM đang đẩy mạnh sử dụng những dòng chipset giá thấp nhằm giữ sức cạnh tranh về giá bán thiết bị.

Counterpoint Research cho biết Qualcomm và MediaTek đều ghi nhận mức sụt giảm khoảng hai chữ số với lô hàng SoC cho điện thoại.

Trong khi đó, Apple, Samsung Electronics, Google và UNISOC vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Lợi thế từ chuỗi cung ứng tích hợp giúp Apple, Samsung và Google giảm thiểu đáng kể tác động từ cuộc khủng hoảng bộ nhớ.

Bình luận về diễn biến thị trường, bà Shivani Parashar, nhà phân tích cấp cao, cho biết Qualcomm và MediaTek là hai doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, dù xuất phát từ những nguyên nhân khác nhau. 

Qualcomm được kỳ vọng hưởng lợi từ xu hướng “cao cấp hóa” điện thoại của người dùng, song dư địa tăng trưởng bị thu hẹp khi dòng Galaxy S26 của Samsung sử dụng song song Snapdragon 8 Elite Gen 5 và Exynos 2600, trong khi nhu cầu đối với dòng Xiaomi 17 suy yếu.

Trong khi đó, MediaTek chịu áp lực lớn hơn ở phân khúc giá rẻ. Nhiều OEM được dự báo sẽ chuyển sang sử dụng chipset của UNISOC nhằm tiết giảm chi phí. Bên cạnh đó, tăng trưởng chững lại ở phân khúc trung và cao cấp, cùng với việc chậm ra mắt dòng Dimensity 9500+, cũng ảnh hưởng tiêu cực tới kết quả kinh doanh của hãng.

Trong khi đó, UNISOC, công ty chuyên thiết kế chipset của Trung Quốc, được đánh giá sẽ hưởng lợi từ biến động hiện nay, đặc biệt tại phân khúc 4G giá rẻ và các thiết bị 5G cấp thấp. Sự hậu thuẫn từ các thương hiệu Trung Quốc như Redmi và Pocophone đã giúp hãng này ghi nhận mức tăng trưởng lô hàng hai chữ số trong quý 1/2026.

Giá bộ nhớ đã tăng mạnh 50%–55% theo quý trong quý 1/2026, và được dự báo tiếp tục tăng thêm 80%–85% trong quý 2. Đà leo thang này, kết hợp với những bất ổn từ xung đột tại Trung Đông, đang tạo thêm áp lực lên chuỗi cung ứng, chi phí logistics và tổng chi phí sản xuất của ngành điện thoại.

Đánh giá về triển vọng, ông Soumen Mandal, nhà phân tích chính, cho rằng thị trường SoC điện thoại thông minh có thể tiếp tục suy giảm hai chữ số trong quý 2, thậm chí tình hình sẽ xấu hơn trong nửa cuối năm. Tình trạng thiếu hụt bộ nhớ được dự báo kéo dài đến ít nhất nửa cuối năm 2027, buộc cả OEM lẫn các nhà sản xuất chipset phải trì hoãn ra mắt sản phẩm mới, giãn tiến độ phát triển và thắt chặt chi tiêu.

SoC dành cho điện thoại phổ thông và tầm trung sẽ chịu tác động rõ nhất từ khủng hoảng bộ nhớ. Trong khi đó, phân khúc SoC điện thoại thông minh cao cấp cũng không tránh khỏi sụt giảm sản lượng, chủ yếu do việc trì hoãn ra mắt các dòng SoC mới từ MediaTek và Qualcomm trong quý 2/2026.

Chuỗi cung ứng toàn cầu được dự báo khó có thể trở lại trạng thái bình thường trước đầu năm 2028. Trong bối cảnh đó, tổng lượng SoC điện thoại thông minh xuất xưởng trong năm 2026 nhiều khả năng sẽ giảm ở mức hai chữ số so với cùng kỳ.