Việt Nam quyết tâm làm sạch toàn bộ đất ô nhiễm bom mìn sau chiến tranh vào năm 2045

Chiều 13/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn và chất độc hóa học sau chiến tranh ở Việt Nam, chủ trì Hội nghị tổng kết Chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh giai đoạn 2010-2025 và định hướng nhiệm vụ giai đoạn tiếp theo.

Theo các báo cáo, ý kiến tại Hội nghị, sau chiến tranh thế giới thứ 2, Việt Nam là một trong những dân tộc chịu nhiều đau thương, mất mát nhất do hậu quả chiến tranh, bom mìn, vật nổ, chất độc hóa học.

Diện tích đất đai ô nhiễm bom mìn rất lớn; bom mìn sau chiến tranh đã cướp đi mạng sống của hơn 40 nghìn người vô tội, làm trên 60 nghìn người bị thương; đẩy hàng ngàn gia đình lâm vào cảnh khó khăn; môi trường sống, thiên nhiên bị tàn phá; tạo lực cản lớn đối với phát triển kinh tế xã hội.

Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn dành sự quan tâm, tập trung nguồn lực cho khắc phục hậu quả chiến tranh, xử lý bom mìn, chất độc hóa học. Sau 15 năm thực hiện Chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh giai đoạn 2010 - 2025, công tác khắc phục hậu quả chiến tranh, bom mìn đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Việt Nam đã kịp thời ban hành thể chế, cơ chế, chính sách tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho công tác khắc phục hậu quả chiến tranh, khắc phục hậu quả bom mìn và hỗ trợ nạn nhân bom mìn vật nổ; công tác rà phá bom mìn được nâng cao về chất lượng, hiệu quả, được chuẩn hóa về tổ chức thực hiện.

Bên cạnh nguồn lực khá lớn được bố trí từ ngân sách nhà nước (hơn 23 nghìn tỷ đồng), các bộ, ngành, cơ quan đã tích cực huy động nguồn lực xã hội, hỗ trợ của các quốc gia, các nhà tài trợ quốc tế (viện trợ không hoàn lại khoảng 234 triệu USD) với nhiều dự án khắc phục hậu quả bom mìn đã thực hiện thành công; tổ chức thành công Hội nghị vận động tài trợ khắc phục hậu quả bom mìn (ngày 21/10/2025).

Công tác rà phá bom mìn đạt hiểu quả cũng góp phần cũng đã giải phóng nguồn lực đất đai lớn cho phát triển kinh tế - xã hội, sản xuất kinh doanh, tạo sinh kế cho người dân.

15 năm qua, đã có 8.844 dự án khảo sát, rà phá, làm sạch khoảng 530 nghìn ha đất; xử lý an toàn hàng trăm tấn bom mìn, vật nổ, làm hồi sinh nhiều vùng đất chết. Hoàn thành lập Bản đồ nghi ngờ ô nhiễm bom mìn vật nổ trên phạm vi toàn quốc (công bố tháng 3/2018), làm cơ sở cho các bộ, ngành, địa phương hoạch định chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội an toàn, triển khai nhiều công trình, dự án quan trọng, trọng điểm.

15 năm qua, số vụ tai nạn bom mìn giảm đáng kể, nhiều địa phương trong nhiều năm giảm tai nạn do bom mìn. Hàng trăm nghìn người được tiếp cận với các phương pháp phòng tránh tai nạn bom mìn.

Các nạn nhân bom mìn, các đối tượng bị ảnh hưởng đã được hỗ trợ y tế, dạy nghề, tạo việc làm, hỗ trợ vật nuôi, cây trồng để phát triển kinh tế; 100% người khuyết tật nặng là nạn nhân bom mìn được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng; xây dựng cơ sở dữ liệu nạn nhân bom mìn; phát triển mạng lưới hỗ trợ nạn nhân...

Phát biểu kết luận, chia sẻ với bạn bè quốc tế và các đại biểu, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, sau 15 năm thực hiện, với những kết quả đạt được, Chương trình đã để lại những bài học kinh nghiệm quý báu.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng nêu rõ, công tác khắc phục hậu quả bom mìn còn một số hạn chế. Hoạt động rà phá làm sạch đất đai mới hoàn thành khoảng 530 nghìn/1,3 triệu ha, tương đương 40% mục tiêu.

Hoạt động rà phá bom mìn, chất độc hóa học chưa thực sự gắn kết với kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Việc tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn chưa được quan tâm đúng mức; còn xảy ra nhiều vụ tai nạn bom mìn gây thiệt hại lớn. Việc hỗ trợ nạn nhân của bom mìn chưa thực sự toàn diện.

Nguyên nhân là diện tích đất đai ô nhiễm rất lớn, phân bố phức tạp; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật còn chưa hoàn chỉnh; một số cấp ủy, chính quyền chưa thực sự quan tâm; nguồn lực còn hạn chế…

Thời gian tới, công tác khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh đặt ra nhiệm vụ rất nặng nề, Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tốc độ khắc phục hậu quả bom mìn, thực hiện thành công mục tiêu cơ bản hoàn thành làm sạch toàn bộ diện tích đất bị ô nhiễm bom mìn đến độ sâu 0,5 m vào năm 2045 nhân kỷ niệm 100 năm thành lập nước (sớm hơn 5 năm so với mục tiêu ban đầu). Thủ tướng nêu rõ, đây là việc phải làm và làm càng sớm càng tốt để bảo đảm phát triển ổn định, bền vững, người dân yên tâm.