Quốc hội Mỹ vừa thông qua dự luật cho phép Tổng thống Donald Trump áp thuế quan lên tới 100% đối với hàng hóa từ những quốc gia tiếp tục mua dầu khí Nga, trong đó có Ấn Độ...

Ngày thứ Tư (16/9), Hạ viện Mỹ thông qua Đạo luật Trừng phạt Nga và Iran Lindsey O. Graham năm 2026 với 262 phiếu thuận và 159 phiếu chống. Dự luật đã được Thượng viện thông qua vào tháng trước với tỷ lệ 86-11 và hiện được chuyển tới Tổng thống Donald Trump để ký thành luật.

TRỪNG PHẠT THỨ CẤP

Theo hãng tin Bloomberg, một quan chức Nhà Trắng cho biết ông Trump dự kiến ký dự luật trong những ngày tới. Đây là đạo luật quan trọng nhất liên quan đến Ukraine được Quốc hội Mỹ thông qua kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng và Đảng Cộng hòa giành quyền kiểm soát cả hai viện vào tháng 1/2025.

Dự luật này siết chặt hơn các biện pháp trừng phạt nhằm vào giới lãnh đạo, các tổ chức tài chính, ngành năng lượng và quốc phòng của Nga, đồng thời nhắm tới “hạm đội bóng tối” gồm những tàu chở dầu bị cáo buộc giúp Nga né tránh các lệnh trừng phạt hiện hành.

Đáng chú ý, dự luật cho phép Tổng thống Mỹ áp thuế quan bổ sung lên tới 100% đối với hàng hóa từ những nước tiếp tục mua dầu thô hoặc khí đốt Nga và nằm trong nhóm 5 khách hàng lớn nhất của từng mặt hàng. Biện pháp tương tự cũng có thể được áp dụng đối với các quốc gia bị xác định có hành động hỗ trợ Moscow né tránh trừng phạt.

Theo hãng tin Reuters dẫn lời các trợ lý Thượng viện Mỹ, 5 nước mua nhiều dầu thô Nga nhất hiện gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Slovakia, Hungary và Azerbaijan. 5 khách hàng khí đốt Nga lớn nhất là Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hungary và Bỉ. Vì vậy, Ấn Độ nằm trong nhóm có nguy cơ chịu thuế cao nếu ông Trump sử dụng quyền hạn mới.

Danh sách này được xác định dựa trên lượng nhập khẩu dầu khí Nga trong 12 tháng gần nhất và sẽ được Đại diện Thương mại Mỹ đánh giá lại 6 tháng một lần, nên các quốc gia thuộc diện chịu thuế có thể thay đổi.

Dự luật còn cho phép Tổng thống Mỹ quyết định áp thuế 500% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Nga. Quy định cho phép áp các mức thuế mới sẽ hết hiệu lực sau 5 năm.

QUAN HỆ MỸ - ẤN ĐỐI MẶT PHÉP THỬ MỚI

Theo các nhà phân tích, Ấn Độ có thể chịu ảnh hưởng đặc biệt lớn do nước này đã tăng mạnh nhập khẩu dầu Nga kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát. Hoạt động mua dầu giúp quan hệ giữa New Delhi và Moscow ngày càng gắn bó, nhưng đồng thời trở thành điểm gây căng thẳng trong quan hệ Mỹ - Ấn.

Vào tháng 8/2025, ông Trump từng áp thêm thuế quan 25% đối với hàng hóa Ấn Độ vì nước này mua dầu Nga, ngoài mức thuế đối ứng 25% đã có trước đó.

Đến tháng 2/2026, Mỹ dỡ bỏ mức thuế bổ sung liên quan đến dầu Nga và giảm thuế đối ứng với hàng hóa Ấn Độ xuống 18%, sau khi hai nước công bố khuôn khổ cho một thỏa thuận thương mại tạm thời. Tuy nhiên, việc ký kết thỏa thuận thương mại song phương giữa hai nước vẫn bị đình trệ và chưa rõ khi nào có thể hoàn tất.

Do đó, dự luật mới có thể khiến vấn đề dầu Nga một lần nữa trở thành phép thử lớn đối với quan hệ Mỹ - Ấn. Mức thuế quan lên tới 100%, nếu được áp dụng, sẽ cao hơn nhiều so với những biện pháp mà Washington từng sử dụng để gây sức ép buộc New Delhi giảm nhập khẩu năng lượng Nga.

Mục tiêu của biện pháp này là hạn chế nguồn thu mà Moscow sử dụng cho cuộc chiến tại Ukraine, bằng cách buộc các khách hàng lớn chuyển sang mua dầu khí từ những nhà cung cấp khác.

Tuy nhiên, thuế quan không tự động được áp dụng ngay sau khi dự luật trở thành luật. Các điều khoản miễn trừ trao cho ông Trump quyền quyết định khá rộng và cho phép Tổng thống không áp dụng biện pháp trừng phạt nếu xác định việc này không phù hợp với lợi ích quốc gia của Mỹ.

Do đó, hiện chưa rõ chính quyền ông Trump có thực sự sử dụng quyền hạn mới để áp thuế lên Ấn Độ và các khách hàng lớn khác của Nga hay không.

LO NGẠI THUẾ QUAN ĐẨY GIÁ NĂNG LƯỢNG LÊN CAO

Dự luật trên từng bị đình trệ tại Hạ viện sau khi Phòng Thương mại Mỹ, Hội đồng Ngoại thương Quốc gia và nhiều tổ chức doanh nghiệp lên tiếng phản đối. Các nhóm vận động lo ngại đạo luật sẽ tạo cơ sở pháp lý cho một cơ chế thuế quan mới có phạm vi rộng, ảnh hưởng đến nhiều đối tác thương mại của Mỹ.

Việc buộc Trung Quốc và Ấn Độ chuyển sang mua dầu từ những nhà cung cấp ngoài Nga cũng có thể làm tăng nhu cầu trên thị trường quốc tế, trong lúc nguồn cung vốn bị hạn chế do chiến tranh Iran.

Một số nghị sĩ cảnh báo thuế quan mới có thể đẩy giá hàng hóa và năng lượng tại Mỹ tăng cao hơn, qua đó làm trầm trọng thêm áp lực chi phí sinh hoạt trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Dự luật gây chia rẽ trong cả hai đảng. Tổng cộng có 58 nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu thuận cùng phần lớn nghị sĩ Cộng hòa, trong khi 7 nghị sĩ Cộng hòa phản đối.

Các nghị sĩ Dân chủ phản đối vì cho rằng dự luật trao cho Tổng thống quá nhiều quyền tự quyết. Theo họ, ông Trump có thể sử dụng thẩm quyền mới để áp thuế đối với cả các đồng minh của Mỹ, nhưng cũng có thể viện dẫn lợi ích quốc gia để miễn áp dụng những biện pháp thực sự gây sức ép lên Nga.

Ngược lại, những người ủng hộ cho rằng dự luật thể hiện Washington tiếp tục hậu thuẫn Ukraine, đồng thời gia tăng sức ép kinh tế nhằm buộc Moscow bước vào bàn đàm phán hòa bình.

Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cho biết đạo luật sẽ tăng cường trừng phạt Chính phủ Nga, các tổ chức tài chính và những quốc gia hỗ trợ Moscow bằng cách mua dầu khí giá rẻ hoặc giúp Nga né tránh các biện pháp trừng phạt.

Ngoài các biện pháp liên quan đến Nga, dự luật còn gia hạn Đạo luật Trừng phạt Iran năm 1996 đến năm 2031. Đạo luật này cho phép Mỹ áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với những doanh nghiệp nước ngoài làm ăn với Iran.