Bộ Nội vụ đang đề xuất hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội băt buộc đối với chủ hộ kinh doanh có đăng ký, người đi làm việc ở nước ngoài, người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương…

Tại dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi), dự kiến có hiệu lực từ 1/3/2027, Bộ Nội vụ đề xuất giao Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội đối với một số nhóm đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Theo đó, dự kiến có bốn nhóm đối tượng được hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Thứ nhất, người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Thứ hai, vợ hoặc chồng không hưởng lương từ ngân sách nhà nước, được cử đi công tác nhiệm kỳ cùng thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài được hưởng chế độ sinh hoạt phí.

Thứ ba, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký tham gia theo quy định của Chính phủ.

Thứ tư, người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên, và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xã không hưởng tiền lương.

Ngoài tiền hỗ trợ từ ngân sách, Luật khuyến khích các địa phương tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng cân đối ngân sách, kết hợp huy động các nguồn lực xã hội hỗ trợ thêm tiền đóng bảo hiểm xã hội cho nhóm đối tượng này.

Bộ Nội vụ cho biết theo quy định, hiện nay các trường hợp nêu trên thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhưng họ phải tự đóng cả 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất (không có phần đóng của người sử dụng lao động).

Về bản chất, các đối tượng này thuộc diện bắt buộc nhưng nghĩa vụ đóng tương tự như nhóm tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Điều này đã tạo ra tâm lý so sánh.

Bởi lẽ, tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thì được ngân sách nhà nước hỗ trợ tiền đóng, còn tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì không được hỗ trợ.

Nhất là đối với nhóm chủ hộ kinh doanh, trước đây thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thì được hỗ trợ, đến nay thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì không được hỗ trợ.

Ngoài 22% đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất, chủ hộ kinh doanh còn phải đóng 3% vào quỹ ốm đau, thai sản; 4,5% vào Quỹ Bảo hiểm y tế. Tổng tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của nhóm này là 29,5%.

Với mức tham chiếu hiện hành (bằng mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng), mức đóng của chủ hộ kinh doanh hiện nay như sau: Mức đóng thấp nhất là 29,5% × 2.340.000 = 690.300 đồng/tháng; mức đóng cao nhất (20 lần mức tham chiếu) là 29,5% × 20 × 2.340.000 = 13.806.000 đồng/tháng.

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã bổ sung đối tượng thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với một số nhóm.

Bao gồm: (i) Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố; (ii) Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xã không hưởng tiền lương.

(iii) Người lao động làm việc không trọn thời gian, có tiền lương trong tháng bằng, hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc bắt buộc thấp nhất; (iv) Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo quy định của Chính phủ; (v) Dân quân thường trực.

Tính đến hết tháng 2/2026, số đối tượng mới đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc như chủ hộ kinh doanh là 36.090 người; đối tượng người quản lý, đại diện không hưởng lương là 60.304 người; dân quân thường trực là 22.679 người; người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố là 22.822 người; người làm việc không trọn thời gian là 150.000 người.