Diễn ra tại Hà Nội từ ngày 31/7 đến 2/8/2026, Hội nghị Kinh tế lượng châu Á (AMES) 2026 có sự tham dự của hàng trăm học giả hàng đầu thế giới, trong đó có GS. Lars Peter Hansen (Nobel Kinh tế 2013). Sự kiện là cơ hội để nâng tầm vị thế học thuật Việt Nam, đưa công cụ Kinh tế lượng vào giải các bài toán thực tiễn vĩ mô và tạo đà cho thế hệ nhà khoa học trẻ tự tin bước ra sân chơi toàn cầu…

Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Bùi Hữu Đức, Phó Hiệu trưởng phụ trách khoa học công nghệ Trường Đại học Thương mại, trước thềm sự kiện.

Là đơn vị phối hợp với Hiệp hội Kinh tế lượng và AVSE Global tổ chức Hội nghị Kinh tế lượng châu Á 2026 diễn ra tại Hà Nội, xin ông cho biết đâu là những điểm khác biệt của hội nghị lần này?

Theo tôi, AMES 2026 là sự tiếp nối thành công của kỳ hội nghị năm 2024, đồng thời khẳng định uy tín ngày càng cao của Việt Nam trong cộng đồng học thuật quốc tế khi tiếp tục được lựa chọn là quốc gia đăng cai. Điểm khác biệt của AMES 2026 không chỉ nằm ở quy mô tổ chức, mà ở mục tiêu tạo ra những giá trị học thuật bền vững.

Chúng tôi kỳ vọng hội nghị sẽ trở thành diễn đàn kết nối các nhà khoa học, thúc đẩy các mạng lưới hợp tác, các dự án nghiên cứu chung và tăng cường trao đổi học thuật giữa các trường đại học Việt Nam với các đối tác quốc tế. Đối với Trường Đại học Thương mại, đây cũng là cơ hội để triển khai Chiến lược phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030, đẩy mạnh quốc tế hóa hoạt động nghiên cứu, nâng cao chất lượng đào tạo và tạo ra nhiều nghiên cứu có giá trị phục vụ thực tiễn. Chúng tôi mong muốn giá trị lớn nhất của AMES 2026 không chỉ dừng lại ở một hội nghị, mà sẽ tiếp tục được lan tỏa thông qua những kết nối và hợp tác lâu dài.

Kinh tế lượng thường bị coi là một lĩnh vực hàn lâm và khô khan với các mô hình toán học phức tạp. Tuy nhiên, đứng trước các thách thức lớn về dịch chuyển chuỗi cung ứng, địa chính trị và mục tiêu Net Zero, các công cụ phân tích dữ liệu của Kinh tế lượng sẽ giúp chúng ta giải các bài toán thực tế này một cách khoa học và chính xác như thế nào?

Tôi cho rằng, giá trị lớn nhất của Kinh tế lượng không nằm ở các mô hình toán học, mà ở khả năng chuyển dữ liệu thành bằng chứng và chuyển bằng chứng thành những quyết định có tính khoa học, khả thi. Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những thách thức như dịch chuyển chuỗi cung ứng, biến động địa chính trị, chuyển đổi số hay mục tiêu Net Zero, việc hoạch định chính sách và quản trị phát triển không thể chỉ dựa trên kinh nghiệm.

Kinh tế lượng, cùng với khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, giúp phân tích dữ liệu, dự báo xu hướng, đánh giá tác động của chính sách và đề xuất các giải pháp có cơ sở khoa học. Đối với Trường Đại học Thương mại, đây cũng là định hướng quan trọng trong đào tạo và nghiên cứu. Nhà trường hướng tới phát triển năng lực phân tích dữ liệu, tư duy định lượng và khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn, đồng thời thúc đẩy các nghiên cứu có chất lượng, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp và các cơ quan quản lý trong quá trình ra quyết định. Bởi rõ ràng là, trong kỷ nguyên dữ liệu, lợi thế cạnh tranh không chỉ đến từ việc có nhiều dữ liệu, mà quan trọng hơn là biết khai thác dữ liệu để tạo ra tri thức và giá trị.

Hội nghị lần này có sự tham dự của GS. Lars Peter Hansen, một trong ba nhà kinh tế học được trao giải Nobel kinh tế năm 2013 và rất nhiều nhà kinh tế học tên tuổi khác như diễn giả Amartya Sen Lecture, GS. Aureo de Paula (Anh)… Theo ông, sự kiện sẽ định hình Việt Nam như thế nào trong cộng đồng học thuật quốc tế?

Ý nghĩa lớn nhất của AMES 2026 không chỉ nằm ở sự hiện diện của các học giả hàng đầu thế giới, mà ở thông điệp về vị thế ngày càng được khẳng định của Việt Nam trong cộng đồng học thuật quốc tế. Việc nhiều nhà khoa học uy tín lựa chọn tham dự hội nghị cho thấy Việt Nam ngày càng được nhìn nhận là một điểm đến của các diễn đàn học thuật chất lượng và là đối tác tích cực trong mạng lưới nghiên cứu của khu vực và thế giới. Đây cũng là cơ hội để các trường đại học Việt Nam, trong đó có Trường Đại học Thương mại, mở rộng hợp tác, nâng cao chất lượng nghiên cứu và tăng cường đóng góp học thuật mang tầm quốc tế.

Đặc biệt, AMES 2026 sẽ tạo điều kiện để các giảng viên, nghiên cứu sinh và nhà khoa học trẻ Việt Nam được trao đổi trực tiếp với những học giả hàng đầu, từ đó mở ra các cơ hội hợp tác, nghiên cứu và phát triển nghề nghiệp. Tôi tin rằng, giá trị lớn nhất của hội nghị không chỉ là quy tụ những tên tuổi lớn, mà là tạo thêm nhiều cơ hội để các nhà khoa học Việt Nam tự tin bước ra sân chơi học thuật toàn cầu.

Với những giá trị mới như vậy, Ban tổ chức có kế hoạch hay cơ chế nào để kết nối trực tiếp các chuyên gia này với các nhà hoạch định chính sách của Chính phủ, nhằm đưa các khuyến nghị học thuật từ Hội nghị được áp dụng vào thực tế quản lý vĩ mô của Việt Nam?

Giá trị của một hội nghị khoa học quốc tế không chỉ nằm ở các tham luận được trình bày, mà quan trọng hơn là tạo ra cầu nối giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn quản lý và hoạch định chính sách. AMES 2026 được kỳ vọng sẽ là diễn đàn kết nối các nhà khoa học, các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức trong và ngoài nước để cùng trao đổi về những vấn đề kinh tế đang đặt ra đối với Việt Nam và khu vực.

Những kết quả nghiên cứu, các bằng chứng khoa học và kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ tại hội nghị sẽ là nguồn tham khảo có giá trị cho quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách theo hướng dựa trên bằng chứng. Đối với Trường Đại học Thương mại, chúng tôi cũng mong muốn tiếp tục duy trì các mạng lưới hợp tác được hình thành từ hội nghị, thúc đẩy các nghiên cứu gắn với thực tiễn và tăng cường chuyển giao tri thức phục vụ doanh nghiệp và các cơ quan quản lý. Chúng tôi tin rằng, vai trò của trường đại học không chỉ là tạo ra tri thức, mà còn là kết nối tri thức với thực tiễn để tạo ra giá trị cho sự phát triển của đất nước.

AMES 2026 dành một không gian rất lớn cho các ứng viên tìm kiếm việc làm học thuật và nghiên cứu sinh giai đoạn cuối. Ông kỳ vọng thế nào về cơ hội để các nhà khoa học trẻ Việt Nam tìm kiếm học bổng, dự án nghiên cứu chung hoặc trực tiếp bước ra sân chơi học thuật toàn cầu sau sự kiện này?

Theo tôi, một trong những giá trị bền vững nhất của AMES 2026 là mở ra nhiều cơ hội phát triển cho các nhà khoa học trẻ Việt Nam. Hội nghị không chỉ là nơi trao đổi học thuật mà còn là môi trường để các nghiên cứu sinh, giảng viên trẻ và nhà nghiên cứu gặp gỡ trực tiếp các học giả hàng đầu thế giới, tìm kiếm cơ hội học bổng, hợp tác nghiên cứu, tham gia các nhóm nghiên cứu quốc tế và phát triển sự nghiệp học thuật. Quan trọng hơn, tôi kỳ vọng AMES 2026 sẽ góp phần hình thành tư duy nghiên cứu theo chuẩn mực quốc tế, khuyến khích các nhà khoa học trẻ theo đuổi những nghiên cứu có chất lượng, có giá trị học thuật và gắn với các vấn đề thực tiễn.

Đối với Trường Đại học Thương mại, phát triển đội ngũ nghiên cứu trẻ là một định hướng quan trọng trong Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030. Chúng tôi mong muốn hội nghị sẽ trở thành cầu nối để các nhà khoa học trẻ của nhà trường và của Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế và từng bước khẳng định vị thế trên các diễn đàn học thuật. Tôi tin rằng, cơ hội lớn nhất mà AMES 2026 mang lại không chỉ là những cuộc gặp gỡ, mà là niềm tin và động lực để các nhà khoa học trẻ Việt Nam tự tin bước ra sân chơi học thuật toàn cầu.

Là trường đại học đồng tổ chức AMES 2026, Trường Đại học Thương mại dự kiến sẽ “nhập khẩu” các tiêu chuẩn học thuật quốc tế từ hội nghị này vào các hoạt động nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và đào tạo?

Chúng tôi không coi AMES 2026 chỉ là cơ hội để tiếp cận các chuẩn mực học thuật quốc tế, mà quan trọng hơn là tiếp thu, nội hóa và lan tỏa những chuẩn mực đó trong toàn bộ hoạt động của nhà trường. Về nghiên cứu khoa học, Trường Đại học Thương mại sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu theo chuẩn quốc tế, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh và thúc đẩy các công bố có giá trị. Về hợp tác quốc tế, chúng tôi hướng tới những mô hình hợp tác thực chất như nghiên cứu chung, đồng công bố, trao đổi học giả và phát triển các mạng lưới học thuật bền vững.

Về đào tạo, những tri thức và phương pháp nghiên cứu mới sẽ được cập nhật vào chương trình giảng dạy nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu, tư duy phản biện và khả năng hội nhập của người học. Điều quan trọng nhất không phải là “nhập khẩu” nguyên vẹn các chuẩn mực quốc tế, mà là tiếp thu có chọn lọc để xây dựng một môi trường học thuật hiện đại, phù hợp với điều kiện Việt Nam và phục vụ tốt hơn cho sự phát triển của đất nước.

Những thay đổi cụ thể đó sẽ gắn với việc hiện thực hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế như thế nào?

Việc hiện thực hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước trước hết phải được thể hiện bằng những hành động cụ thể trong từng cơ sở giáo dục đại học. Đối với Trường Đại học Thương mại, chúng tôi sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu theo chuẩn mực quốc tế; đẩy mạnh chuyển giao tri thức và các nghiên cứu gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, cơ quan quản lý và thực tiễn phát triển; mở rộng hợp tác quốc tế theo hướng thực chất; đồng thời chú trọng đào tạo đội ngũ nhà khoa học trẻ có năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Đây cũng là những định hướng xuyên suốt trong Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của nhà trường đến năm 2030. Chúng tôi kỳ vọng mỗi kết quả nghiên cứu không chỉ tạo ra giá trị học thuật, mà còn góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn của nền kinh tế và xã hội.

Tôi tin rằng, giá trị bền vững nhất của AMES 2026 không chỉ là một hội nghị thành công, mà là động lực để thúc đẩy một hệ sinh thái nghiên cứu chất lượng cao, kết nối tri thức quốc tế và lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, qua đó đóng góp thiết thực cho sự phát triển của Việt Nam.