Từ các vụ án gần đây cho thấy việc chứng minh dòng tiền ngày càng phức tạp, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi trong việc hợp thức hóa tiền phạm tội. Do đó, cần thiết xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ để xử lý hành vi rửa tiền...

Gần đây, nhiều vụ án liên quan đến lừa đảo qua mạng, tổ chức đánh bạc trực tuyến, huy động vốn trái phép... đã được cơ quan chức năng triệt phá, truy tố, xét xử. Bên cạnh việc làm rõ tội phạm nguồn thì hành vi liên quan đến việc hợp thức hóa dòng tiền để che giấu nguồn tiền phạm tội cũng được chứng minh làm sáng tỏ.

NHIỀU THỦ ĐOẠN TINH VI NHẰM "CẮT ĐỨT" DÒNG TIỀN PHẠM TỘI

Đầu tháng 8/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hải Phòng thông tin về kết quả bóc gỡ chuyên án rửa tiền, tổ chức đánh bạc xuyên quốc gia trị giá hàng nghìn tỷ đồng.

Ẩn mình trong những căn hộ cao cấp giữa khu đô thị đông đúc, các đối tượng chia ca hoạt động 24/24 giờ, vận hành một “nhà máy xử lý dòng tiền” cho đường dây đánh bạc xuyên quốc gia. Hàng nghìn tỷ đồng được luân chuyển qua các tài khoản ngân hàng rồi nhanh chóng chuyển đổi thành tiền điện tử USDT để đưa ra nước ngoài.

Quá trình điều tra xác định các đối tượng người Trung Quốc đã xây dựng một hệ thống trung chuyển dòng tiền hoạt động khép kín ngay trên lãnh thổ Việt Nam. Nhiều công dân Việt Nam được thuê đứng tên mở tài khoản ngân hàng, mỗi tài khoản được trả khoảng 05 triệu đồng/tháng.

Các căn hộ chung cư được thuê làm địa điểm hoạt động, nhân viên chia thành ba ca, duy trì hoạt động liên tục ngày đêm để tiếp nhận, phân loại và chuyển tiền phát sinh từ hoạt động đánh bạc trên không gian mạng. Mọi hoạt động đều được điều hành từ xa thông qua các nhóm kín trên ứng dụng Telegram.

Theo điều tra, đối tượng Lê Trung Hiếu (sinh năm 1997, trú tại Hà Nội)  được giao nhiệm vụ tiếp nhận nguồn tiền do hoạt động tổ chức đánh bạc tạo ra, sau đó nhanh chóng chuyển đổi thành USDT nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của dòng tiền.

Hiếu trực tiếp liên hệ với 27 đầu mối mua bán USDT trên Telegram, mua lượng lớn tiền điện tử rồi chuyển toàn bộ vào ví của đối tượng cầm đầu, hoàn tất công đoạn đưa tiền ra khỏi hệ thống ngân hàng truyền thống. 

Mở rộng điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra làm rõ Hoàng Hải Vân (sinh năm 1984, trú tại Hà Nội), Châu Đức Lâm (sinh năm 1989, trú tại Đà Nẵng) cùng hơn 20 đối tượng khác là những đầu mối thường xuyên cung cấp USDT cho Hiếu.

Trong đó, Vân được xác định là một trong những đầu mối giao dịch USDT quy mô đặc biệt lớn trên thị trường tự do. Đối tượng tổ chức hệ thống giao dịch chuyên nghiệp với các nhân viên phụ trách báo giá, theo dõi công nợ, điều phối thanh toán và quản lý khách hàng.

Mỗi ngày, Vân sử dụng từ 04 đến 05 ví điện tử, thực hiện giao dịch khoảng 07–10 triệu USDT; định kỳ hằng tuần đều hủy ví cũ, thay bằng ví mới nhằm cắt dấu vết, gây khó khăn cho công tác truy vết của cơ quan chức năng.

Quá trình đấu tranh chuyên án cũng cho thấy mức độ chuyên nghiệp của đường dây này. Các đối tượng không chỉ phân công nhiệm vụ chặt chẽ mà còn xây dựng hẳn một bộ tài liệu “Hỏi - Đáp” hướng dẫn thành viên cách trả lời, đối phó khi bị cơ quan chức năng kiểm tra, triệu tập hoặc điều tra.

Toàn bộ hệ thống được vận hành như một doanh nghiệp ngầm chuyên xử lý dòng tiền phạm pháp, phục vụ cho hoạt động đánh bạc xuyên quốc gia và hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có.

Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hải Phòng khởi tố bị can, bắt tạm giam 28 đối tượng, trong đó 09 đối tượng bị khởi tố về tội Rửa tiền và 17 đối tượng bị khởi tố về tội Tổ chức đánh bạc.

Đến nay, Ban Chuyên án đã thu giữ hơn 200 điện thoại di động, phong tỏa tài khoản tại 36 ngân hàng, với tổng số dư bị phong tỏa trên 3.000 tỷ đồng.

Vụ án Phó Đức Nam vừa được Viện kiểm sát nhân dân TP Hà Nội đưa ra truy tố cũng cho thấy hành vi rửa tiền tinh vi, rất phức tạp. Các đối tượng tìm cách tạo dựng ví giả nhằm cản trở việc xác minh dòng tiền luân chuyển.

Vụ án Trương Mỹ Lan cũng là một điển hình với các hành vi nhằm “cắt đứt” dòng tiền khi chuyển hóa tiền phạm tội bằng cách rút tiền mặt rồi nộp tiền cho tổ chức, cá nhân đứng tên hoặc chuyển tiền theo các hợp đồng giải ngân bằng phương án vay vốn khống.

XÂY DỰNG CƠ SỞ PHÁP LÝ HIỆU QUẢ ĐỂ PHÒNG, CHỐNG TỘI PHẠM RỬA TIỀN

Theo luật sư Tạ Anh Tuấn (Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn), từ các vụ án gần đây cho thấy việc chứng minh dòng tiền ngày càng phức tạp, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi trong việc hợp thức hóa tiền phạm tội.

Nếu như trước đây, khi Bộ luật Hình sự 2015 chưa có hiệu lực thì việc truy tố, xét xử các hành vi liên quan đến tội danh Rửa tiền gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc do pháp luật thiếu hướng dẫn cụ thể.

Tuy nhiên, cho đến nay, điều 324 tội Rửa tiền (Bộ luật Hình sự năm 2015) và Nghị quyết số 03 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn tội Rửa tiền quy định rõ về tội phạm nguồn, các hành vi trực tiếp hoặc gián gián tiếp hoặc thông qua người khác để thực hiện, hỗ trợ thực hiện nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản do mình phạm tội mà có…

Nghị định số 03 được coi là cơ sở pháp lý hiệu quả để phòng, chống tội phạm rửa tiền và thể hiện cam kết của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế trong công tác phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố.

Cùng với đó, cần thiết tiếp tục hoàn thiện đồng bộ khung pháp lý để hoàn thiện thể chế, chính sách quản lý nhà nước đối với lĩnh vực tài sản ảo, tiền điện tử trên không gian mạng...