Ngày
29/6/2024, Quốc hội đã thông qua Luật Bảo hiểm xã hội 2024, trong đó quy định
các nguyên tắc triển khai bảo hiểm hưu trí bổ sung và giao Chính phủ quy định về
bảo hiểm hưu trí bổ sung
Trên
cơ sở đó, Chính phủ xây dựng dự thảo Nghị định quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung. Việc xây dựng và ban
hành Nghị định hướng tới tạo
khuôn khổ pháp lý triển
khai hiệu quả, bền vững chính sách bảo hiểm hưu trí bổ
sung theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 tại Việt Nam, nhằm đa dạng
hóa các chương trình an sinh xã hội, giảm gánh nặng của ngân sách nhà nước cho
công tác an sinh xã hội trong dài hạn.
Đồng thời, công khai, minh bạch
chủ trương chính sách của Nhà nước để thu hút sự tham gia của đông đảo người
lao động, người sử dụng lao động đối với sản phẩm bảo hiểm hưu trí bổ sung. Cùng
với đó, hỗ trợ phát triển thị trường vốn, thị trường trái phiếu thông qua việc củng cố
cơ sở nhà đầu tư vốn dài hạn.
Căn cứ Luật Bảo hiểm xã hội năm
2024, bảo hiểm hưu trí bổ sung là chế độ bảo hiểm xã hội mang tính chất tự
nguyện theo nguyên tắc thị trường nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong bảo
hiểm xã hội bắt buộc, tạo điều kiện cho người tham gia (người lao động
và doanh nghiệp sử dụng lao động) có thêm thu nhập sau khi nghỉ hưu trên nguyên
tắc hoàn toàn tự nguyện.
Theo
đó, dự thảo Nghị định không điều chỉnh chế độ hưu trí trong bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện;
không điều chỉnh hoạt động cung cấp sản phẩm bảo hiểm hưu trí của các doanh nghiệp bảo hiểm
theo quy định của Luật Kinh
doanh bảo hiểm, và
không điều chỉnh hoạt động quản lý quỹ đầu tư chứng khoán của các công ty quản
lý quỹ đầu tư chứng khoán theo quy định của pháp luật chứng khoán.
Đối
tượng áp dụng của Nghị định là người lao động, người sử dụng lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung; các doanh
nghiệp quản lý quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung và các tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan tới việc thiết lập, hoạt động, quản lý, đầu
tư, giám sát quỹ bảo hiểm hưu trí bổ
sung.
Căn cứ các quy định mới tại Luật Bảo hiểm xã
hội năm 2024, dự thảo Nghị định quy định người sử dụng lao động và người lao
động đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được tham gia bảo hiểm hưu trí bổ
sung trên cơ sở tự nguyện. Phương thức tham gia là thông qua người sử dụng lao
động với mức đóng do người sử dụng lao động và người lao động tự
nguyện thỏa thuận.
Đối với việc quản lý
quỹ, tương tự cơ chế triển khai hiện nay, doanh nghiệp sử dụng lao động và
người lao động ký hợp đồng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung; người lao động
tham gia sẽ được sở hữu tài khoản hưu trí cá nhân.
Về chi trả từ quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung, theo
nguyên tắc thị trường tại Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm
xã hội, số tiền chi trả bảo hiểm hưu trí bổ sung dựa trên số dư tài khoản hưu
trí cá nhân tại thời điểm chi trả.
Nhà
nước không đảm bảo về số tiền chi trả bảo hiểm hưu trí bổ sung. Người lao
động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung được lựa chọn nhận chi trả hàng tháng, hoặc
nhận chi trả một lần, hoặc kết hợp giữa nhận chi trả một lần và nhận hàng
tháng.
Người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung có thể ủy quyền cho
người khác nhận chi trả. Người thừa kế hợp pháp của người lao động tham gia bảo
hiểm hưu trí bổ sung được thừa hưởng mọi quyền lợi và nghĩa vụ trong trường hợp
nhận thừa kế theo quy định của Bộ Luật Dân sự.
Mức đóng do người tham gia tự nguyện thỏa thuận
trước khi ký hợp đồng tham gia quỹ. Nguyên tắc chi trả từ tài khoản hưu trí cá nhân
tại dự thảo Nghị định được kế thừa từ quy định tại Nghị định số 88.
Doanh
nghiệp quản lý quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung chi trả cho người tham gia bảo hiểm hưu
trí bổ sung căn cứ
hợp đồng tham gia và văn bản thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng
lao động.
Trong trường hợp người lao động
chưa đáp ứng điều kiện nhận chi trả theo văn bản thỏa thuận, dự thảo Nghị định quy định
người sử dụng lao động được nhận hoàn trả từ tài khoản hưu trí cá nhân của người
lao động đối với phần đóng góp của
người sử dụng lao động, bao gồm kết quả đầu tư và chi phí hoạt động đã phân bổ.
Tính đến nay, có 4 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận
đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện, bao gồm:
Công ty Quản lý quỹ đầu tư Dragon Capital Việt Nam (DC); Công ty Quản lý quỹ
đầu tư MB; (iii) Công ty Quản lý quỹ đầu tư Vietcombank (VCBF); Công ty Quản lý
quỹ đầu tư SSI (SSIAM).
Các
doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí bắt đầu thành lập quỹ hưu trí từ năm 2021. Đến nay, có 7 quỹ được thành lập với tổng trị giá tài sản của hệ thống quỹ hưu trí tính đến cuối năm 2024 đạt 1.549 tỷ đồng,
tăng 68,7% so với năm 2023, và tăng gấp 18 lần so với năm 2021; tổng giá trị tài
sản ròng là 1.444 tỷ đồng, tăng 68,4% so với cuối năm 2023, và gấp 17 lần so với
năm 2021.
Tổng giá trị danh mục đầu tư của
hệ thống quỹ hưu trí đến hết năm 2024 đạt 1.549 tỷ đồng, tăng 68,7% so với cuối
năm 2023.
Toàn
hệ thống quỹ hưu trí đến cuối năm 2024 có 24.367 người
tham gia, bao gồm người lao động của 30 doanh nghiệp sử dụng lao động và 85 cá
nhân trực tiếp tham gia quỹ hưu trí; tổng số tài khoản người tham gia quỹ được
quản trị tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam tại thời điểm
cuối năm 2024 là 24.744 tài khoản.
Riêng trong năm 2024, tổng số tiền đóng góp
vào các quỹ hưu trí là 570,9 tỷ đồng, tổng số tiền chi trả là gần 33,2 tỷ đồng.