Mùa hè khắc nghiệt năm nay đã giáng một đòn nặng nề vào nền kinh tế châu Âu...

Nắng nóng cực đoan và cháy rừng đang trên đà xóa sổ gần như toàn bộ thành quả tăng trưởng kinh tế năm 2026 được dự báo cho khu vực này.

Trang Euronews dẫn nghiên cứu mới nhất từ ngân hàng Triodos Bank cho biết các nền kinh tế trong Liên minh châu Âu (EU) có thể phải đối mặt với thiệt hại lên tới khoảng 180 tỷ euro trong năm nay, tương đương khoảng 1% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của khối. Con số này gần như chính xác bằng mức tăng trưởng 1,1% mà EU đã kỳ vọng đạt được trong năm nay, đồng nghĩa nền kinh tế khu vực rơi vào trì trệ.

Hiện tượng nắng nóng cực đoan không chỉ là một vấn đề thời tiết đơn thuần mà đã trở thành một thách thức kinh tế vĩ mô, tác động sâu rộng đến nhiều lĩnh vực trọng yếu. Nghiên cứu của Triodos Bank đã chỉ ra bốn kênh chính mà qua đó nhiệt độ cao gây ra thiệt hại kinh tế.

Đầu tiên, năng suất cây trồng và sản lượng sữa giảm sút đáng kể, kéo theo đó là sự gia tăng giá lương thực, gây thiệt hại khoảng 0,15% GDP.

Thứ hai, ngành năng lượng chịu áp lực lớn khi sản lượng điện từ các nhà máy hạt nhân, thủy điện và nhiệt điện bị hạn chế do nhiệt độ nước làm mát tăng cao hoặc mực nước sông giảm. Hiệu suất của các tấm pin mặt trời cũng suy giảm trong điều kiện quá nóng, dẫn đến giá điện bán buôn tăng, gây thiệt hại thêm từ 0,12% đến 0,15% GDP.

Thứ ba, năng lực vận tải đường sắt, đường bộ và đường thủy bị gián đoạn do nhiệt độ cao làm biến dạng đường ray, hạn chế tải trọng và gây ra các vấn đề kỹ thuật khác, gây thiệt hại thêm 0,15% GDP.

Và thứ tư, tác động lớn nhất và khó định lượng nhất nằm ở năng suất lao động. Khi nhiệt độ vượt quá ngưỡng 25°C đến 30°C, năng suất của người lao động bắt đầu giảm sút đáng kể. Những công việc ngoài trời và đòi hỏi thể chất cao chịu tổn thất nặng nề nhất, nhưng ngay cả công việc văn phòng cũng không tránh khỏi ảnh hưởng. Nhiệt độ cao làm suy giảm chất lượng giấc ngủ và khả năng nhận thức, dẫn đến sự tập trung kém và hiệu quả công việc thấp hơn.

Một phân tích đa quốc gia của công ty dịch vụ tài chính và bảo hiểm Allianz, được trích dẫn trong nghiên cứu, ước tính rằng cứ mỗi 1 độ C tăng thêm trên 30°C kéo dài trong nhiều ngày, năng suất lao động mỗi giờ có thể giảm khoảng 3%.

Các quốc gia thành viên EU chịu ảnh hưởng không đồng đều, phản ánh sự khác biệt về cơ cấu kinh tế, mức độ tiếp xúc với nắng nóng và khả năng thích ứng.

Triodos Bank đã đánh giá tác động của nắng nóng đối với từng nền kinh tế dựa trên tỷ trọng sản lượng của các ngành dễ bị tổn thương, thời gian đi lại, tỷ lệ sử dụng điều hòa không khí và khả năng thích nghi của người dân, sau đó nhân với số ngày nắng nóng vượt mức kỷ lục trong năm nay.

Theo đó, Pháp nổi lên là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong số các nền kinh tế lớn, được ước tính sẽ mất khoảng 1,4 điểm phần trăm tăng trưởng GDP. Con số này đủ để đẩy kinh tế Pháp vào tình trạng suy thoái khoảng 0,6% từ một điểm xuất phát vốn đã yếu.

Hà Lan cũng chịu tổn thất đáng kể, mất khoảng 0,8 điểm phần trăm tăng trưởng, khiến nền kinh tế gần như không tăng trưởng. Tây Ban Nha và Italy, mặc dù có lực lượng lao động dễ bị tổn thương nhất và số ngày nắng nóng cao nhất, nhưng nhờ hàng thập kỷ thích nghi với khí hậu nóng, tác động của từng đợt nắng nóng đã được giảm nhẹ.

Ngược lại, Ba Lan, với tỷ lệ sử dụng điều hòa không khí thấp và ít kinh nghiệm thích nghi, lẽ ra sẽ rất dễ bị tổn thương, nhưng nhờ có một mùa hè mát mẻ hơn, nền kinh tế nước này vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 2,9%.

Ngoài tác động kinh tế, nắng nóng cực đoan còn gây ra những tổn thất về con người và môi trường không thể đong đếm hết.

Ước tính đã có khoảng 20.400 ca tử vong liên quan đến nắng nóng ở Pháp, Đức, Tây Ban Nha và Italy chỉ riêng trong đợt nắng nóng tháng 6.

Cùng với đó, cháy rừng đã tàn phá hơn 490.000 hecta trên khắp EU tính đến tuần trước, cao hơn nhiều so với mức trung bình 20 năm là 197.000 hecta - theo Hệ thống Thông tin Cháy rừng châu Âu. Pháp đã lập kỷ lục về diện tích rừng bị cháy.

Thiệt hại về dịch vụ hệ sinh thái từ những khu vực bị cháy có thể gây thêm tổn thất từ 100 triệu euro đến 4,6 tỷ euro.

Nhìn về tương lai, nghiên cứu của Triodos Bank cho rằng các biện pháp thích ứng có thể giúp khắc phục khoảng 40% tổn thất năng suất, nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn thiệt hại đó. Các tác giả cũng thận trọng lưu ý rằng những ước tính của họ dựa trên các giả định thận trọng, cho thấy tình hình thực tế có thể còn tồi tệ hơn.

Ngân hàng này lập luận rằng chỉ riêng việc thích ứng là không đủ và châu Âu cần hành động mạnh mẽ hơn đối với việc cắt giảm khí thải. Điều này đặc biệt quan trọng khi Ủy ban châu Âu (EC) vào ngày 17/7 vừa qua đã có động thái nới lỏng quỹ đạo của chương trình định giá carbon chính của khối - một cách tiếp cận bị Triodos Bank chỉ trích là đi ngược lại với những gì cần thiết để chống lại biến đổi khí hậu.