Dự thảo Nghị quyết hướng tới xây dựng hệ thống chỉ tiêu thực chất, khả thi, làm cơ sở để Quốc hội giám sát, đánh giá khách quan hoạt động của các cơ quan tư pháp, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực.

Ngày 6/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.

Trình bày Tờ trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh, cho biết việc xây dựng Nghị quyết mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật và hoạt động tư pháp trong tình hình mới.

Hệ thống chỉ tiêu, nhiệm vụ được xác định vừa là mục tiêu để các cơ quan tư pháp phấn đấu, vừa là công cụ để Quốc hội đánh giá kết quả hoạt động. Qua đó tăng cường trách nhiệm giải trình, giám sát và kiểm soát quyền lực trong các khâu phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Theo tờ trình, quá trình xây dựng dự thảo Nghị quyết quán triệt yêu cầu thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Nghị quyết phải góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; nâng cao chất lượng điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; kéo giảm bền vững các loại tội phạm; giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định để phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Một trong những định hướng quan trọng là xây dựng các chỉ tiêu, nhiệm vụ có khả năng phản ánh thực chất chất lượng, hiệu quả hoạt động của từng cơ quan. Các chỉ tiêu này được ví như những “KPIs” để Quốc hội giám sát, đánh giá chính xác, khách quan kết quả công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật cũng như hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Việc xây dựng các chỉ tiêu đồng thời phải gắn với đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và bảo đảm đồng bộ với các luật trong lĩnh vực tư pháp mới được Quốc hội sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhấn mạnh quan điểm kiên quyết không hạ các chỉ tiêu về chất lượng. Đối với những chỉ tiêu, nhiệm vụ đã được thực hiện vượt cao và duy trì bền vững trong sáu năm qua, dự thảo nghiên cứu điều chỉnh tăng để tiếp tục tạo động lực phấn đấu.

Còn đối với những chỉ tiêu chưa đạt hoặc thường xuyên phát sinh khó khăn, bất cập trong quá trình thực hiện, cần đánh giá kỹ nguyên nhân, điều chỉnh phù hợp để vừa bảo đảm yêu cầu nâng cao chất lượng, vừa có tính khả thi. Dự thảo cũng nghiên cứu bổ sung một số chỉ tiêu, nhiệm vụ mới, đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra.

Dự thảo Nghị quyết gồm 8 điều; quy định các chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án…

Thẩm tra dự án Nghị quyết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14; cơ bản thống nhất với phạm vi điều chỉnh và các nguyên tắc xây dựng Nghị quyết được nêu trong Tờ trình.

Theo Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, việc xây dựng Nghị quyết mới dưới hình thức văn bản quy phạm pháp luật, trong đó nhiều chỉ tiêu được chuyển từ định tính sang định lượng, không chỉ kế thừa và phát huy kết quả đã đạt được mà còn tạo cơ sở để tiếp tục hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu, nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu mới.

Đây cũng là cơ sở pháp lý để Quốc hội thực hiện hiệu quả quyền giám sát tối cao, đồng thời thể hiện niềm tin, kỳ vọng của Quốc hội và cử tri đối với các cơ quan tư pháp.