Chi phí vận chuyển dầu thô từ Mỹ sang châu Á đã tăng lên mức cao chưa từng có, khi các bên mua ráo riết tìm nguồn cung thay thế cho dòng chảy dầu thô từ Trung Đông bị gián đoạn...

Theo dữ liệu của Sàn giao dịch Baltic, ngày 15/9, chi phí thuê một tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) vận chuyển 2 triệu thùng dầu từ Bờ Vịnh Mỹ đến Trung Quốc đã lên tới 44,8 triệu USD.

Đây là mức cao nhất từ trước đến nay, tăng mạnh so với 39 triệu USD một ngày trước đó và gấp hơn 2,5 lần mức 17,8 triệu USD trước khi chiến tranh Mỹ - Iran bắt đầu vào cuối tháng 2.

Tính bình quân, riêng chi phí vận chuyển hiện tương đương khoảng 22,4 USD cho mỗi thùng dầu, so với 8,9 USD trước khi xung đột nổ ra. Như vậy, cước tàu đã làm chi phí của mỗi thùng dầu tăng thêm khoảng 13,5 USD.

Đà tăng diễn biến nhanh chóng. Ngày 11/9, Sàn giao dịch Baltic còn định giá tuyến Bờ Vịnh Mỹ - Trung Quốc ở mức khoảng 35,1 triệu USD mỗi chuyến, sau khi tăng gần 6 triệu USD chỉ trong 1 tuần. Chưa đầy 1 tuần sau, mức giá này đã tăng thêm gần 10 triệu USD.

Châu Á chịu ảnh hưởng đặc biệt lớn từ tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu đi qua eo biển này trong năm 2025, trong đó khoảng 80% được đưa tới châu Á. Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) là hai nước duy nhất trong khu vực có đường ống đang hoạt động để vận chuyển dầu tránh tuyến hàng hải này.

Gần đây, Saudi Arabia đã tạm ngừng vận hành đường ống Đông - Tây, tuyến vận chuyển chủ chốt giúp nước này đưa dầu tới Biển Đỏ mà không phải qua eo biển Hormuz. Việc một trong số ít tuyến thay thế ngừng hoạt động càng làm tăng vai trò của dầu Mỹ trong việc bù đắp nguồn cung thiếu hụt. Theo hãng tin Bloomberg, dù cước vận chuyển lên mức kỷ lục, người mua châu Á vẫn đẩy mạnh nhập khẩu dầu Mỹ khi xung đột làm thay đổi dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Xu hướng này thể hiện rõ ngay từ những tháng đầu của cuộc xung đột. Theo dữ liệu của công ty nghiên cứu hàng hóa Kpler, tổng lượng dầu thô xuất khẩu của Mỹ tăng từ 3,86 triệu thùng/ngày trong tháng 2 lên hơn 5,4 triệu thùng/ngày trong tháng 4 và tháng 5. Riêng lượng dầu Mỹ xuất sang châu Á trong tháng 5 đạt 3,29 triệu thùng/ngày, gần gấp 3 lần mức 1,11 triệu thùng/ngày của tháng 1.

Dầu West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ vẫn hấp dẫn vì có lợi thế về giá. Ngay cả sau khi cộng chi phí vận chuyển tới châu Á, dầu WTI vẫn rẻ hơn một số loại dầu cạnh tranh như Murban của UAE. Trong khi đó, nhu cầu nhiên liệu cao và hoạt động chế biến dầu thô thành xăng, dầu diesel vẫn có lãi, khiến các nhà máy lọc dầu tiếp tục tìm mua nguồn cung. Theo các nhà phân tích, khách mua châu Á sẽ còn chấp nhận cước vận chuyển cao chừng nào dầu Mỹ vẫn duy trì được lợi thế về giá.

Theo dữ liệu của Kpler, 6 tàu VLCC sẽ nhận dầu tại Bờ Vịnh Mỹ để vận chuyển sang châu Á trong tháng 10.

Không chỉ tuyến Bờ Vịnh Mỹ - châu Á, cước vận chuyển cũng tăng mạnh trên nhiều tuyến dầu quan trọng khác. Một nguyên nhân quan trọng khiến cước tàu tăng là ngày càng ít chủ tàu sẵn sàng đưa phương tiện tới những khu vực có nguy cơ bị tấn công.

Những vụ việc xảy ra gần eo biển Hormuz và việc lực lượng Houthi mở rộng hoạt động quanh eo biển Bab el-Mandeb đã làm giảm số tàu có thể nhận hàng, đồng thời khiến chủ tàu yêu cầu mức phí cao hơn để bù đắp rủi ro.

Ngày 11/9, cước vận chuyển dầu từ Vịnh Oman tới Trung Quốc đã lên mức tương đương khoảng 11,5 USD/thùng, cao nhất kể từ khi tuyến này được Sàn giao dịch Baltic đưa vào theo dõi. Chi phí cao trên các tuyến Trung Đông cũng lan sang cả tuyến Tây Phi – châu Á và những khu vực khác.

Trong tuần kết thúc ngày 11/9, giá thuê VLCC từ Trung Đông đến Trung Quốc tăng 21%, tuyến Vịnh Oman - Trung Quốc tăng 62%, còn tuyến Tây Phi - Trung Quốc tăng 51%.