Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương đánh giá sự cần thiết của việc mở rộng một số đoạn tuyến thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông cũng như đề xuất phương án đầu tư phù hợp ....

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi 11 tỉnh, thành phố để lấy ý kiến đối với Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư mở rộng một số đoạn tuyến thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Các địa phương được lấy ý kiến gồm Đồng Nai, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa và Lâm Đồng.

Thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Xây dựng đã tổ chức lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, trong đó dự kiến mở rộng các đoạn tuyến có quy mô 4 làn hạn chế, bề rộng 17 m lên quy mô 6 làn xe cao tốc hoàn chỉnh. Đến nay, hồ sơ đã cơ bản được hoàn thiện.

Bộ đề nghị các địa phương đánh giá sự cần thiết của dự án, hiệu quả kinh tế - xã hội cũng như đề xuất phương án đầu tư phù hợp giữa hình thức đầu tư công và đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP). Đồng thời, các địa phương được yêu cầu kiến nghị các cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, cung ứng vật liệu xây dựng và tổ chức triển khai dự án.

Trước đó, chủ trì cuộc họp về tình hình triển khai công tác chuẩn bị đầu tư mở rộng các đoạn tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thống nhất phương án nghiên cứu đầu tư mở rộng tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông có quy mô 4 làn hạn chế lên quy mô 6 làn xe theo quy hoạch, bảo đảm đồng bộ, lâu dài, hạn chế việc phải tiếp tục mở rộng nhiều lần, gây lãng phí thời gian, nguồn lực, ảnh hưởng đến quá trình khai thác toàn tuyến. 

Bộ Xây dựng cũng yêu cầu rà soát tổng thể hiện trạng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Cao Bằng đến Cà Mau, đồng thời phân chia thành ba phân đoạn gồm Cao Bằng - Hà Nội, Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh và Thành phố Hồ Chí Minh - Đất Mũi. Trên cơ sở đánh giá lưu lượng giao thông, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu vận tải của từng đoạn tuyến, cơ quan chức năng sẽ xác định phạm vi đầu tư cũng như thứ tự ưu tiên triển khai.

Bộ Xây dựng cũng thống nhất sắp xếp thứ tự ưu tiên mở rộng các đoạn tuyến theo nguyên tắc nhu cầu vận tải, khả năng cân đối nguồn lực.

Trong đó, ưu tiên nguồn lực mở rộng trước các đoạn tuyến có nhu cầu vận tải lớn thuộc dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020 (phấn đấu khởi công trong năm 2027), đến mở rộng các đoạn còn lại (phấn đấu khởi công trong năm 2028), phấn đấu hoàn thành mở rộng toàn tuyến vào năm 2030.

Đối với 3 dự án thành phần hiện hữu được đầu tư theo phương thức PPP (Diễn Châu - Bãi Vọt, Nha Trang - Cam Lâm, Cam Lâm - Vĩnh Hảo), Cục Đường bộ Việt Nam được giao trách nhiệm làm việc với các nhà đầu tư dự án BOT hiện hữu để thống nhất phương án đầu tư mở rộng.

Các dự án thành phần đã được đầu tư công trước đây cần tiếp tục đánh giá tính khả thi việc đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước, so sánh với phương thức PPP để báo cáo cơ quan có thẩm quyền khi đề xuất mở rộng bằng hình thức đầu tư công, có thu phí sau khi hoàn thành.

Trên cơ sở rà soát, xem xét hiện trạng toàn tuyến từ Lạng Sơn đến Cà Mau để phù hợp với nhu cầu vận tải, quy hoạch mạng lưới đường bộ được duyệt, phù hợp với quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về đường cao tốc, hai phương án đã được Ban Quản lý dự án Thăng Long đề xuất tại tờ trình gửi Bộ Xây dựng thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Phương án thứ nhất: Tập trung mở rộng các đoạn có nhu cầu vận tải cao từ Mai Sơn đến Bãi Vọt và từ Nha Trang đến Dầu Giây với tổng chiều dài khoảng 534 km, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 63.411 tỷ đồng.

Phương án thứ hai: Mở rộng toàn bộ các đoạn từ Mai Sơn đến Cam Lộ và từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây, với tổng chiều dài khoảng 1.144 km và tổng mức đầu tư ước tính khoảng 154.246 tỷ đồng.

Về hình thức đầu tư, Ban Quản lý dự án Thăng Long đề xuất tiếp tục sử dụng nguồn vốn đầu tư công đối với 15 dự án thành phần đã được triển khai bằng ngân sách nhà nước. Riêng ba dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư sẽ tiếp tục được mở rộng theo mô hình này với sự tham gia hỗ trợ của nguồn vốn nhà nước.

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện, đơn vị nghiên cứu kiến nghị áp dụng hai nhóm cơ chế đặc thù.

Nhóm thứ nhất gồm các chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng đối với nhiều dự án hạ tầng trọng điểm, như cơ chế điều chỉnh chủ trương đầu tư và đơn giản hóa quy trình thẩm định nguồn vốn.

Nhóm thứ hai gồm các cơ chế đề xuất bổ sung. Trong đó, đối với công tác đánh giá tác động môi trường, chủ đầu tư được đề xuất không phải thực hiện thủ tục đánh giá tác động môi trường trong quá trình lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư.

Trong giai đoạn thi công, nhà thầu vẫn có trách nhiệm triển khai đầy đủ các biện pháp bảo vệ môi trường theo báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt ở từng giai đoạn phân kỳ của dự án thành phần.

Cùng với đó là chính sách về chuyển đổi hình thức đầu tư các dự án thành phần, Bộ Xây dựng được phép phê duyệt điều chỉnh chủ trương chuyển đổi hình thức đầu tư đối với 3 dự án thành phần đầu tư theo phương thức PPP sang hình thức đầu tư công nếu trong quá trình thực hiện không lựa chọn được nhà đầu tư theo quy định của pháp luật.