Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở rộng phạm vi đầu tư khí hậu vượt ra ngoài vốn đầu tư mạo hiểm, tạo ra cơ hội mới trong các lĩnh vực vốn tăng trưởng, mua bán - sáp nhập doanh nghiệp và đầu tư hạ tầng. Theo một báo cáo mới của Boston Consulting Group (BCG) và Temasek, việc ứng dụng AI trong các ngành liên quan đến khí hậu và phát triển bền vững có thể tạo ra tới 600 tỷ USD giá trị kinh tế toàn cầu mỗi năm vào năm 2028…

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi nền kinh tế của nhiều lĩnh vực như lưu trữ năng lượng, hệ thống công nghiệp và bảo hiểm. Thông qua việc tối ưu hóa cách thức vận hành pin lưu trữ, kiểm soát hoạt động của động cơ hoặc đánh giá rủi ro khí hậu, AI có thể giúp doanh nghiệp cắt giảm tiêu thụ năng lượng, giảm lãng phí và đưa ra những quyết định chính xác hơn đối với các loại rủi ro vốn trước đây rất khó định giá.

Theo báo cáo The Private Capital Opportunity in AI-Enabled Climate and Sustainability Sectors do Boston Consulting Group (BCG) và Temasek công bố, xu hướng này đang mở rộng đáng kể số lượng lĩnh vực mà các nhà đầu tư có thể tiếp cận dưới góc độ khí hậu và phát triển bền vững.

Một ví dụ điển hình là trong ngành bảo hiểm. Các công cụ phân tích dựa trên AI có thể giúp doanh nghiệp bảo hiểm đánh giá rủi ro chính xác hơn, từ đó cải thiện quy trình thẩm định và định phí bảo hiểm. Điều này có thể mở rộng khả năng cung cấp bảo hiểm tại những khu vực hoặc đối với những loại rủi ro trước đây được coi là quá phức tạp hoặc quá tốn kém để bảo hiểm, qua đó hỗ trợ thêm từ 15-20 triệu hợp đồng bảo hiểm mới trên toàn cầu.

Trong lĩnh vực năng lượng, các hệ thống pin lưu trữ được điều khiển bằng AI để xác định thời điểm tối ưu cho việc sạc điện, xả điện hoặc bán điện lên lưới có thể tạo ra doanh thu cao hơn từ 25-30% so với các hệ thống sử dụng cùng loại phần cứng nhưng vận hành theo phương thức truyền thống.

BẢN ĐỒ ĐẦU TƯ KHÍ HẬU ĐANG ĐƯỢC MỞ RỘNG

Theo CNA, trong báo cáo, BCG và Temasek chia các cơ hội khí hậu và phát triển bền vững được hỗ trợ bởi AI thành ba nhóm lớn gồm: chuyển đổi khí hậu và năng lượng; quản lý vốn tự nhiên và tài nguyên; cùng các hệ thống xã hội và sinh kế.

Các phân ngành trong từng nhóm được đánh giá dựa trên quy mô thị trường, tiềm năng tăng trưởng và giá trị mà AI có thể tạo ra. Từ đó, nhóm nghiên cứu lựa chọn năm lĩnh vực để phân tích chuyên sâu gồm: quản lý lưới điện, lưu trữ năng lượng và tính linh hoạt của hệ thống; giáo dục hòa nhập; nâng cao hiệu quả thiết bị và hệ thống công nghiệp; mô hình hóa rủi ro khí hậu; và khám phá vật liệu mới.

Theo báo cáo, chỉ riêng năm lĩnh vực này đã có thể tạo ra khoảng 423 tỷ USD giá trị kinh tế mỗi năm vào năm 2028. Trong đó, mảng nâng cao hiệu quả thiết bị và hệ thống công nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 300 tỷ USD.

Ông Andrey Berdichevskiy, đối tác kiêm Giám đốc liên kết tại BCG, cho biết báo cáo đã áp dụng cách tiếp cận tương đối thận trọng khi chỉ tính đến những ứng dụng AI có liên hệ trực tiếp với các mục tiêu khí hậu hoặc phát triển bền vững.

Ví dụ, các ứng dụng AI trong lĩnh vực chẩn đoán y tế, phát triển thuốc hay vận hành bệnh viện không được đưa vào phạm vi nghiên cứu, trừ khi chúng có liên quan trực tiếp đến các vấn đề khí hậu, chẳng hạn như hệ thống giám sát dịch bệnh phát sinh từ các nguy cơ khí hậu.

Theo ông Berdichevskiy, điều này đồng nghĩa với việc quy mô cơ hội thực tế có thể còn lớn hơn nhiều so với các ước tính hiện tại, đặc biệt đối với những doanh nghiệp sở hữu dữ liệu cảm biến độc quyền hoặc có mối quan hệ chặt chẽ với các công ty bảo hiểm.

“Cơ hội trong lĩnh vực khí hậu chỉ là điểm khởi đầu; giá trị kinh doanh tổng thể thực tế còn rộng lớn hơn đáng kể”, ông nói.

Ông Daniel Oehling, Giám đốc điều hành kiêm đối tác của BCG, cho rằng những biến động địa chính trị hiện nay có thể tiếp tục thúc đẩy tốc độ ứng dụng AI trong các lĩnh vực khí hậu và phát triển bền vững.

Theo ông, các yếu tố như nhu cầu tăng cường an ninh năng lượng, nỗ lực giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, yêu cầu ngày càng cao từ cơ quan quản lý đối với dữ liệu rủi ro khí hậu và phát triển bền vững, cùng các chương trình đầu tư hạ tầng AI được chính phủ hỗ trợ, đều đang tạo thêm động lực cho quá trình này.

CƠ HỘI ĐẦU TƯ KHÔNG CÒN GIỚI HẠN Ở VỐN MẠO HIỂM

Trong nhiều năm, công nghệ khí hậu thường gắn liền với các quỹ đầu tư mạo hiểm. Tuy nhiên, theo báo cáo, các cơ hội do AI tạo ra hiện đã mở rộng sang nhiều loại hình đầu tư khác như vốn tăng trưởng, mua bán - sáp nhập doanh nghiệp và đầu tư hạ tầng.

Các quỹ đầu tư mạo hiểm vẫn tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc tài trợ cho những công ty xây dựng các giải pháp AI nhằm giải quyết các thách thức bền vững cụ thể. Một ví dụ là các nền tảng học tập thích ứng dành cho học sinh khuyết tật.

Trong khi đó, các nhà đầu tư vốn tăng trưởng được cho là sẽ tập trung vào những nền tảng đã chứng minh được hiệu quả triển khai trên thực tế và đang sở hữu lượng khách hàng ngày càng gia tăng. Báo cáo dẫn trường hợp Tomorrow.io, một nền tảng dự báo vận hành đang mở rộng hạ tầng cảm biến vệ tinh tới những khu vực còn thiếu dữ liệu, như một ví dụ tiêu biểu.

Đối với các nhà đầu tư mua lại doanh nghiệp hoặc đầu tư hạ tầng, cơ hội có thể nằm ở các doanh nghiệp đã hoạt động ổn định hoặc các tài sản vật chất mà AI có thể giúp nâng cao hiệu quả vận hành, cải thiện biên lợi nhuận hoặc gia tăng dòng tiền dài hạn.

Ông Berdichevskiy dẫn ví dụ về khoản đầu tư của tập đoàn KKR vào Zenobe, doanh nghiệp có trụ sở tại Vương quốc Anh chuyên cung cấp giải pháp cho đội xe điện và hệ thống lưu trữ pin quy mô lưới điện. Đây là minh chứng cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của giới đầu tư đối với các tài sản vật chất có thể được tối ưu hóa bằng AI.

Theo ông Oehling, mối liên hệ giữa hiệu quả tài chính và các kết quả phát triển bền vững thể hiện rõ nhất ở những lĩnh vực mà AI giúp doanh nghiệp sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Chẳng hạn, khi một hệ thống động cơ vận hành hiệu quả hơn, chi phí năng lượng sẽ giảm xuống đồng thời lượng phát thải khí nhà kính cũng được cắt giảm.

Tuy nhiên, những doanh nghiệp triển vọng nhất không phải lúc nào cũng là những đơn vị sở hữu mô hình AI tiên tiến nhất. Trong lĩnh vực mô hình hóa rủi ro khí hậu, lợi thế cạnh tranh có thể thuộc về những doanh nghiệp nắm giữ nguồn dữ liệu độc quyền và có quan hệ lâu dài với các công ty bảo hiểm hoặc tổ chức tài chính.

“Các nhà đầu tư cần nhìn xa hơn bản thân mô hình AI và đặt ra hai câu hỏi quan trọng: Ai là người sở hữu dữ liệu? Ai là người nắm giữ mối quan hệ với khách hàng?”, ông Oehling nhận định.

Theo ông Berdichevskiy, khi AI tạo ra các dòng doanh thu mới và những loại tài sản đầu tư mới trong lĩnh vực khí hậu và phát triển bền vững, các nhà đầu tư vẫn giữ cách nhìn truyền thống về đầu tư khí hậu có thể bỏ lỡ một phần đáng kể cơ hội trên thị trường.

Những nhà đầu tư tham gia muộn có thể phải đối mặt với mức định giá cao hơn và ít cơ hội hơn khi các doanh nghiệp tiên phong đã thiết lập được lợi thế về dữ liệu và mạng lưới phân phối.

“Một công ty triển khai AI trong kiểm soát quy trình công nghiệp từ hai năm trước hiện đang sở hữu hai năm dữ liệu vận hành có độ phân giải cao - loại tài sản mà những người mới tham gia thị trường không thể mua hoặc tái tạo được”, ông cho biết.

Trong bối cảnh các yêu cầu về chuyển đổi xanh, thích ứng khí hậu và sử dụng hiệu quả tài nguyên ngày càng gia tăng, AI đang dần trở thành công nghệ nền tảng giúp kết nối các mục tiêu phát triển bền vững với lợi ích kinh tế. Theo BCG và Temasek, những nhà đầu tư nhận diện sớm các cơ hội này có thể giành được lợi thế đáng kể khi dữ liệu, năng lực triển khai và mạng lưới khách hàng ngày càng trở thành các yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh.