Tổng thống Trump có thể nới lỏng thuế quan với nhôm và thép

Mùa hè năm ngoái, ông Trump áp thuế quan lên tới 50% với thép và nhôm nhập khẩu vào Mỹ. Sau đó, Nhà Trắng mở rộng phạm vi áp dụng thuế quan này sang nhiều mặt hàng làm từ nhôm và thép như máy giặt và lò nướng.

Theo ba nguồn tin thân cận của Financial Times, chính quyền ông Trump đang rà soát danh mục sản phẩm chịu thuế quan liên quan tới nhôm và thép, dự kiến miễn trừ một số mặt hàng và dừng kế hoạch mở rộng danh sách.

Thay vào đó, Nhà Trắng muốn tiến hành các cuộc điều tra với lý do an ninh quốc gia theo hướng có trọng tâm hơn, tập trung vào từng nhóm hàng cụ thể.

Các nguồn tin cho biết một số quan chức tại Bộ Thương mại Mỹ và Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho rằng thuế quan đang gây thiệt hại cho người tiêu dùng vì đẩy giá tăng lên đối với nhiều sản phẩm.

Loạt chính sách áp thuế quan mới của ông Trump đã đẩy mức thuế của Mỹ lên cao nhất kể từ trước Chiến tranh thế giới thứ hai. Dù vậy, trước làn sóng bức xúc của cử tri về chi phí sinh hoạt, ông đã nhiều lần thu hẹp hoặc nới lỏng một số loại thuế quan.

Theo khảo sát của Pew Research Center công bố đầu tháng này, hơn 70% người trưởng thành ở Mỹ đánh giá điều kiện kinh tế hiện ở mức “tạm ổn” hoặc “tệ”. Khoảng 52% người Mỹ cho rằng các chính sách kinh tế của ông Trump khiến tình hình xấu đi.

Chính quyền ông Trump trước đó đã đưa ra một số ngoại lệ thuế quan với các mặt hàng thực phẩm phổ biến nhằm kiềm chế lạm phát giá thực phẩm. Washington cũng tạm xuống thang căng thẳng với Trung Quốc sau khi Bắc Kinh trả đũa bằng một loạt biện pháp thuế quan.

Thuế quan với thép và nhôm là một trong những biện pháp được triển khai sớm nhất trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Trump. Việc nới lỏng thuế quan diễn ra khi nhiều nhà kinh tế cho rằng người tiêu dùng Mỹ mới là bên gánh phần lớn chi phí tăng thêm do thuế quan, trái với lập luận của ông Trump rằng doanh nghiệp nước ngoài sẽ chịu phần lớn gánh nặng.

Cuộc chiến thương mại của ông Trump cũng vấp phản ứng chính trị, ngay cả từ một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa. Thứ Tư tuần trước, một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa đã cùng phe Đảng Dân chủ bỏ phiếu tại Hạ viện Mỹ để đảo ngược thuế quan của ông Trump với Canada.

Điều này cho thấy ngay cả trong nội bộ Đảng Cộng hòa cũng có ý kiến phản đối chính sách thương mại nhằm vào đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ.

Dù vậy, ông Trump được dự báo sẽ phủ quyết nghị quyết này, đồng nghĩa thuế quan với Canada sẽ vẫn được giữ nguyên.

Một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa đang đối mặt nhiều khó khăn trong cuộc đua trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ khi cử tri ngày càng lo ngại về việc thuế quan tác động tiêu cực doanh nghiệp nhỏ và người tiêu dùng.

Theo các nhà phân tích, động thái mới nhất liên quan thuế quan với nhôm và thép có thể giúp gỡ nút thắt cho quy trình vận động hành lang tại Washington, vốn ngày càng phức tạp kể từ khi ông Trump áp các mức thuế này.

Lâu nay, chính phủ Mỹ cho phép doanh nghiệp Mỹ đề nghị bổ sung thêm các sản phẩm làm từ nhôm và thép do đối thủ nước ngoài sản xuất vào danh mục chịu thuế quan, thông qua “quy trình bổ sung danh mục”.

Quy trình này do Bộ Thương mại Mỹ phụ trách và thường chấp thuận các đề nghị từ doanh nghiệp trong nước, khi họ viện dẫn rủi ro an ninh quốc gia liên quan tới nhiều mặt hàng, trong đó có phụ tùng xe đạp.

Hệ quả là danh mục hàng gia dụng chịu thuế quan nhôm và thép ngày càng phình to, với mức thuế lên tới 50% tính theo phần hàm lượng kim loại trong sản phẩm. Một nguồn tin cho biết một số quan chức đánh giá cơ chế hiện tại “quá phức tạp để thực thi” và cần được đơn giản hóa.

Các nước như Anh, Mexico và Canada, cùng các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU), có thể được hưởng lợi nếu Mỹ nới lỏng thuế quan với các mặt hàng làm từ thép và nhôm.

Chia sẻ với Financial Times, một lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu cho biết có doanh nghiệp đã xuất khẩu 4 container máy móc giống hệt nhau sang Mỹ nhưng lại bị áp 4 mức thuế khác nhau.

Lần gần nhất Bộ Thương mại Mỹ mở vòng đề xuất để doanh nghiệp Mỹ kiến nghị đưa một số nhà cung cấp nước ngoài vào diện chịu thuế quan là vào tháng 10/2025. Tuy nhiên, bộ này đã không kịp phê duyệt các đề xuất này trong thời hạn 60 ngày do chính mình đặt ra.

Trong vòng đề xuất này, một số nhà sản xuất Mỹ trong các lĩnh vực như nệm, khuôn làm bánh và xe đạp đã vận động hành lang để áp thêm thuế quan đối với doanh nghiệp nước ngoài.

“Thép không chỉ là một mặt hàng cơ bản, mà còn là một tài sản an ninh quốc gia. Vì vậy, chính phủ Mỹ cần phải duy trì thuế quan thép theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 vì lý do an ninh quốc gia” ông Kevin Dempsey, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Hiệp hội Sắt và Thép Mỹ (AISI), phát biểu.

Theo ông Dempsey, điều này là cần thiết để ngăn chặn tình trạng dư thừa công suất kích hoạt các làn sóng nhập khẩu hàng giá rẻ mới vào thị trường Mỹ, từ đó đe dọa nghiêm trọng an ninh quốc gia Mỹ và làm suy yếu ngành thép Mỹ.