Theo tờ báo Financial Times, dự luật có tên Đạo luật Tăng tốc công nghiệp là một trong những nỗ lực nghiêm túc nhất của EU tính đến thời điểm này nhằm ứng phó với các sản phẩm công nghệ cao nhập khẩu từ Trung Quốc, cũng như những gì mà các nhà lãnh đạo khối coi là mối đe dọa đối với các ngành công nghiệp quan trọng tại của châu Âu như ngành sản xuất ô tô.
Mục tiêu của EU là nâng tỷ lệ đóng góp của lĩnh vực sản xuất công nghiệp vào tổng sản phẩm trong nước (GDP) của khối lên 20% vào năm 2035, từ mức 14,3% của năm ngoái.
Giữa lúc Mỹ và Trung Quốc đang trong quá trình đàm phán để gia hạn thỏa thuận “đình chiến” trong cuộc chiến thương mại song phương, Bắc Kinh đã tìm cách duy trì các kênh liên lạc với châu Âu - một thị trường xuất khẩu quan trọng cho hàng hóa của nước này.
Trong một tuyên bố vào ngày 27/4, Bộ Thương mại Trung Quốc nói rằng dự luật của EU sẽ khiến các nhà đầu tư Trung Quốc phải "chịu sự phân biệt đối xử, đi ngược lại các nguyên tắc cơ bản của kinh tế thị trường như tự nguyện thương mại và cạnh tranh công bằng".
Tuyên bố cũng nhấn mạnh rằng dự luật "đi ngược lại sự đồng thuận quan trọng của các nhà lãnh đạo Trung Quốc và châu Âu về việc xử lý đúng đắn các xung đột và khác biệt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kỳ vọng của các doanh nghiệp Trung Quốc về đầu tư vào châu Âu".
Trung Quốc bày tỏ sẵn sàng đối thoại và giao tiếp với phía châu Âu về vấn đề này, nhưng cũng cảnh báo rằng nếu EU "phớt lờ các đề xuất của Trung Quốc... Trung Quốc sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc thực hiện các biện pháp ứng phó".
Dự luật này được coi là phản ứng của EU trước hàng thập kỷ thực tiễn tại Trung Quốc, nơi các công ty nước ngoài bị yêu cầu đầu tư cùng với các đối tác liên doanh và chuyển giao công nghệ cho các nhà sản xuất địa phương. Khi các nhà sản xuất Trung Quốc đã tiếp thu công nghệ và có khả năng sản xuất các sản phẩm có giá trị cao hơn, doanh nghiệp tại châu Âu phàn nàn rằng họ không còn khả năng cạnh tranh với các công ty Trung Quốc.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ước tính rằng các nhà sản xuất tại Trung Quốc nhận được mức trợ cấp nhiều gấp 3-9 lần so với mức trợ cấp mà doanh nghiệp tại các nước giàu nhận được. Một số đối tác thương mại của Trung Quốc cho rằng thặng dư thương mại kỷ lục của nước này là một hệ quả của chính sách trợ cấp quá mức cho sản xuất, dẫn đến việc hàng hóa Trung Quốc tràn ngập các thị trường nước ngoài, làm suy yếu các nhà sản xuất tại các quốc gia khác.
Về phần mình, Trung Quốc đã bác bỏ các cáo buộc rằng các nhà sản xuất của nước này đang ở trong tình trạng dư thừa công suất, đồng thời nước này tự coi mình là một trụ cột của toàn cầu hóa. Để ứng phó, Mỹ đã áp thuế quan và EU đã có động thái để bảo vệ các ngành sản xuất của khối những gì họ cho là cạnh tranh không công bằng.
Dự luật mới của EU sẽ đặt ra các hạn chế đối với các khoản đầu tư nước ngoài trên 100 triệu euro từ các quốc gia có hơn 40% sản lượng toàn cầu trong các ngành chiến lược bao gồm pin, tấm pin mặt trời và năng lượng hạt nhân.
Các dự án đầu tư này sẽ phải đảm bảo sử dụng ít nhất 50% lao động là từ EU, các công ty địa phương được tham gia vào quá trình sản xuất và các công ty đầu tư phải chuyển giao kiến thức công nghệ cho các đối tác châu Âu. Những đề xuất này cần được đàm phán với các quốc gia thành viên và Nghị viện châu Âu trước khi trở thành luật.
Trong tuyên bố của mình, Bộ Thương mại Trung Quốc cũng cho rằng dự luật trên vi phạm một loạt các nguyên tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và các thỏa thuận quốc tế về quyền sở hữu trí tuệ và trợ cấp.
Bộ này cảnh báo rằng dự luật sẽ kéo lùi quá trình chuyển đổi xanh của EU, làm tổn hại đến cạnh tranh công bằng trên thị trường EU và gây ra những cú sốc mới cho các quy tắc thương mại đa phương. Bộ này cũng kêu gọi EU xóa bỏ "các yêu cầu mang tính phân biệt đối xử đối với các nhà đầu tư nước ngoài, các yêu cầu về nội địa hóa, chuyển giao bắt buộc quyền sở hữu trí tuệ và công nghệ, các chính sách hạn chế mua sắm công và các nội dung khác".
