Từ Mỹ đến châu Âu và Nam Mỹ, tiền mã hóa không còn chỉ là tài sản đầu tư hay công nghệ tài chính mới nổi, mà đang ngày càng tác động mạnh đến vận động hành lang, quá trình xây dựng chính sách và nguồn tài chính của giới chính trị trên toàn cầu…

Khoản thu lớn nhất đến từ World Liberty Financial - doanh nghiệp phát triển các sản phẩm tiền mã hóa do gia đình ông Trump hậu thuẫn. Chỉ riêng hoạt động bán các sản phẩm tiền số mới đã mang về khoảng 500 triệu USD. Bên cạnh đó, việc phát hành các đồng meme coin - loại tiền mã hóa được xây dựng dựa trên hình ảnh, nhân vật hoặc các xu hướng lan truyền trên mạng xã hội - cũng đem lại khoảng 600 triệu USD doanh thu.

Việc Tổng thống Trump thu lợi lớn từ tiền mã hóa diễn ra đúng vào thời điểm chính sách của chính quyền Mỹ đối với lĩnh vực này thay đổi đáng kể theo hướng cởi mở hơn. Trong thời gian qua, Nhà Trắng đã từng bước nới lỏng nhiều quy định quản lý đối với thị trường tài sản số, đồng thời ban hành các quy định liên bang đầu tiên dành cho stablecoin - nhóm tiền mã hóa được neo giá vào các tài sản ổn định như đồng USD nhằm hạn chế biến động giá.

Sự thay đổi này được giới quan sát xem là một bước ngoặt quan trọng đối với ngành công nghiệp tiền mã hóa tại Mỹ, sau nhiều năm phải đối mặt với môi trường pháp lý thiếu rõ ràng. Tuy nhiên, Mỹ không phải là quốc gia duy nhất chứng kiến tiền mã hóa ngày càng gắn chặt với đời sống chính trị.

TIỀN MÃ HÓA BƯỚC VÀO TRUNG TÂM CHÍNH TRỊ

Ở Anh, mối quan hệ giữa tiền mã hóa và chính trị cũng đang trở thành chủ đề gây tranh luận. Lãnh đạo đảng Reform UK Nigel Farage hiện phải đối mặt với làn sóng chỉ trích sau khi nhận khoản "quà tặng" cá nhân trị giá 5 triệu bảng Anh từ Christopher Harborne - tỷ phú tiền mã hóa người Anh hiện sinh sống tại Thái Lan.

Vụ việc đang gây sức ép không nhỏ đối với Reform UK, đảng chính trị theo đường lối dân túy vốn đang nổi lên như một thế lực mới trên chính trường Anh và được đánh giá có thể tạo ra những thay đổi lớn trong các cuộc bầu cử sắp tới.

Bản thân Reform UK cũng theo đuổi lập trường ủng hộ tiền mã hóa. Ông Farage nhiều lần khẳng định sẽ xây dựng môi trường pháp lý cởi mở hơn cho lĩnh vực này nếu giành được quyền lãnh đạo đất nước. Trong một bài phát biểu, ông tuyên bố sẽ "đưa tiền mã hóa ra khỏi vùng lạnh", hàm ý chấm dứt giai đoạn ngành công nghiệp này bị đối xử thiếu thiện cảm và tạo điều kiện để nó phát triển như một bộ phận của hệ thống tài chính.

Tại Cộng hòa Séc, tiền mã hóa cũng trở thành nguyên nhân dẫn tới một cuộc khủng hoảng chính trị. Năm ngoái, Bộ trưởng Tư pháp Pavel Blazek buộc phải từ chức sau khi tiếp nhận 468 bitcoin trị giá khoảng 45 triệu USD từ Tomas Jirikovsky - một đối tượng đã bị kết án hình sự.

Trong khi đó, tại Tây Ban Nha, nghị sĩ Nghị viện châu Âu thuộc phe cánh hữu Luis "Alvise" Perez Fernandez cũng đang đối mặt với các cáo buộc liên quan đến việc nhận tài trợ bằng tiền mã hóa từ một đối tượng lừa đảo đã bị kết án.

Không chỉ châu Âu, tại Nam Mỹ, tiền mã hóa cũng đang tạo ra những tranh cãi lớn. Tổng thống Argentina Javier Milei - người được xem là có quan hệ gần gũi với Tổng thống Donald Trump - đã bị giới chức tài chính cũng như dư luận chỉ trích sau khi quảng bá đồng tiền mã hóa $LIBRA trên mạng xã hội.

Ngay sau bài đăng của ông Milei, giá đồng tiền này tăng vọt, thu hút lượng lớn nhà đầu tư tham gia. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn sau đó, giá $LIBRA lao dốc mạnh, khiến nhiều người chịu thiệt hại nặng nề.

Sự việc khiến các cơ quan quản lý tài chính mở cuộc điều tra, trong khi phe đối lập đặt câu hỏi về trách nhiệm của Tổng thống Argentina trong việc quảng bá một tài sản tài chính có mức độ rủi ro rất cao. Ông Milei bác bỏ mọi cáo buộc, khẳng định mình không thực hiện bất kỳ hành vi sai trái nào và cho biết bài đăng được chia sẻ hoàn toàn với thiện chí.

Những diễn biến tại Mỹ, Anh, Cộng hòa Séc, Tây Ban Nha và Argentina cho thấy tiền mã hóa không còn chỉ là một sản phẩm tài chính mới nổi hay một kênh đầu tư mang tính đầu cơ. Cùng với quy mô ngày càng mở rộng của thị trường tài sản số, lĩnh vực này đang trở thành nguồn lực tài chính có khả năng tác động trực tiếp tới hoạt động chính trị, từ vận động tranh cử, tài trợ chính trị cho tới quá trình hoạch định chính sách ở nhiều quốc gia.

ẢNH HƯỞNG CỦA NGÀNH CRYPTO ĐANG GIA TĂNG

Những vụ việc diễn ra tại nhiều quốc gia cho thấy mối liên hệ giữa tiền mã hóa và chính trị không còn là hiện tượng cá biệt. Khi thị trường tài sản số phát triển với quy mô ngày càng lớn, câu hỏi đặt ra không còn là liệu tiền mã hóa có ảnh hưởng đến chính trị hay không, mà là mức độ ảnh hưởng của lĩnh vực này sẽ còn mở rộng đến đâu.

Theo các chuyên gia, rất khó đưa ra một đánh giá chung cho toàn thế giới bởi mỗi quốc gia đang áp dụng những cách tiếp cận khác nhau đối với tiền mã hóa. Tuy nhiên, có một điểm chung là các chính phủ ngày càng phải dành nhiều sự quan tâm hơn tới việc quản lý lĩnh vực này khi tiền mã hóa dần trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế số toàn cầu.

Bà Eliza Lockhart, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Tài chính và An ninh thuộc Viện Nghiên cứu Dịch vụ Thống nhất Hoàng gia Anh (RUSI), nhận định ảnh hưởng của tiền mã hóa đối với đời sống chính trị đang gia tăng theo nhiều cách khác nhau, vượt xa vai trò của một công cụ đầu tư tài chính.

Theo bà, tiền mã hóa hiện không chỉ được sử dụng như một phương tiện quyên góp cho các hoạt động chính trị mà còn trở thành nền tảng cho một ngành công nghiệp sở hữu nguồn lực tài chính rất lớn, đủ khả năng tác động đến quá trình xây dựng chính sách và khuôn khổ pháp lý.

"Tiền mã hóa đang ngày càng trở nên quan trọng trong chính trị, không chỉ với tư cách là một hình thức tài trợ cho các hoạt động chính trị, mà còn là một ngành công nghiệp có nguồn lực dồi dào nhằm định hình các quy định quản lý, là nguồn tạo ra tài sản cho cá nhân cũng như các chiến dịch tranh cử, đồng thời là một công nghệ tài chính cho phép chuyển giá trị xuyên biên giới với tốc độ rất nhanh", bà Lockhart trao đổi với DW.

Theo chuyên gia này, ảnh hưởng chính trị của lĩnh vực tiền mã hóa sẽ còn tiếp tục gia tăng khi các doanh nghiệp trong ngành ngày càng hội nhập sâu hơn vào hệ thống tài chính truyền thống và khi các chính phủ phải đưa ra những quyết định ngày càng quan trọng về cách thức quản lý lĩnh vực này.

Nói cách khác, cùng với sự trưởng thành của thị trường tài sản số, các quyết định về chính sách tiền mã hóa sẽ không còn là vấn đề thuần túy của lĩnh vực công nghệ hay tài chính mà đang trở thành một phần trong các chiến lược phát triển kinh tế và cạnh tranh địa chính trị của nhiều quốc gia.

Ông Edoardo Beretta, giáo sư kinh tế vĩ mô thỉnh giảng tại Đại học Università della Svizzera italiana (USI) của Thụy Sĩ, cũng đồng tình với nhận định rằng tiền mã hóa đang ngày càng có vị thế lớn hơn trong nền kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, ông lưu ý rằng bối cảnh thị trường hiện nay đã có nhiều thay đổi so với giai đoạn được phản ánh trong bản kê khai tài chính của Tổng thống Donald Trump. Theo ông Beretta, sau khi đạt mức đỉnh vào ngày 6/10/2025, giá bitcoin đã giảm hơn một nửa, trong khi tổng vốn hóa của toàn bộ thị trường tiền mã hóa cũng suy giảm theo xu hướng tương tự.

Diễn biến này khiến không khí sôi động xung quanh tiền mã hóa phần nào lắng xuống, cả trên phương diện kinh tế lẫn chính trị. "Hiện nay, sự cường điệu về tiền mã hóa đã giảm đi đáng kể. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là các chủ thể kinh tế đã mất hứng thú với thị trường này. Đơn giản là môi trường xung quanh tiền mã hóa đã trở nên yên ắng hơn trước", ông Beretta nhận định với DW.

Theo vị chuyên gia, việc thị trường bước vào giai đoạn điều chỉnh không làm thay đổi xu hướng dài hạn là tài sản số đang dần trở thành một bộ phận của hệ thống tài chính toàn cầu. Chính vì vậy, các nhà hoạch định chính sách vẫn sẽ phải tiếp tục đối mặt với những câu hỏi liên quan đến quản lý, giám sát và cân bằng giữa đổi mới sáng tạo với yêu cầu bảo đảm ổn định tài chính.

Một thực tế khác cũng đang ngày càng rõ nét là khi các doanh nghiệp tiền mã hóa mở rộng quy mô hoạt động và thu hút lượng vốn ngày càng lớn, tiếng nói của ngành này trong quá trình xây dựng chính sách cũng mạnh hơn trước.

Giống như nhiều lĩnh vực kinh tế khác, các doanh nghiệp crypto hiện tích cực tham gia vận động hành lang, xây dựng quan hệ với các nhà lập pháp và thúc đẩy việc ban hành những quy định được cho là thuận lợi hơn đối với sự phát triển của ngành.

Điều này khiến tiền mã hóa không còn đơn thuần là một câu chuyện về công nghệ blockchain hay đầu tư tài chính, mà đã trở thành một nhân tố mới trong cán cân ảnh hưởng giữa khu vực doanh nghiệp và giới hoạch định chính sách.

Ở góc độ rộng hơn, nhiều chuyên gia cho rằng sự phát triển của tiền mã hóa cũng phản ánh quá trình chuyển dịch của hệ thống tài chính toàn cầu, trong đó các công nghệ tài chính mới đang từng bước tạo ra những hình thức lưu chuyển tài sản và huy động vốn khác với mô hình truyền thống. Chính sự thay đổi này đang buộc các chính phủ phải tìm kiếm cách tiếp cận mới nhằm vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, vừa hạn chế những rủi ro đối với hệ thống tài chính và hoạt động quản lý nhà nước.

LO NGẠI VỀ CAN THIỆP CHÍNH TRỊ XUYÊN BIÊN GIỚI

Bên cạnh những tranh luận về lợi ích kinh tế và đổi mới công nghệ, giới hoạch định chính sách cũng ngày càng quan tâm đến một vấn đề khác: liệu tiền mã hóa có khiến việc can thiệp vào hoạt động chính trị từ bên ngoài trở nên dễ dàng hơn hay không.

Theo các chuyên gia, chính đặc tính phi tập trung, khả năng chuyển tiền gần như tức thời và tính ẩn danh tương đối của tiền mã hóa đã khiến việc theo dõi dòng tiền phục vụ các hoạt động chính trị trở nên phức tạp hơn nhiều so với hệ thống tài chính truyền thống.

Bà Eliza Lockhart cho rằng đây là một trong những thách thức lớn nhất mà các cơ quan quản lý trên thế giới đang phải đối mặt. Theo bà, công nghệ blockchain có thể ghi lại toàn bộ lịch sử của mọi giao dịch, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc cơ quan quản lý có thể dễ dàng xác định danh tính thật của người đứng sau một ví điện tử hay truy vết nguồn gốc ban đầu của dòng tiền.

"Một blockchain ghi lại các giao dịch, nhưng không nhất thiết tiết lộ danh tính ngoài đời thực của người kiểm soát ví hoặc nguồn gốc ban đầu của khoản tiền", bà Lockhart nói.

Theo chuyên gia này, trước khi đến tay một tổ chức chính trị hoặc một chiến dịch tranh cử, dòng tiền hoàn toàn có thể được chuyển qua hàng chục ví điện tử khác nhau, đi qua nhiều sàn giao dịch và nhiều quốc gia có khuôn khổ pháp lý khác nhau.

Chính vì vậy, rủi ro về sự can thiệp từ nước ngoài thường xuất hiện ngay từ giai đoạn đầu của dòng tiền, trước cả khi khoản quyên góp chính thức được chuyển đến một đảng phái hoặc tổ chức chính trị.

"Việc xác định nguồn gốc phải được thực hiện đối với từng trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, tiền mã hóa tạo ra những lỗ hổng mà các quốc gia thù địch cũng như các chủ thể có mục đích xấu hoàn toàn có thể khai thác", bà Lockhart nhận định.

Nỗi lo này không chỉ dừng lại ở giả thuyết. Theo báo cáo công bố năm 2025 của Chainalysis - công ty chuyên theo dõi và phân tích các giao dịch blockchain - việc sử dụng tiền mã hóa của các tổ chức cực đoan tại châu Âu đang gia tăng nhanh chóng và dần bắt kịp xu hướng đã diễn ra nhiều năm tại Mỹ.

Báo cáo cho biết, trong giai đoạn 2022-2024, tỷ trọng dòng tiền chảy vào các tổ chức cực đoan tại châu Âu đã tăng mạnh, chiếm gần 50% tổng dòng tiền mà các nhóm này nhận được trên toàn cầu. Đây là mức tăng đáng kể nếu so với các năm trước đó và cho thấy châu Âu đang trở thành một khu vực có tốc độ gia tăng nhanh về việc sử dụng tiền mã hóa trong các hoạt động của các tổ chức cực đoan.

Theo Chainalysis, một nguyên nhân quan trọng là nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tiền mã hóa hiện vẫn chưa xây dựng đầy đủ các cơ chế kiểm soát nhằm ngăn chặn các tổ chức cực đoan tiếp cận dịch vụ của mình. Trong khi đó, các ngân hàng và tổ chức tài chính truyền thống từ nhiều năm qua đã áp dụng các quy trình thẩm định khách hàng (KYC), chống rửa tiền (AML) và kiểm soát nguồn tiền nhằm hạn chế các hoạt động tài trợ bất hợp pháp.

Khoảng trống trong cơ chế quản lý của thị trường tiền mã hóa vì vậy đang tạo ra những rủi ro mới đối với an ninh tài chính cũng như an ninh quốc gia ở nhiều nước. Những lo ngại này đã thúc đẩy nhiều chính phủ bắt đầu điều chỉnh chính sách.

Đầu năm nay, Vương quốc Anh đã ban hành lệnh cấm tạm thời đối với các khoản quyên góp chính trị bằng tiền mã hóa nhằm hạn chế nguy cơ các nguồn tiền khó xác định xuất xứ tham gia vào quá trình bầu cử.

Với quyết định này, Anh gia nhập nhóm các quốc gia như Brazil và Ireland, cùng một số bang của Mỹ, đã áp dụng các biện pháp hạn chế hoặc cấm sử dụng tiền mã hóa trong tài trợ chính trị.

Theo giới quan sát, khi quy mô của thị trường tài sản số tiếp tục mở rộng và ngày càng nhiều tổ chức tài chính truyền thống tham gia vào lĩnh vực này, các chính phủ sẽ phải đối mặt với bài toán ngày càng khó khăn hơn: làm thế nào để vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, tận dụng những lợi ích mà công nghệ blockchain mang lại, vừa ngăn chặn việc tiền mã hóa bị lợi dụng cho các hoạt động rửa tiền, tài trợ bất hợp pháp hay can thiệp vào tiến trình dân chủ.

Cuộc tranh luận vì thế không còn chỉ xoay quanh việc tiền mã hóa có nên được công nhận là một loại tài sản hay không, mà đã mở rộng sang các vấn đề về minh bạch tài chính, an ninh quốc gia, chủ quyền kinh tế và tính toàn vẹn của các thể chế dân chủ.

Trong bối cảnh đó, những quyết định quản lý đối với tiền mã hóa sẽ không chỉ tác động đến tương lai của ngành công nghiệp blockchain mà còn có thể định hình cách thức vận hành của hệ thống tài chính và môi trường chính trị toàn cầu trong nhiều năm tới.