Sau khi bị Mỹ áp các hạn chế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), Trung Quốc ngày 5/8 công bố một loạt biện pháp trả đũa nhằm vào Washington...

Những động thái này diễn ra giữa lúc hai nước đang chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào tháng tới.

Một trong số các biện pháp mà Trung Quốc vừa công bố là lệnh trừng phạt đối với Compliance Testing, một công ty có trụ sở tại Arizona, cấm các tổ chức và cá nhân trong nước thực hiện giao dịch hoặc hợp tác với phòng thí nghiệm này. Bộ Thương mại Trung Quốc cáo buộc công ty này đã "hỗ trợ và ủng hộ" Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) trong việc áp dụng các biện pháp "xâm phạm chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển của Trung Quốc”.

Trong những tháng gần đây, FCC đã triển khai một loạt biện pháp nhằm vào các công ty Trung Quốc, trong bối cảnh cuộc đua trí tuệ nhân tạo giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng nóng khi các công ty Trung Quốc đang thu hẹp khoảng cách với Mỹ bằng các mô hình mới.

Ngoài ra, trong tháng 7 vừa qua, Mỹ đã áp thuế quan mới 12,5% đối với Trung Quốc do cáo buộc nước này không hành động đủ để xử lý tình trạng lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng. Trong đợt áp thuế quan này, chính quyền ông Trump áp thuế quan từ 10-12,5% lên 60 đối tác thương mại, như một phần của nỗ lực tái thiết bức tường thuế quan sau khi thuế đối ứng bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ.

Cuối tuần trước, Mỹ còn bổ sung thêm hàng chục công ty Trung Quốc vào danh sách đen trên cơ sở các cáo buộc liên quan tới tình trạng lao động cưỡng bức - những cáo buộc mà Bắc Kinh phủ nhận.

Phản ứng ban đầu của Trung Quốc sau khi bị Mỹ áp thuế quan mới là khá nhẹ nhàng. Tuy nhiên, như một phần của các biện pháp ứng phó, Bộ Thương mại Trung Quốc vào ngày 5/8 tuyên bố sẽ trừng phạt 6 thực thể Mỹ đã "hỗ trợ và ủng hộ các biện pháp trừng phạt của Mỹ liên quan tới vấn đề Tân Cương”. Danh sách này bao gồm Applied DNA Sciences, Stratum Reservoir, Altana Technologies, Responsible Business Alliance, Verite Group và Human Rights in China.

Cùng với đó, Trung Quốc sẽ thắt chặt kiểm soát đối với hoạt động xuất khẩu máy bay không người lái và các mặt hàng lưỡng dụng sang Mỹ, với lý do cần bảo vệ an ninh quốc gia và đáp ứng các nghĩa vụ quốc tế về không phổ biến vũ khí.

Ngoài ra, Bộ Thương mại Trung Quốc đã khởi động một cuộc điều tra an ninh quốc gia đối với các thiết bị nhập khẩu như máy in, máy photocopy và thiết bị văn phòng được trang bị phần mềm nước ngoài. Đây là cuộc điều tra đầu tiên của Trung Quốc đối với các mặt hàng này.

Theo tờ báo Nikkei Asia, một phát ngôn viên của Bộ Thương mại Trung Quốc nhấn mạnh “Nói chung, Trung Quốc đã kiềm chế trong các biện pháp trả đũa. Trung Quốc coi trọng sự ổn định khó khăn mới có thể đạt được trong quan hệ kinh tế và thương mại Trung-Mỹ và hy vọng Mỹ sẽ hợp tác với Trung Quốc theo cùng một hướng.

Tuy nhiên, phát ngôn viên này cũng cảnh báo: "Nếu Mỹ kiên quyết đưa ra các biện pháp hạn chế mới đối với Trung Quốc, Trung Quốc sẽ có các biện pháp ứng phó tiếp theo”, đồng thời kêu gọi Washington ngay lập tức rút lại các biện pháp trừng phạt nhằm vào Trung Quốc.

Giới phân tích nhận định căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới dường như khó có thể giảm bớt, ngay cả khi ông Trump đang tỏ ra lạc quan về chuyến thăm dự kiến của ông Tập tới Washington vào cuối tháng 9 tới.

Chính quyền ông Trump hiện đang xem xét lệnh cấm nhập khẩu đối với các mô hình mới của linh kiện trung tâm dữ liệu từ Trung Quốc - theo hãng tin Reuters. Lệnh cấm như vậy sẽ hạn chế việc nhập khẩu vào Mỹ các bộ chuyển đổi quang học - thiết bị truyền dữ liệu qua cáp quang với tốc độ ánh sáng - do Trung Quốc sản xuất. Lệnh cấm này có thể có hiệu lực sớm nhất vào năm nay, Reuters cho biết.

Cuối tháng trước, FCC đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu các robot hình người sản xuất ở nước ngoài vì lý do an ninh quốc gia, một động thái được cho là nhằm vào các mô hình sản xuất tại Trung Quốc. Các bộ biến tần điện sản xuất ở nước ngoài cũng đã được thêm vào "danh sách đen" của FCC vì rủi ro an ninh mạng.

Những động thái này đã gây lo ngại rằng các lệnh cấm Mỹ có thể được mở rộng để bao trùm nhiều linh kiện và sản phẩm Trung Quốc hơn.

Tuy nhiên, ông Ming Lee - người đứng đầu bộ phận ô tô và công nghiệp Trung Quốc tại công ty BofA Global Research, cho biết ít có khả năng Mỹ áp hạn chế rộng rãi đối với chuỗi cung ứng robot hình người từ Trung Quốc, do sự thiếu hụt các nhà cung cấp thay thế trên khắp Bắc Mỹ, bao gồm cả Mexico. "Các biện pháp hạn chế có thể sẽ tập trung nhiều hơn vào các thành phần liên quan đến dữ liệu nhạy cảm”, ông Lee nói.

Còn theo ông William Bratton, một nhà phân tích tại công ty BNP Paribas Securities (Asia), các lệnh cấm do FCC ban hành đang "tiếp tục câu chuyện về một sự phân ly đang nổi lên" trong lĩnh vực công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc, phản ánh các cân nhắc về an ninh quốc gia từ cả hai phía.

Ông Bratton nói rằng nhà đầu tư "nên giả định" rằng công nghệ và các chuỗi cung ứng liên quan của hai siêu cường này sẽ tiếp tục phân ly trong dài hạn, dẫn đến "hai hệ sinh thái công nghệ mới nổi riêng biệt”.

Ngay trước khi công bố lệnh cấm về robot hình người, FCC đã mở rộng lệnh cấm nhập khẩu thiết bị viễn thông và giám sát video sản xuất tại Trung Quốc để bao trùm cả các mô hình cũ hơn do các công ty đã bị đưa vào danh sách đen như Huawei và ZTE sản xuất. Hồi tháng 3 năm nay, FCC đã cấm các bộ định tuyến internet sản xuất tại Trung Quốc, sau khi áp các hạn chế đối với máy bay không người lái sản xuất ở nước ngoài vào tháng 12 năm ngoái.