Tổng thống Putin kêu gọi giới tài phiệt quyên góp tiền cho ngân sách

Phát biểu của ông Putin trước một nhóm doanh nhân hàng đầu của Nga ngày thứ Năm (26/3) cho thấy Điện Kremlin vẫn quyết tâm theo đuổi cuộc chiến cho tới khi đạt được điều họ coi là chiến thắng, bất chấp áp lực lên ngân sách ngày càng lớn.

Theo hai nguồn tin, ông Putin khẳng định Nga sẽ tiếp tục chiến đấu cho tới khi kiểm soát được phần còn lại của vùng Donbas ở miền Đông Ukraine mà Moscow hiện chưa giành quyền kiểm soát. Ông cho rằng đây là quyết định cần thiết, sau khi Ukraine từ chối rút quân đơn phương khỏi Donbas trong các vòng đàm phán gần đây do Mỹ làm trung gian.

Một nguồn tin cho biết ông Putin từng ủng hộ phương án dung hòa, theo đó Donbas sẽ trở thành một “vùng phi quân sự” hoặc một “đặc khu kinh tế” do Mỹ hậu thuẫn. Tuy nhiên, ông đã từ bỏ ý tưởng này sau khi Ukraine khẳng định việc chuyển giao khu vực trên là một “lằn ranh đỏ” của mình.

Đề nghị của ông Putin với giới doanh nghiệp lớn là động thái mới nhất trong hàng loạt nỗ lực nhằm buộc khu vực doanh nghiệp chia sẻ gánh nặng ngân sách quốc phòng kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine. Đây cũng là lần đầu tiên ông trực tiếp đưa ra yêu cầu như vậy với các doanh nhân hàng đầu của Nga.

Vào tháng 1, Điện Kremlin đã nâng thuế giá trị gia tăng (VAT) thêm 2 điểm phần trăm, lên 22%, nhằm thu thêm 600 tỷ rouble, tương đương 7,4 tỷ USD, trong 3 năm từ các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trước đó, vào năm 2023, Nga cũng đã thu 320 tỷ rouble từ thuế bất thường áp một lần, với mức 10% đối với một số doanh nghiệp lớn.

Cũng trong ngày thứ Năm, Bộ trưởng Kinh tế Nga Maxim Reshetnikov cho biết nước này đang cân nhắc áp thêm một khoản thuế bất thường khác trong năm nay nếu đồng rouble tiếp tục suy yếu. Năm ngoái, chi tiêu quốc phòng của Nga đã tăng 42% lên 13,1 nghìn tỷ rouble.

Trang tin The Bell của Nga là đơn vị đầu tiên đưa tin về phát biểu của ông Putin.

Theo các nhà phân tích, việc ông Putin trực tiếp đề nghị như vậy với các chủ doanh nghiệp lớn gần như đồng nghĩa họ khó có thể từ chối. Dù vẫn lo ngại về cuộc chiến và tác động của cuộc chiến đối với nền kinh tế, giới doanh nhân hàng đầu của Nga nhìn chung vẫn ủng hộ Tổng thống.

Một nguồn thạo tin cho biết ít nhất hai doanh nhân đã nói với ông Putin rằng họ sẵn sàng tự nguyện đóng góp để hỗ trợ ngân sách.

Các nguồn tin cho biết ông Suleiman Kerimov - doanh nhân được cho là có liên quan đến thương vụ thâu tóm gần đây đối với nền tảng bán lẻ trực tuyến Wildberries nói rằng ông sẵn sàng đóng góp 100 tỷ rouble. Còn ông Oleg Deripaska, người đứng đầu một doanh nghiệp lớn trong ngành kim loại, đã đồng ý đóng góp khi được đề nghị.

Vòng đàm phán hòa bình gần đây nhất giữa Nga và Ukraine, do Mỹ làm trung gian, đã rơi vào bế tắc từ tháng 1, khi Ukraine bác bỏ các yêu cầu về lãnh thổ của Nga. Trong khi đó, ông Putin vẫn khẳng định Moscow phải đạt được những mục tiêu đã đề ra từ khi phát động chiến dịch quân sự vào tháng 2/2022.

Trong bối cảnh đó, áp lực với ngân sách của Nga ngày càng lớn. Chỉ trong 2 tháng đầu năm nay, thâm hụt ngân sách của nước này đã vượt hơn 90% mức dự kiến cho cả năm. Nguyên nhân là các lệnh trừng phạt của Mỹ buộc Nga phải bán dầu với giá thấp hơn đáng kể so với thị trường, đồng thời khiến nhiều khách mua do dự.

Ngoài ra, theo tính toán của hãng tin Reuters dựa trên dữ liệu thị trường, ít nhất 40% công suất xuất khẩu dầu của Nga đang bị gián đoạn do các cuộc không kích của Ukraine, một đường ống lớn hư hại và nhiều tàu chở dầu Nga bị bắt giữ.

Dù vậy, trong ngắn hạn, Nga lại được hưởng lợi từ đà tăng của giá dầu sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2. Diễn biến này giúp doanh thu từ dầu của Moscow tăng thêm khoảng 150 triệu USD mỗi ngày.

Vào ngày thứ Năm, Nga cho biết dầu Urals - loại dầu thô chủ lực của nước này - hiện đã không còn phải bán với giá thấp hơn dầu Brent, chuẩn tham chiếu toàn cầu. Trước đó, hồi đầu tháng này, Mỹ cũng đã nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Nga.

Trước khi xung đột Iran bùng phát, Bộ Tài chính Nga đã tính tới việc siết chặt quy định chuyển phần doanh thu dầu vượt ngưỡng giá quy định vào Quỹ Phúc lợi Quốc gia, khi quy mô quỹ này đã giảm đáng kể.

Tuy nhiên, theo ông Alexander Shokhin, Chủ tịch Liên minh các nhà công nghiệp và doanh nhân Nga, ông Putin đã nói với các doanh nghiệp lớn rằng họ nên tận dụng khoản thu tăng thêm này để củng cố tình hình tài chính.

Trao đổi với truyền thông Nga, ông Shokhin cho biết ông Putin hy vọng cuộc chiến tại Iran sẽ kết thúc trong vòng 3-4 tuần. Tuy nhiên, Tổng thống Nga cũng đồng thời cảnh báo Bộ Tài chính và cộng đồng doanh nghiệp không nên kỳ vọng khoản thu bất ngờ này sẽ duy trì lâu.