Kế hoạch Hành động ASEAN về Năng lượng giai đoạn 2026–2030 đặt mục tiêu tăng năng lượng tái tạo, giảm phát thải và mở rộng liên kết khu vực, hướng tới hệ thống năng lượng bền vững, ít carbon hơn...

Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng ASEAN lần thứ 43 (AMEM 43) và các Hội nghị liên quan từ ngày 16 - 17/10/2025 tại Kuala Lumpur (Malaysia) đã diễn ra thành công với chủ đề “Thắp sáng ASEAN: Kết nối biên giới, xây dựng thịnh vượng”.

Hội nghị AMEM 43 có sự tham gia của Bộ trưởng/Thứ trưởng năng lượng 10 nước thành viên ASEAN, Phó Tổng Thư ký ASEAN, Giám đốc Trung tâm năng lượng ASEAN (ACE), đại diện Hội đồng Dầu khí ASEAN (ASCOPE), đại diện Hội đồng các nhà Lãnh đạo doanh nghiệp điện lực ASEAN (HAPUA). Bộ trưởng năng lượng Timor Leste được mời tham dự Hội nghị AMEM 43 và tất cả các hội nghị liên quan với tư cách quan sát viên.

Các Hội nghị: AMEM+3 lần thứ 22 (với lãnh đạo ngành năng lượng ba nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc), Hội nghị AMEM với Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IRENA) và Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) lần thứ 43, Đối thoại năng lượng ASEAN – Hoa Kỳ lần thứ 4, Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng Đông Á lần thứ 19 (gồm các nước ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, New Zealand, Australia, Hoa Kỳ, Ấn Độ, Liên bang Nga) cũng đã diễn ra trong dịp này.

Với chủ đề “Thắp sáng ASEAN: Kết nối biên giới, xây dựng thịnh vượng” AMEM 43 đã tái khẳng định cam kết khu vực trong thúc đẩy hợp tác năng lượng xuyên biên giới, chuyển đổi năng lượng sạch và bảo đảm an ninh năng lượng.

Tại hội nghị, các Bộ trưởng đã thông qua nhiều sáng kiến quan trọng như bản ghi nhớ tăng cường lưới điện ASEAN (APG), Hiệp định an ninh dầu khí ASEAN (APSA)...

Đáng chú ý là Kế hoạch Hành động ASEAN về Hợp tác Năng lượng (ASEAN Plan of Action for Energy Cooperation – APAEC) giai đoạn 2026–2030. Bản kế hoạch mới đề ra ba mục tiêu lớn: củng cố hợp tác khu vực, tăng cường an ninh năng lượng và khả năng chống chịu, đồng thời thúc đẩy phát triển năng lượng bền vững, bao trùm.

Đến năm 2030, ASEAN đặt ra các chỉ tiêu rõ ràng: năng lượng tái tạo chiếm ít nhất 30% trong tổng cung năng lượng sơ cấp và 45% trong công suất điện lắp đặt, cùng với việc giảm 40% cường độ năng lượng so với mức năm 2005.

Điểm nhấn nổi bật nhất của APAEC 2026–2030 nằm ở việc ASEAN thúc đẩy mạnh mẽ hơn các cơ chế hợp tác khu vực. Trong đó, lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid – APG) là dự án trọng điểm, thể hiện nỗ lực kết nối xuyên biên giới và từng bước hình thành thị trường điện khu vực.

Tính đến năm 2025, đã có 9 trong số 18 dự án liên kết điện nằm trong kế hoạch tổng thể AIMS III được vận hành, với tổng công suất 10,2 GW.

Thành công của dự án Lào – Thái Lan – Malaysia – Singapore Power Integration Project (LTMS-PIP) được coi là minh chứng rõ nét nhất cho khả năng hợp tác đa phương trong lĩnh vực năng lượng, khi điện năng từ Lào có thể truyền qua Thái Lan, bán cho Malaysia và cuối cùng cung cấp cho Singapore.

Trong giai đoạn mới, ASEAN tiếp tục mở rộng mô hình này sang Tiểu vùng Đông ASEAN thông qua sáng kiến Brunei – Indonesia – Malaysia – Philippines Power Integration Project (BIMP-PIP). Đây sẽ là tiền đề để khu vực hình thành “lưới điện ASEAN 2045” – một hệ thống kết nối không chỉ về hạ tầng mà còn về chính sách, thị trường và cơ chế giao dịch điện đa phương.

Bản ghi nhớ tăng cường hợp tác về APG được ký tại Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng ASEAN lần thứ 43 năm 2025 cũng đánh dấu bước tiến thể chế quan trọng, tạo khung pháp lý mới cho thương mại điện xuyên biên giới và tích hợp nguồn điện tái tạo vào hệ thống chung.

Hội nghị cũng nhấn mạnh vai trò của Trung tâm Năng lượng ASEAN (ACE) và sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, IEA, IRENA trong quá trình chuyển dịch năng lượng khu vực.

Ngoài ra, hội nghị đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hỗ trợ Timor-Leste trong quá trình chuẩn bị gia nhập các văn kiện pháp lý liên quan đến năng lượng của ASEAN.

Tại Hội nghị AMEM+3 lần thứ 22, các Bộ trưởng đã ghi nhận các sáng kiến nổi bật về điện hạt nhân, phát triển công nghệ than sạch, sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS), sử dụng hydro và amoniac cũng như hợp tác trong an toàn điện, quản lý năng lượng tái tạo. Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc tiếp tục đóng vai trò tích cực thông qua các chương trình đào tạo, nghiên cứu chung và hỗ trợ chính sách.

Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng Đông Á lần thứ 19 (EAS EMM) tái khẳng định vai trò quan trọng của EAS EMM trong thúc đẩy an ninh năng lượng, kết nối khu vực và phát triển bền vững. Các Bộ trưởng hoan nghênh việc thông qua APAEC 2026 – 2030 với chủ đề “Thúc đẩy hợp tác khu vực nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và tăng tốc khử carbon hướng tới chuyển dịch năng lượng công bằng và toàn diện”.

Hội nghị cũng ghi nhận tiến bộ trong các lĩnh vực trọng tâm như hiệu quả năng lượng và tiết kiệm năng lượng, nhiên liệu sinh học và sử dụng thay thế, phát triển năng lượng tái tạo.

Đối thoại Năng lượng ASEAN – Hoa Kỳ lần thứ 4 tập trung vào các vấn đề then chốt nhằm củng cố an ninh năng lượng khu vực và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng như APG, SMR, CCUS, than sạch, dầu khí và phát triển LNG. Hoa Kỳ tái khẳng định cam kết lâu dài với ASEAN trong xây dựng hệ thống năng lượng tin cậy, phù hợp và bền vững.