Chỉ thị 07-CT/TW của Bộ Chính trị phát triển thêm một bước so với Chỉ thị 05-CT/TW, bởi gắn việc học tập với thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong mối quan hệ chặt chẽ với văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ và trách nhiệm nêu gương. Qua đó, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo có phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu quản trị trong giai đoạn phát triển mới.

Trong dòng chảy đổi mới và phát triển của đất nước, điều đáng chú ý của Chỉ thị 07-CT/TW (Chỉ thị 07) không chỉ nằm ở những yêu cầu mới đối với cán bộ, đảng viên, mà còn ở cách tiếp cận đối với công tác xây dựng Đảng và xây dựng đội ngũ.

Nếu Chỉ thị 05-CT/TW (Chỉ thị 05) đặt trọng tâm vào học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thì Chỉ thị 07 phát triển thêm một bước khi nhấn mạnh yêu cầu học tập và thực hành, đồng thời đặt việc thực hành ấy trong mối quan hệ chặt chẽ với văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ, văn hóa ứng xử và trách nhiệm nêu gương trong điều kiện chuyển đổi số và hội nhập ngày càng sâu rộng.

Đằng sau những khái niệm mới là yêu cầu xây dựng một đội ngũ cán bộ có đủ năng lực lãnh đạo, năng lực tổ chức thực hiện và chuẩn mực hành vi để đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của giai đoạn phát triển mới.

TỪ “THỰC HÀNH” ĐẾN HỆ CHUẨN MỰC VỀ VĂN HÓA LÃNH ĐẠO

Muốn đạt được những mục tiêu phát triển lớn, một quốc gia cần nhiều nguồn lực: thể chế đồng bộ, nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn vốn đầu tư. Tuy nhiên, cùng với những nguồn lực hữu hình ấy, ngày càng nổi lên một yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng quản trị và năng lực hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, đó là văn hóa lãnh đạo.

Nếu thể chế tạo ra khuôn khổ cho phát triển thì chính đội ngũ cán bộ sẽ quyết định thể chế được vận hành như thế nào. Nếu khoa học - công nghệ mở ra những cơ hội mới thì năng lực lãnh đạo và năng lực tổ chức thực hiện sẽ quyết định những cơ hội đó có được chuyển hóa thành kết quả phát triển hay không.

Vì vậy, chất lượng quản trị quốc gia không chỉ được phản ánh qua hệ thống chính sách mà còn được thể hiện qua văn hóa lãnh đạo, đạo đức công vụ và trách nhiệm của đội ngũ thực thi.

Qua 10 năm thực hiện Chỉ thị 05, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị, ngăn chặn suy thoái, củng cố niềm tin của nhân dân.

Trên nền tảng đó, Chỉ thị 07 tiếp tục kế thừa nhưng đồng thời bổ sung những yêu cầu mới phù hợp với bối cảnh phát triển của đất nước, khi mục tiêu tăng trưởng nhanh, phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng đội ngũ cán bộ.

Điểm dễ nhận thấy nhất là Chỉ thị chuyển trọng tâm từ “học tập” sang “học tập và thực hành”. Việc “thực hành” là yêu cầu đưa việc học tập theo Bác đi vào thực tiễn công tác, trở thành hành động cụ thể, kết quả cụ thể và trách nhiệm cụ thể. Thước đo của việc học tập và thực hành là chất lượng công việc, hiệu quả phục vụ và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Từ yêu cầu “thực hành”, Chỉ thị 07 mở rộng sang một hệ chuẩn mực mới trong xây dựng đội ngũ cán bộ. Đó là gắn việc học tập và thực hành theo Bác với văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ, văn hóa ứng xử, trách nhiệm nêu gương, đạo đức công vụ, phương pháp làm việc khoa học, dân chủ, gần dân, sát dân, vì dân. Các khái niệm này không xuất hiện một cách rời rạc mà bổ sung, nâng đỡ lẫn nhau, tạo thành một chỉnh thể thống nhất về chuẩn mực của người cán bộ trong giai đoạn phát triển mới.

Có thể thấy Chỉ thị 07 đang hướng tới xây dựng văn hóa lãnh đạo như một nền tảng của năng lực lãnh đạo. Văn hóa lãnh đạo không chỉ thể hiện ở phong cách hay cách ứng xử của người đứng đầu, mà còn là hệ chuẩn mực chi phối việc sử dụng quyền lực, thực thi trách nhiệm, nêu gương và tạo dựng niềm tin trong tổ chức cũng như trong xã hội.

Khi những chuẩn mực đó trở thành một phần của hoạt động lãnh đạo hằng ngày, việc học tập và thực hành theo Bác không còn là một phong trào mang tính vận động mà trở thành một phương thức nâng cao chất lượng quản trị và hiệu quả thực thi công vụ. Điểm gợi mở đáng chú ý của Chỉ thị 07 là đặt việc học tập và thực hành theo Bác trong mối liên hệ với văn hóa lãnh đạo và chất lượng quản trị, chứ không chỉ dừng ở yêu cầu về nhận thức hay rèn luyện phẩm chất cá nhân.

KHÔNG GIAN MẠNG – KHÔNG GIAN THỰC HÀNH VĂN HÓA LÃNH ĐẠO

Nếu “thực hành” là điểm khởi đầu của Chỉ thị 07 thì không gian mạng chính là một trong những không gian quan trọng để những chuẩn mực ấy được thực hành thường xuyên và lan tỏa rộng rãi.

Một điểm mới đáng chú ý so với Chỉ thị 05 là yêu cầu về kỷ luật phát ngôn và văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên trên không gian mạng được đặt trong cùng một hệ chuẩn mực đối với cán bộ, đảng viên.

Điều đó phản ánh sự thay đổi sâu sắc của môi trường lãnh đạo và quản trị khi không gian số đã trở thành một bộ phận không thể tách rời của hoạt động công vụ và đời sống chính trị.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ranh giới giữa hoạt động trực tiếp và hoạt động trên môi trường số ngày càng thu hẹp. Hình ảnh, phát ngôn và cách ứng xử của cán bộ trên không gian mạng đều có thể tác động trực tiếp đến niềm tin của xã hội đối với Đảng và bộ máy nhà nước.

Bởi vậy, Chỉ thị 07 không chỉ đặt ra yêu cầu tăng cường kỷ luật phát ngôn mà còn nhấn mạnh xây dựng văn hóa ứng xử, chủ động lan tỏa thông tin chính thống, tích cực, đồng thời đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái và thông tin xấu độc.

Điều đáng chú ý là Chỉ thị không chỉ đặt ra yêu cầu về kỷ luật, kiểm tra, giám sát, mà còn chú trọng hình thành các chuẩn mực văn hóa và ý thức tự giác trong mỗi cán bộ, đảng viên. Bên cạnh kỷ luật phát ngôn, văn bản nhấn mạnh trách nhiệm nêu gương, tinh thần phục vụ nhân dân và văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên.

Khi chuẩn mực trở thành ý thức tự giác, việc tuân thủ kỷ luật không chỉ dựa vào quy định mà còn được bảo đảm bằng trách nhiệm, đạo đức công vụ và văn hóa của mỗi cá nhân.

Từ yêu cầu của Chỉ thị đối với cán bộ, đảng viên, có thể liên hệ tới hoạt động báo chí trong môi trường số, đặc biệt là báo kinh tế, yêu cầu này có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Nhà báo ngày nay hoạt động trên nhiều nền tảng số.

Mỗi phát ngôn, mỗi bình luận đều có thể ảnh hưởng nhanh chóng đến thị trường, doanh nghiệp và niềm tin nhà đầu tư. Do đó, kỷ luật phát ngôn và văn hóa ứng xử trên không gian mạng không chỉ là yêu cầu chính trị mà còn là chuẩn mực nghề nghiệp quan trọng.

Chỉ thị 07 đã phát triển thêm một bước khi nhấn mạnh việc học tập gắn với thực hành, đồng thời đặt việc thực hành ấy trong một hệ chuẩn mực mới về văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ và văn hóa ứng xử.

Chỉ thị cho thấy xây dựng Đảng trong giai đoạn phát triển mới không chỉ là xây dựng về tổ chức và con người, mà còn là xây dựng một nền văn hóa lãnh đạo phù hợp với yêu cầu của chuyển đổi số và hội nhập.

Khi những chuẩn mực ấy được thực hành một cách thường xuyên trong công việc, trong quan hệ với nhân dân và trên không gian mạng, văn hóa lãnh đạo sẽ không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng góp phần nâng cao chất lượng quản trị quốc gia. Đó cũng là ý nghĩa sâu xa của Chỉ thị 07.