Tập đoàn Nokia đã quyết định mua lại một nhà máy sản xuất bán dẫn tại Mỹ để tự sản xuất chip quang học phục vụ các trung tâm dữ liệu AI...

Động thái được cho là phản ánh tham vọng chuyển mình từ một nhà sản xuất thiết bị viễn thông truyền thống thành doanh nghiệp cung cấp hạ tầng trung tâm dữ liệu trong kỷ nguyên AI của đế chế này. 

Theo báo cáo tài chính quý 2 công bố ngày 5/8, Nokia cho biết đã hoàn tất thỏa thuận mua lại nhà máy bán dẫn của NXP Semiconductors tại Chandler, bang Arizona (Mỹ).

Sau khi tiếp quản, công ty sẽ chuyển đổi cơ sở này thành dây chuyền sản xuất chất bán dẫn indium phosphide (InP) – loại vật liệu đóng vai trò cốt lõi trong các thiết bị truyền dẫn quang học.

Nokia dự kiến bắt đầu sản xuất hàng loạt từ đầu năm tới thông qua việc thuê lại một phần cơ sở sản xuất hiện có, trong khi quá trình chuyển giao toàn bộ nhà máy sẽ hoàn tất vào quý 1/2029.

Indium phosphide (InP) là loại vật liệu bán dẫn có tính chất khác biệt so với silicon. Nếu chip silicon chủ yếu đảm nhiệm các tác vụ xử lý và lưu trữ dữ liệu, thì chip InP có khả năng chuyển đổi tín hiệu điện thành tín hiệu quang và ngược lại. Nhờ đặc tính này, InP trở thành vật liệu nền tảng của các thiết bị truyền thông quang học.

Nhu cầu đối với chip InP đang tăng rất nhanh khi các trung tâm dữ liệu AI chuyển từ kết nối bằng cáp đồng sang kết nối quang học. 

Trong nhiều năm, cáp đồng được sử dụng phổ biến nhờ chi phí thấp. Tuy nhiên, sự bùng nổ về lưu lượng dữ liệu do AI tạo ra khiến công nghệ truyền dẫn quang trở thành lựa chọn tất yếu nhờ băng thông lớn hơn, tốc độ truyền dữ liệu cao hơn và mức tiêu thụ điện năng hiệu quả hơn.

Việc Nokia quyết định tự sản xuất chip InP xuất phát từ thực tế nguồn cung trên thị trường đang rất hạn chế. Hiện chỉ có một số ít doanh nghiệp như Coherent và Lumentum tại Mỹ đủ năng lực sản xuất InP với quy mô lớn để đáp ứng nhu cầu của các trung tâm dữ liệu AI.

Nếu không đảm bảo được nguồn cung InP ổn định, Nokia sẽ gặp khó khăn trong việc đáp ứng các đơn hàng thiết bị truyền thông quang học từ khách hàng. Vì vậy, hãng quyết định đầu tư vào năng lực sản xuất nội bộ thay vì tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà cung cấp bên ngoài.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Yole, nhu cầu đối với các bộ thu phát quang học hiện đã cao gấp hơn hai lần năng lực cung ứng, chủ yếu do tình trạng thiếu hụt chip InP.

Để đảm bảo nguồn cung, NVIDIA hồi tháng 3 đã đầu tư 2 tỷ USD vào Coherent và Lumentum nhằm ký các thỏa thuận cung ứng dài hạn.

Ông Michael Hurlston, Giám đốc điều hành Lumentum, nhận định tình trạng khan hiếm chip InP trong thời gian tới có thể còn nghiêm trọng hơn cả cuộc khủng hoảng thiếu bộ nhớ DRAM và NAND trước đây.

Theo ông, nếu các khách hàng viễn thông truyền thống chỉ đặt mua hàng trăm laser bán dẫn InP, thì NVIDIA cùng các nhà cung cấp dịch vụ đám mây siêu quy mô hiện cần tới hàng trăm triệu linh kiện loại này để phục vụ việc mở rộng các trung tâm dữ liệu AI trên toàn cầu.

Việc Nokia mua lại nhà máy Chandler không chỉ nhằm chủ động nguồn cung chip quang học mà còn phản ánh sự chuyển dịch chiến lược sâu rộng của tập đoàn.

Sau khi rút khỏi mảng điện thoại di động, Nokia tập trung vào thiết bị viễn thông. Đến nay, hãng tiếp tục tái định vị để trở thành doanh nghiệp cung cấp hạ tầng trung tâm dữ liệu phục vụ kỷ nguyên AI.

Năm ngoái, công ty hoàn tất thương vụ mua lại Infinera, nhà sản xuất thiết bị truyền thông quang học của Mỹ. Thông qua thương vụ này, Nokia cũng tiếp quản một nhà máy sản xuất chip indium phosphide (InP) tại California.

Mảng truyền thông quang học đang trở thành động lực tăng trưởng mới của Nokia trong bối cảnh nhu cầu hạ tầng AI tăng mạnh trên toàn cầu.

Trong quý 2 năm nay, Nokia ghi nhận doanh thu thuần đạt 4,815 tỷ euro, tăng 9% so với cùng kỳ năm trước nếu loại trừ tác động của biến động tỷ giá. Riêng doanh thu từ mảng truyền thông quang học tăng 20%, trong khi doanh thu từ nhóm khách hàng AI và các nhà cung cấp dịch vụ đám mây tăng tới 105% so với cùng kỳ năm ngoái.

Kết quả kinh doanh tích cực cũng góp phần thúc đẩy giá cổ phiếu Nokia tăng 52,4% trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York kể từ đầu năm.

Theo The Wall Street Journal (WSJ), thị phần mạng quang học của Nokia tại Bắc Mỹ đã tăng mạnh, từ 6,3% trong năm 2024 lên 27,3% vào năm 2025. Tờ báo cho rằng đà tăng trưởng này gắn liền với chiến lược mở rộng sang lĩnh vực hạ tầng AI do ông Justin Hoot, người từng phụ trách mảng trung tâm dữ liệu và AI tại Intel, dẫn dắt.