Đề xuất cấm nhập khẩu tàu biển đã qua sử dụng vào Việt Nam phá dỡ, tái chế

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Một trong những mục tiêu quan trọng khi ban hành luật nhằm tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, nhất là về đánh giá tác động môi trường (ĐTM), giấy phép môi trường, bảo đảm kiểm soát hiệu quả các dự án, cơ sở có nguy cơ cao gây ô nhiễm, đồng thời đơn giản hóa thủ tục, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Việc sửa luật cũng nhằm hoàn thiện nền tảng pháp lý cho chuyển đổi số trong quản lý môi trường, thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; trọng tâm là xây dựng nền tảng số quản lý môi trường quốc gia, tích hợp dữ liệu quan trắc, kiểm kê phát thải.

Hoàn thiện quy định quản lý chất thải theo hướng coi chất thải là tài nguyên, tăng cường tái chế, tái sử dụng, giảm phát sinh và phát triển ngành công nghiệp môi trường. Hoàn thiện các quy định về quản lý chất lượng môi trường nhằm phòng ngừa sớm các nguồn gây ô nhiễm; tăng cường dự báo, cảnh báo, công khai thông tin về chất lượng môi trường, nhất là môi trường nước và không khí.

Tiếp tục rà soát, tháo gỡ các “điểm nghẽn” để huy động, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

BỔ SUNG HÀNH VI CẤM, TĂNG CƯỜNG KIỂM SOÁT Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

Trong dự thảo tờ trình gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết dự thảo luật đã bổ sung giải thích 11 thuật ngữ nhằm bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng pháp luật.

Dự thảo cũng bổ sung một số hành vi bị nghiêm cấm, bao gồm: hành vi nhập khẩu tàu biển đã qua sử dụng để phá dỡ, tái chế nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh ô nhiễm môi trường từ tàu cũ, kiểm soát việc đưa công nghệ, thiết bị lạc hậu vào Việt Nam và giảm rủi ro trong hoạt động phá dỡ, xử lý chất thải phát sinh từ tàu biển đã qua sử dụng; hành vi thải ra môi trường các chất được kiểm soát có chứa trong thiết bị, sản phẩm khi không còn sử dụng nhằm tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường.

Cụ thể, theo dự thảo trong số các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động bảo vệ môi trường có nhập khẩu trái phép phương tiện, máy móc, thiết bị đã qua sử dụng để phá dỡ, tái chế; nhập khẩu tàu biển đã qua sử dụng để phá dỡ, tái chế.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phân tích, hoạt động phá dỡ tàu biển đã qua sử dụng nhập khẩu vào Việt Nam tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, trong đó có các vật liệu nguy hiểm (chứa các chất gây ô nhiễm) như: Polyclo Biphenyl (PCB), Cadimi và hợp chất, Crom (VI) và hợp chất, Thủy ngân và các hợp chất,…

Các vật liệu nguy hiểm này đã được khuyến cáo phải kiểm soát theo Phụ lục 1 Nghị Quyết số MEPC.379(80) của Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) hướng dẫn cập nhật về việc xây dựng và quản lý Danh mục Vật liệu nguy hại trên tàu của Công ước Hong Kong. Công ước Hong Kong tập trung vào việc kiểm soát Danh mục vật liệu nguy hiểm (IHM) trong quá trình đóng mới; sửa chữa, cải tạo tàu biển và quy trình phá dỡ, an toàn lao động và bảo vệ môi trường tại các cơ sở phá dỡ tàu biển.

Việc cấm nhập khẩu tàu biển đã qua sử dụng vào Việt Nam để phá dỡ không gây ảnh hưởng đến nguồn cung vật liệu phục vụ cho ngành đóng mới, sửa chữa tàu biển của Việt Nam.

Bởi theo phân tích của cơ quan soạn thảo, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đóng mới, sửa chữa tàu biển có thể nhập khẩu sắt, thép từ nước ngoài dưới dạng phế liệu để phục vụ sản xuất theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất. Cụ thể, Quyết định số 13/2023/QĐ-TTg ban hành Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất, đảm bảo phòng ngừa, ngăn chặn và giảm thiểu chất thải vào Việt Nam.

Điều quan trọng việc cấm nhập khẩu tàu biển đã qua sử dụng để phá dỡ sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp đóng tàu thu gom triệt để nguyên liệu sắt, thép trong nước, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam.

Dự thảo cũng bổ sung quy định cơ quan, người có thẩm quyền quyết định việc thực hiện liên thông giải quyết thủ tục hành chính về ĐTM, giấy phép môi trường với các thủ tục hành chính khác có liên quan để rút ngắn tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính cho dự án đầu tư.

Bên cạnh đó, bổ sung các quy định về quản lý đất, đá thải mỏ, quặng đuôi; kiểm soát chất ô nhiễm khó phân hủy; quản lý nhập khẩu phế liệu và cập nhật dữ liệu điện tử nhằm tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước và kiểm soát ô nhiễm môi trường để phù hợp với pháp luật về địa chất và khoáng sản.

Để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, dự thảo Luật bổ sung quy định về quản lý vật liệu, sản phẩm tái chế, thu hồi từ chất thải và giao Chính phủ quy định lộ trình tỷ lệ vật liệu tái chế trong sản phẩm hàng hóa; bổ sung quy định về quản lý hoạt động trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc hợp tác quốc tế về trao đổi kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.