Dù thị trường lao động nửa đầu năm 2026 phát đi nhiều tín hiệu khởi sắc, tuy nhiên các chuyên gia kinh tế, việc làm cho rằng, các doanh nghiệp, người lao động cần luôn chủ động với những biến động lớn có thể xảy ra. Hiện nay, chính sách Bảo hiểm thất nghiệp mới đã và đang trở thành công cụ đắc lực giúp doanh nghiệp giữ chân người lao động..

Theo Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), trong tháng 6/2026, cả nước đã tiếp nhận 70.045 hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, tăng 35,4% so với tháng 5 (51.713 người), và tăng 25,8% so với cùng kỳ tháng 6/2025 (55.687 người).

NHIỀU THÔNG SỐ TÍCH CỰC

Tính chung 6 tháng đầu năm nay, tổng số người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp là 373.135 người, giảm 4,5% so với cùng kỳ năm 2025 (390.549 người).

Từ số lượng người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp trong tháng 6, cơ quan chức năng đã ra quyết định hưởng cho 68.585 người, tăng 54% so với tháng 5 (44.547 người) và tăng 20,4% so với cùng kỳ năm ngoái (56.938 người).

Kết quả này đã đưa tổng số người có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp từ đầu năm đến nay lên 340.577 người, giảm 1,3% so với cùng kỳ năm 2025 (345.174 người).

Cũng trong tháng 6, có 20/34 địa phương có hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề, với 1.826 người, bằng 2,7% so với số người có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp (68.585 người), tăng 11,4% so với tháng 5 (1.639 người) và tăng 62,6% so với cùng kỳ tháng 6/2025 (1.123 người).

Tổng số người được trợ cấp đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề từ đầu năm đến nay là 13.178 người, tăng 50,8% so với cùng kỳ năm 2025 (8.739 người).

Công tác tư vấn, giới thiệu việc làm tiếp tục được đẩy mạnh, với 171.117 lượt người, bằng 244,3% số người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, tỷ lệ này giảm 5,6% so với tháng 5 (249,9%) và tăng 53,4% so với cùng kỳ tháng 5/2025 (190,9%). Qua đó, đưa tổng số lượt người được tư vấn, giới thiệu việc làm từ đầu năm đến nay là 1.136.027 lượt người, tăng 29,8% so với cùng kỳ năm 2025 (875.330 lượt người)...

Dù các con số về việc làm và bảo hiểm thất nghiệp nửa đầu năm đang ghi nhận những tín hiệu rất tích cực, nhưng các chuyên gia cho rằng, trước những biến động lớn của thị trường hiện nay, cả doanh nghiệp và người lao động tuyệt đối không được lơ là.

HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP, NGƯỜI LAO ĐỘNG ỨNG PHÓ KHỦNG KHOẢNG

Hiện nay rủi ro đứt gãy chuỗi sản xuất có thể đến bất cứ lúc nào từ áp lực công nghệ, suy thoái kinh tế hay biến động thị trường. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng phương án thích ứng, tái cấu trúc linh hoạt và tranh thủ các nguồn lực hỗ trợ để đào tạo lại nhân sự; trong khi đó, mỗi người lao động cũng phải tự trang bị "tấm lá chắn" cho riêng mình.

Theo ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), Luật Việc làm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đã bổ sung chính sách hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề, nhằm duy trì việc làm cho người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp.

Luật quy định người sử dụng lao động được hỗ trợ trong trường hợp ảnh hưởng đến việc làm, hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến việc làm của nhiều người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp khi thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế.

Trường hợp khác là ảnh hưởng do thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm, hoặc thực hiện theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc di dời hoặc thu hẹp địa điểm sản xuất kinh doanh. Một số trường hợp đặc thù sẽ theo quy định của Chính phủ.

Điều kiện nhận hỗ trợ này là doanh nghiệp chỉ cần đóng đủ bảo hiểm thất nghiệp từ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng tính đến thời điểm đề nghị hỗ trợ. Đồng thời, có phương án đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm.

Trên cơ sở quy định của Luật, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 374/2025/NĐ-CP quy định cụ thể về điều kiện, mức hỗ trợ và thời gian hỗ trợ. Theo đó, mức hỗ trợ tối đa là 1 triệu đồng/người/tháng, thời gian hỗ trợ theo thời gian đào tạo thực tế nhưng không quá 6 tháng.

Trường hợp người lao động tham gia khóa đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề có những ngày lẻ không đủ tháng, thì cứ dưới 15 ngày tính là nửa tháng, từ đủ 15 ngày trở lên tính là 1 tháng để xác định mức hỗ trợ kinh phí đào tạo.

Đối với khóa đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề có mức chi phí cao hơn mức hỗ trợ theo quy định, thì phần vượt quá mức hỗ trợ do người sử dụng lao động tự chi trả.

Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp Trần Tuấn Tú đánh giá, quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, mà còn tạo điều kiện để người lao động thích ứng với yêu cầu mới của thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ.

Đây cũng là giải pháp góp phần hạn chế tình trạng cắt giảm lao động khi doanh nghiệp gặp khó khăn, qua đó giảm nguy cơ phát sinh thất nghiệp.

Từ quy định của Luật Việc làm năm 2025, ông Tú cho rằng khi phát sinh các tình huống bất khả kháng theo quy định của pháp luật, Chính phủ đã có cơ sở pháp lý để quyết định các biện pháp hỗ trợ phù hợp từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp.

Do vậy, điều quan trọng là việc quản lý, sử dụng Quỹ cần bảo đảm đúng mục đích, đúng đối tượng, công khai, minh bạch và không ảnh hưởng đến khả năng chi trả các chế độ bảo hiểm thất nghiệp trong dài hạn.

Còn theo chuyên gia lao động, việc làm Lê Quang Trung, đầu tư cho đào tạo kỹ năng chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và khả năng thích ứng của người lao động. Chính sách bảo hiểm thất nghiệp vì vậy không chỉ hỗ trợ người lao động sau khi mất việc, mà còn hướng tới mục tiêu giữ người lao động ở lại doanh nghiệp, giảm thiểu tác động tiêu cực đối với thị trường lao động và xã hội.

Cùng với đó, các chuyên gia cũng cho rằng, cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp.

Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu về lao động, việc làm và bảo hiểm thất nghiệp, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, hạn chế tình trạng trục lợi chính sách. Quan trọng hơn, là bảo đảm việc giải quyết các chế độ bảo hiểm thất nghiệp kịp thời, đúng đối tượng, đúng quy định.