"Thrift shop": Lối thoát kinh tế của người tiêu dùng trẻ

Theo báo cáo của ThredUp, 58% người tiêu dùng toàn cầu đã mua quần áo second-hand tại các "thrift shop "trong năm 2024, trong đó Gen Z và Millennials chiếm tỷ trọng lớn. Báo cáo Resale Report của ThredUp phối hợp với GlobalData chỉ ra rằng thị trường thời trang second-hand toàn cầu dự kiến đạt khoảng 350 tỷ USD vào năm 2028, với tốc độ tăng trưởng khoảng 12%/năm.

Có thể nói, second-hand không còn là lựa chọn phụ, mà đang trở thành điểm khởi đầu trong hành vi mua sắm của thế hệ trẻ. Ông Alon Rotem, Giám đốc chiến lược của nền tảng bán lại ThredUp, nhận định: “Tư duy của người tiêu dùng đang thay đổi. Định kiến về việc mua đồ đã qua sử dụng đang dần biến mất, được thay thế bằng nhận thức về giá trị thực và sự phù hợp với các giá trị sống”.

Theo ông Alon Rotem, các động lực chính có thể kể đến bao gồm mức giá tốt hơn, cảm giác săn được món hời và ý thức bảo vệ môi trường. Dù yếu tố bền vững là quan trọng, tình hình kinh tế hiện tại và giá cả tăng cao khiến đồ second-hand trở thành lựa chọn tài chính thông minh. Doanh thu của ThredUp đã tăng liên tục, trong đó, quý 1/2025 tăng 10,5% lên 71,3 triệu USD và quý 2/2025 tăng 16,4% lên 77,7 triệu USD.

VIỆT NAM: THỊ TRƯỜNG LỚN VẬN HÀNH “PHI CHÍNH THỨC”

Tại Việt Nam, thị trường đồ second-hand thực tế đã tồn tại từ lâu dưới dạng các chợ “đồ si”, nhưng chỉ trong vài năm gần đây mới bắt đầu được nhìn nhận như một xu hướng tiêu dùng có quy mô.

Theo dự báo của Mobility Foresights, quy mô thị trường quần áo second-hand tại Việt Nam có thể đạt 17,9 tỷ USD vào năm 2031, với tốc độ tăng trưởng trung bình 22,8% mỗi năm. Đây được cho là mức tăng trưởng rất cao so với nhiều phân khúc bán lẻ khác.

Một điểm đáng chú ý là nguồn cung tại Việt Nam cực kỳ dồi dào. Theo thống kê từ nền tảng Chợ Tốt (Carousell), lượng hàng second-hand lưu thông có thể đủ phục vụ tới 70% dân số, phản ánh quy mô lớn của thị trường “ngầm” này.

Tuy vậy, so với các thị trường phát triển, hoạt động kinh doanh “thrift shop” tại Việt Nam vẫn mang tính phân mảnh rõ rệt. Nguồn cung chủ yếu phụ thuộc vào hàng nhập khẩu từ các quốc gia như Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Quá trình phân phối thường trải qua nhiều tầng trung gian, từ đầu mối nhập khẩu đến các cửa hàng bán lẻ. Đồng thời, thị trường hiện chưa có hệ thống tiêu chuẩn hóa rõ ràng về chất lượng sản phẩm cũng như cơ chế định giá.

Cấu trúc này khiến thị trường đồ second-hand tại Việt Nam dù có quy mô lớn nhưng vẫn chưa được “chính thức hóa” thành một ngành bán lẻ hoàn chỉnh, với các quy chuẩn vận hành và quản lý thống nhất.

TỪ “MUA RẺ” SANG “MUA CÓ Ý THỨC”

Nếu trước đây, đồ second-hand gắn với nhu cầu tiết kiệm, thì hiện nay, người trẻ hiện đang tiếp cận thời trang bán lại theo ba hướng. Thứ nhất, tối ưu chi phí trong bối cảnh kinh tế biến động. Khi thu nhập chưa tăng tương ứng với chi phí sinh hoạt, tìm tới các "thrift shop" trở thành một cách tiếp cận thời trang hợp lý hơn.

Thứ hai, tìm kiếm tính cá nhân hóa. Đồ second-hand, đặc biệt là hàng vintage nhập khẩu, cho phép người trẻ sở hữu những sản phẩm “không đại trà”, điều mà thời trang nhanh giá rẻ khó đáp ứng. Thứ ba, là ý thức môi trường ngày càng rõ rệt.

Người trẻ ngày càng quan tâm đến việc kéo dài vòng đời sản phẩm, vốn được xem là một cách giảm tác động tiêu cực của ngành thời trang - một trong những ngành gây ô nhiễm lớn nhất trên toàn cầu. Sự kết hợp của ba yếu tố này khiến “thrift shop” chuyển từ “giải pháp tình thế” sang lựa chọn tiêu dùng có chủ đích.

Trong các hội thảo về phát triển bền vững, nhiều chuyên gia nhấn mạnh rằng ESG không thể chỉ là chiến lược từ phía doanh nghiệp, mà cần sự tham gia của người tiêu dùng. Tại hội thảo “Thực thi ESG bằng khoa học công nghệ - Từ dữ liệu đến hành động”, các chuyên gia đồng thuận rằng “ESG không nên chỉ nằm trên bàn giấy, mà phải trở thành hơi thở, thành văn hóa của doanh nghiệp”.

Tuy nhiên, để ESG thực sự vận hành hiệu quả, “văn hóa” này cũng cần được mở rộng sang phía thị trường - nơi hành vi tiêu dùng đóng vai trò quyết định. Trong bối cảnh đó, “thrift shop” được coi là cầu nối giữa hai phía của chuỗi giá trị. Khi người tiêu dùng lựa chọn mua lại, trao đổi hoặc tái sử dụng quần áo, họ trực tiếp tham gia vào việc kéo dài vòng đời sản phẩm - một trong những nguyên tắc cốt lõi của kinh tế tuần hoàn.

Sự liên kết này càng trở nên rõ nét khi đặt cạnh các chương trình doanh nghiệp như RE.UNIQLO. Theo ông Akiyama Naoki, Tổng Giám đốc UNIQLO Việt Nam, các hoạt động thu gom và tái phân phối quần áo không chỉ mang tính hỗ trợ xã hội, mà còn là một phần trong “cam kết đóng góp lâu dài cho con người và xã hội Việt Nam” .

Từ năm 2021 đến nay, chương trình này đã tái sử dụng hàng chục nghìn sản phẩm, phân phối hơn 46.000 sản phẩm đến các cộng đồng khó khăn, góp phần giảm lãng phí tài nguyên và mở rộng vòng đời sử dụng của hàng may mặc.

Trong dài hạn, khi ESG trở thành tiêu chuẩn tiếp cận vốn và đánh giá doanh nghiệp, vai trò của người tiêu dùng – đặc biệt là thế hệ trẻ – sẽ ngày càng lớn. Và trong bức tranh đó, “thrift shop” không chỉ là “đồ cũ giá rẻ”, mà là biểu hiện cụ thể của một hệ tư duy tiêu dùng mới: tiêu dùng có trách nhiệm, có ý thức và gắn với giá trị bền vững.