Việc Venezuela cân nhắc rời OPEC xuất hiện trong bối cảnh ngày càng có nhiều bất đồng về nghĩa vụ thành viên và hạn ngạch sản lượng...

Theo nguồn tin của hãng tin Bloomberg, Venezuela đang cân nhắc rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC). Trong khi đó, nguồn tin từ Reuters cho biết Mỹ và Venezuela đang đàm phán một thỏa thuận nhằm bảo đảm cho Washington quyền tiếp cận dài hạn với một số mỏ dầu của quốc gia Nam Mỹ.

Nếu trở thành hiện thực, hai động thái trên có thể thúc đẩy quá trình phục hồi sản lượng dầu Venezuela, đồng thời làm suy yếu thêm ảnh hưởng của OPEC trên thị trường năng lượng toàn cầu.

MỸ MUỐN BẢO ĐẢM NGUỒN CUNG DẦU DÀI HẠN

Theo phương án đang được xem xét, các công ty Mỹ sẽ tham gia phát triển những mỏ này, còn lượng dầu khai thác được sẽ ưu tiên cung cấp cho thị trường Mỹ. Thỏa thuận có thể giúp Washington bảo đảm nguồn dầu cho các nhà máy lọc dầu trong nước, đồng thời đưa vốn và công nghệ của Mỹ vào quá trình phục hồi ngành dầu khí Venezuela.

Venezuela sở hữu trữ lượng dầu thô đã được chứng minh lớn nhất thế giới, nhưng sản lượng giảm mạnh trong nhiều năm do thiếu đầu tư, quản lý yếu kém, bất ổn trong nước và các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Theo dữ liệu của Bloomberg, nước này sản xuất khoảng 1,16 triệu thùng/ngày trong tháng 7, chưa bằng một nửa mức của một thập kỷ trước. Trong khi đó, ước tính của Reuters là khoảng 1,25 triệu thùng/ngày.

Kể từ khi Venezuela trải qua thay đổi lớn về chính quyền vào đầu tháng 1, các tập đoàn dầu khí quốc tế lớn vẫn thận trọng trước rủi ro chính trị và pháp lý. Tuy nhiên, một số công ty khai thác độc lập và nhà đầu tư vẫn đang tìm kiếm cơ hội tham gia thị trường này.

Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng chịu sức ép trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, trong bối cảnh giá xăng tăng. Việc bổ sung nguồn dầu Venezuela có thể giúp giảm chi phí nhập khẩu, tăng nguồn cung và phần nào hạ nhiệt giá nhiên liệu trong nước.

Mỹ đồng thời muốn bổ sung cho Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), hiện chỉ còn khoảng 290 triệu thùng, tương đương 41% sức chứa. Nguồn kinh phí hạn chế và hoạt động bảo trì đã cản trở kế hoạch lấp đầy kho dự trữ sau các đợt xuất dầu lớn kể từ năm 2022.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, một thỏa thuận cho thuê mỏ dầu dài hạn có thể đối mặt với những câu hỏi về pháp lý. Hiến pháp Venezuela dành các hoạt động cốt lõi của ngành dầu khí cho nhà nước, trong khi hệ thống pháp luật hiện chưa quy định rõ việc cho nước ngoài thuê các khu vực khai thác dầu.

Luật dầu khí mới được sửa đổi cho phép doanh nghiệp nước ngoài tham gia thông qua liên doanh và hợp đồng phân chia sản phẩm. Tuy nhiên, lâu nay Venezuela vẫn áp dụng nhiều hạn chế đối với quyền khai thác của doanh nghiệp nước ngoài. Vì vậy, phương án cho Mỹ tiếp cận dài hạn các mỏ dầu có thể làm phát sinh những vấn đề về hiến pháp và pháp lý.

Nếu Chính phủ Mỹ trực tiếp tham gia các dự án dầu khí tại Venezuela, đây sẽ là bước đi phù hợp với chính sách tăng cường đầu tư vào những lĩnh vực chiến lược của chính quyền Trump. Trước đó, Washington đã mua cổ phần tại các doanh nghiệp hoạt động trong ngành chip, đất hiếm và lithium. Mỹ cũng thành lập quỹ đầu tư chung với Ukraine, sử dụng nguồn thu từ các dự án khoáng sản, dầu khí để tài trợ cho hoạt động của quỹ.

VÌ SAO VENEZUELA MUỐN RỜI OPEC?

Venezuela là 1 trong 5 thành viên sáng lập OPEC vào năm 1960 và từng có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình hình thành tổ chức này. Nước này cũng góp phần thúc đẩy sự ra đời của OPEC+ vào năm 2016, liên minh giữa các thành viên OPEC với những nhà sản xuất bên ngoài như Nga.

Tuy nhiên, vị thế của Venezuela trong OPEC đã suy giảm cùng với ngành dầu khí trong nước. Do sản lượng xuống thấp, Caracas hiện không phải tuân thủ hạn ngạch khai thác của OPEC. Vì vậy, nếu Venezuela rời tổ chức, tác động tức thời đối với nguồn cung và giá dầu thế giới có thể không lớn. Nhưng ý nghĩa dài hạn lại đáng chú ý hơn.

Việc không còn bị ràng buộc bởi khả năng áp hạn ngạch trong tương lai sẽ giúp Venezuela theo đuổi mục tiêu tăng sản lượng mạnh hơn, nhất là khi dòng vốn và công nghệ của các công ty nước ngoài quay trở lại. Washington cũng có thể triển khai kế hoạch phát triển ngành dầu khí Venezuela mà không phải tính đến các cam kết của Caracas với OPEC.

Sản lượng tăng từ Venezuela có thể bổ sung vào tình trạng dư cung dầu mà Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) và một số tổ chức dự báo trong những năm tới. Đây sẽ là diễn biến có lợi cho mục tiêu giảm giá dầu của ông Trump, người từ lâu chỉ trích OPEC vì khả năng hạn chế nguồn cung và đẩy giá nhiên liệu tại Mỹ lên cao.

Theo các nhà phân tích, việc Venezuela cân nhắc rời OPEC xuất hiện trong bối cảnh ngày càng có nhiều bất đồng về nghĩa vụ thành viên và hạn ngạch sản lượng. Các nước như Iraq từng công khai bày tỏ sự không hài lòng, còn Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã rút khỏi tổ chức này từ ngày 1/5.

Nếu tiếp tục mất thêm một thành viên sáng lập, OPEC sẽ phải đối mặt với nhiều nghi ngờ hơn về khả năng duy trì đoàn kết và kiểm soát nguồn cung. Trong kịch bản các thành viên ưu tiên giành thị phần thay vì phối hợp hạn chế sản lượng, thị trường có thể chứng kiến một cuộc cạnh tranh về giá tương tự giai đoạn đầu năm 2020.

Trên thực tế, sức ảnh hưởng của OPEC và OPEC+ vốn đã suy giảm trước sự phát triển của dầu đá phiến Mỹ và nguồn cung mới từ nhiều khu vực. Những phát hiện dầu khí quy mô lớn tại Guyana và Brazil cũng làm giảm tỷ trọng của liên minh trong tổng sản lượng toàn cầu.