Vì sao nhiều công nghệ tốt vẫn nằm trong phòng thí nghiệm?

Hưởng ứng ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/05, trong khuôn khổ sự kiện Techmart Việt Nam 2026, ngày 20/5, Cục Đổi mới sáng tạo phối hợp với Cục Thông tin, thống kê, Bộ Khoa học và Công nghệ và Ban Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức Hội thảo Thúc đẩy kết nối cung - cầu công nghệ.

Ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Trung tâm Thúc đẩy Phát triển Thị trường Khoa học và Công nghệ, đơn vị sự nghiệp trực thuộc Cục Đổi mới sáng tạo, cho biết trong nhiều năm qua, đơn vị đã triển khai hàng loạt hoạt động kết nối doanh nghiệp với các tổ chức nghiên cứu thông qua trao đổi thông tin, ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác, thậm chí cả hợp đồng chuyển giao công nghệ.

Tuy nhiên, theo ông Thành, từ ký kết hợp tác đến chuyển giao được công nghệ và thương mại hóa thành công vẫn còn nhiều rào cản.

“Theo đánh giá của chúng tôi, không thiếu kết quả nghiên cứu công nghệ có chất lượng tốt, sẵn sàng chuyển giao để ứng dụng thực tế. Tuy nhiên, việc kết nối để công nghệ thực sự đi vào doanh nghiệp vẫn là thách thức lớn”, ông Thành khẳng định, đồng thời cũng lý giải 4 nguyên do tạo ra khoảng cách lớn giữa nghiên cứu và thị trường hiện nay.

Thứ nhất là khoảng trống về thông tin. Hiện nay, nguồn cung công nghệ xuất hiện rất nhiều trên internet và mạng xã hội. Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp lần đầu đầu tư cho đổi mới công nghệ, việc tìm kiếm và sàng lọc thông tin giống như bước vào “ma trận”, rất khó xác định đâu là giải pháp thực sự phù hợp, đáng tin cậy và có khả năng ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn.

Khoảng trống thứ hai nằm ở đội ngũ tư vấn. Theo ông Thành, Việt Nam hiện thiếu những chuyên gia có khả năng “giải mã” được cả nguồn cung lẫn nhu cầu công nghệ để tư vấn và kết nối hiệu quả.  

“Công nghệ tiên tiến hiện nay có rất nhiều, nhưng để doanh nghiệp đủ tự tin đầu tư và tiếp nhận chuyển giao lại không đơn giản. Vì vậy, rất cần các tổ chức trung gian đóng vai trò đầu mối kết nối, giúp doanh nghiệp đánh giá công nghệ, lựa chọn giải pháp phù hợp và đồng hành trong quá trình triển khai”, ông Thành nói.

Thứ ba là thiếu cơ chế đánh giá mức độ phù hợp của công nghệ đối với từng doanh nghiệp cụ thể. Và cuối cùng là những hạn chế liên quan đến hành lang pháp lý và nguồn lực tài chính.

Hiện nay, nhiều địa phương đã đầu tư xây dựng các sàn giao dịch công nghệ. Cả nước hiện có khoảng 20 sàn công nghệ, gồm 1 sàn quốc gia và 19 sàn địa phương.

"Tuy nhiên, trong khoảng 20 tổ chức vận hành sàn công nghệ hiện nay, chỉ khoảng 3-4 đơn vị hoạt động tương đối hiệu quả. Phần lớn mới chỉ dừng ở việc đưa thông tin lên hệ thống”, ông thành nói.

Thực trạng này khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong quá trình tìm hiểu, đánh giá và lựa chọn công nghệ phù hợp để đầu tư và nhận chuyển giao.

Bên cạnh đó, điểm nghẽn lớn trên các sàn hiện nay cũng là thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này khiến chất lượng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ chuyển giao công nghệ chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

“Chúng ta vẫn chưa tạo được một “cái chợ” công nghệ đủ tốt”, ông Thành nhận định. 

Dù vậy, Giám đốc Trung tâm Thúc đẩy Phát triển Thị trường Khoa học và Công nghệ cho rằng thị trường công nghệ của Việt Nam đang đứng trước nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển.

Trước hết là hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện. Nhiều chính sách, nghị định mới được ban hành nhằm tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy công nghệ nhanh chóng đi vào thị trường và ứng dụng thực tiễn.

Bên cạnh đó, nhu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp ngày càng lớn khi vòng đời công nghệ ngày càng ngắn. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cũng đang dần hình thành, trong khi chuyển đổi số tạo động lực mạnh cho các hoạt động kết nối và chia sẻ dữ liệu.

Hiện nay, Cục Đổi mới sáng tạo đang phối hợp với Cục Thông tin, Thống kê từng bước hoàn thiện sàn giao dịch công nghệ trên nền tảng Techmart. Ông Thành thông tin nền tảng này sẽ chuẩn hóa nguồn cung và cầu công nghệ, đồng thời tích hợp đội ngũ tư vấn từ tổ chức đến cá nhân để hỗ trợ doanh nghiệp trực tiếp trên hệ thống.

“Giai đoạn đầu chắc chắn còn nhiều khó khăn và chưa thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu doanh nghiệp. Nhưng chúng tôi kỳ vọng sẽ từng bước xây dựng được một sàn giao dịch hiệu quả dựa trên kinh nghiệm thực tiễn của các chuyên gia đang triển khai hiện nay”, ông Thành nói.