Vàng từ “hầm trú ẩn” truyền thống đến biến động giá ngang cổ phiếu meme

Vàng từ lâu được coi là một "hầm trú ẩn" an toàn cho các nhà đầu tư trong những thời kỳ bất ổn kinh tế và địa chính trị. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, vàng đã có những pha trồi sụt giá mạnh mẽ, khiến nhiều người so sánh kim loại quý với các cổ phiếu meme vốn gắn liền hoạt động đầu cơ và sự biến động khó lường.

Theo quy luật thường thấy, vàng được các nhà đầu tư tìm đến khi xảy ra khủng hoảng kinh tế, lạm phát tăng cao hoặc thị trường chứng khoán suy giảm nhằm bảo toàn giá trị tài sản. Tuy nhiên, giá vàng gần đây đã trở nên cực kỳ biến động, liên tục lập kỷ lục trước khi có một cú giảm lớn chưa từng thấy trong lịch sử.

Lịch sử thị trường vàng đã có những đợt tăng giá mạnh. Năm 1979, giá vàng tăng 144% khi nền kinh tế Mỹ đối mặt với lạm phát cao và căng thẳng địa chính trị gia tăng. Năm 2020, giá vàng cũng tăng 24% khi đại dịch COVID-19 làm đảo lộn trật tự kinh tế toàn cầu. Sau khi tăng 27% trong năm 2024, giá vàng tiếp tục tăng 65% trong năm 2025.

Lần này, vàng đang hưởng lợi từ căng thẳng địa chính trị gia tăng và sự bất định trong chính sách thương mại của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Khi các nhà giao dịch mua vào nhiều hơn, đà tăng giá càng được củng cố, dẫn đến xu hướng tăng khó cản. Dù biến động, xu hướng chính của giá vàng từ đầu năm đến nay vẫn là tăng, với mức tăng đạt khoảng 15%.

Thị trường tài chính hiện nay có nhiều phương thức khác nhau để đặt cược vào vàng. Các nhà giao dịch có thể mua và bán chứng chỉ quỹ hoán đổi danh mục (ETF) theo dõi giá vàng và bạc giống như mua và bán cổ phiếu. Trong tháng 8 năm ngoái, SPDR Gold Trust - quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới - đã hút lượng vốn ròng lớn nhất từ trước đến nay, theo dữ liệu của FactSet.

Tại thị trường Mỹ trong những năm gần đây, hiện tượng sốt cổ phiếu meme đã xuất hiện nhiều lần. Cổ phiếu meme là những cổ phiếu tăng giá đột biến nhờ sự chú ý và lan truyền trên mạng xã hội, thường được thúc đẩy bởi cộng đồng nhà đầu tư nhỏ lẻ trên các nền tảng như Reddit, TikTok, hoặc Facebook, thay vì dựa trên nền tảng tài chính của doanh nghiệp. Đặc điểm chính của những cổ phiếu này là biến động giá cực mạnh, rủi ro cao và thường trái ngược với phân tích cơ bản.

Mỗi đợt sốt cổ phiếu meme thường thu hút sự tham gia của số lượng lớn các nhà đầu tư cá nhân với mục đích lướt sóng, khiến giá cổ phiếu được đẩy lên rất cao và cũng thường sụt giảm rất nhanh chóng. Các nhà phân tích cho rằng một chủ đề tương tự đang diễn ra trên thị trường kim loại: vàng và bạc đang được giao dịch như các cổ phiếu meme.

Giá vàng mới lần đầu tiên đạt mức 4.000 USD/oz vào tháng 10/2025, và đến tháng 1/2026 đã nhảy qua mốc 5.000 USD/oz. Ông Joe Cavatoni, chiến lược gia thị trường cao cấp và trưởng bộ phận chính sách công của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), nhận định: “Một số lượng lớn các nhà đầu tư có mục đích phòng ngừa rủi ro, các nhà đầu cơ, quỹ đầu tư, nhà giao dịch cá nhân, cùng mua vàng, khiến giá bị đẩy lên mức cao hơn nhiều so với kỳ vọng và vượt quá điểm bền vững”.

Cú sụt từ kỷ lục 5.600 USD/oz về sát mốc 4.400 USD/oz chỉ trong hai ngày của giá vàng vào cuối tháng 1 đầu tháng 2, và sự giằng co trong biên độ rộng sau đó đã khiến một số nhà phân tích tự hỏi liệu vàng có còn giữ được sức hấp dẫn như một kênh đầu tư an toàn hay không.

Song song với đợt biến động gần đây của giá vàng, giá tiền ảo bitcoin đã giảm khoảng một nửa so với mức cao kỷ lục trên 126.000 USD thiết lập vào tháng 10 năm ngoái. Các nhà đầu cơ tiền số có thể đã chuyển sự chú ý sang kim loại, góp phần khiến biến động giá kim loại quý càng mạnh hơn.

Trao đổi với trang CNN Business, nhà phân tích David Scutt của công ty Forex.com nhận định mức độ biến động lớn “đang làm méo mó vai trò lịch sử của vàng như một nơi trú ẩn an toàn. Hiện tại, thị trường vàng đang giống như một thị trường dựa trên yếu tố xung lực, ở cấp độ cao nhất của một tài sản rủi ro”.

Nhưng theo giới chuyên gia, triển vọng tăng giá của vàng trong dài hạn về cơ bản vẫn tích cực. Ngân hàng JPMorgan Chase dự báo giá vàng sẽ đạt 6.300 USD/oz trong năm 2026. Bất ổn địa chính trị còn tiếp diễn sẽ tiếp tục mang lại lợi ích cho các nhà đầu cơ giá lên trên thị trường vàng.

Giá bạc cũng đã trải qua sự biến động đáng kinh ngạc. Giá bạc đã tăng hơn 3 lần trong vòng 1 năm trước khi giảm 31% vào ngày 30/1, rơi từ mức kỷ lục 121 USD/oz và đánh dấu phiên giảm mạnh nhất kể từ năm 1980. Sau đó, giá bạc đã hồi phục, nhưng hiện vẫn thấp hơn khoảng 1/3 so với đỉnh

Chỉ số Cboe Gold VIX đo biến động giá vàng đã tăng mạnh trong năm nay lên mức cao nhất kể từ đại dịch Covid năm 2020, phản ánh cường độ biến động dữ dội gần đây.

Ông Steve Sosnick, chiến lược gia trưởng tại công ty Interactive Brokers, nói với CNN Business: "Thật khó để biện minh cho việc gọi một tài sản là an toàn khi tài sản đó có mức độ biến động hai chữ số. Các biện pháp phòng ngừa rủi ro không thể là phần biến động nhất trong danh mục đầu tư… Biến động đó là hệ quả tự nhiên của sự đầu cơ quá mức”.