Doanh nghiệp nội đang định hình lại vai trò ngành chăn nuôi Việt Nam

Hơn một thập kỷ trước, ngành chăn nuôi Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào các hộ nông dân quy mô nhỏ lẻ, trong khi phân khúc chăn nuôi công nghiệp quy mô lớn gần như nằm trong tay các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Những “ông lớn” như C.P (Thái Lan), Japfa (Indonesia), De Heus (Hà Lan) hay CJ (Hàn Quốc) đã giữ vai trò chủ đạo, tạo ra sức ép cạnh tranh rất lớn đối với doanh nghiệp nội địa.

NHIỀU “ÔNG LỚN” CÔNG NGHIỆP LẤN SÂN SANG CHĂN NUÔI

Trong bối cảnh đó, không ít doanh nghiệp nông nghiệp trong nước khi đầu tư vào chăn nuôi quy mô lớn đã gặp nhiều khó khăn và dần lép vế; trường hợp của Hoàng Anh Gia Lai thường được nhắc đến như một bài học điển hình.

Tuy nhiên, bức tranh ngành chăn nuôi đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ trong khoảng 10 năm trở lại đây. Nhiều doanh nghiệp trong nước, vốn hoạt động trong các lĩnh vực công nghiệp, đã mạnh dạn “lấn sân” sang chăn nuôi, tạo nên làn sóng đầu tư mới. Những cái tên như THACO (ô tô), Hòa Phát (thép) hay Masan Group (hàng tiêu dùng nhanh) đã tham gia thị trường chăn nuôi với quy mô lớn, làm thay đổi cục diện cạnh tranh.

Dù vậy, sự tham gia này ban đầu vấp phải không ít hoài nghi, khi nhiều ý kiến cho rằng các doanh nghiệp “tay ngang”, thiếu kinh nghiệm trong nông nghiệp, khó có thể trụ vững trước sức ép từ các tập đoàn FDI vốn đã có nền tảng lâu năm và tiềm lực mạnh.

Tập đoàn Hòa Phát đầu tư vào lĩnh vực chăn nuôi từ năm 2015, thông qua Công ty Cổ phần Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát (HPA), triển khai đồng bộ các mảng từ sản xuất thức ăn chăn nuôi đến nuôi heo, bò và gia cầm. Trong khi đó, năm 2019, THACO thành lập Công ty Cổ phần Nông nghiệp Trường Hải (THACO AGRI), mở rộng đầu tư nông nghiệp trên quy mô 84.000 ha tại Việt Nam, Lào và Campuchia, đồng thời đẩy mạnh phát triển chăn nuôi theo hướng công nghiệp hóa.

Chỉ trong vài năm, sự tham gia của các doanh nghiệp lớn đã tạo nên một “cuộc đua” mới trong ngành, nơi công nghệ, chuỗi sản xuất khép kín và năng lực quản trị hiện đại trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi.

NHỮNG CUỘC ĐUA HÀNG CHỤC NGHÌN TỶ

Là đơn vị đầu tiên công bố kết quả kinh doanh quý I/2026, Tập đoàn Dabaco Việt Nam ghi nhận mức bứt phá ấn tượng với doanh thu 5.600 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế khoảng 400 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế ước đạt 370 tỷ đồng. Trong cả năm, doanh nghiệp này đặt mục tiêu doanh thu 29.311 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 1.117 tỷ đồng, tăng lần lượt 2% và 11% so với năm 2025 - mức cao kỷ lục từ trước đến nay. Trọng tâm chiến lược của Dabaco tiếp tục là mô hình “3F+” (Feed - Farm - Food + Future), không chỉ dừng ở chuỗi sản xuất khép kín mà còn tích hợp công nghệ, mở rộng giá trị và nâng cao trách nhiệm ở từng khâu.

Trong khi đó, Công ty Cổ phần Nông nghiệp Hòa Phát lại lựa chọn bước đi thận trọng hơn khi đặt kế hoạch doanh thu năm 2026 đạt 7.200 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 1.000 tỷ đồng. Trước đó, doanh nghiệp này đã có chuỗi tăng trưởng mạnh mẽ, với doanh thu năm 2025 đạt 8.116 tỷ đồng và lợi nhuận 1.600 tỷ đồng, tăng lần lượt 18% và 55% so với năm 2024. Đáng chú ý, chỉ trong vòng 4 năm, lợi nhuận của Nông nghiệp Hòa Phát đã tăng gấp 73 lần, phản ánh hiệu quả từ việc mở rộng quy mô chăn nuôi.

Ở nhóm doanh nghiệp tăng tốc mạnh, Công ty Cổ phần Nông nghiệp BAF Việt Nam đặt mục tiêu doanh thu năm 2026 đạt 8.431 tỷ đồng, tăng 70% và lợi nhuận sau thuế 793 tỷ đồng, cao gấp 6 lần so với năm trước. Doanh nghiệp này đang đẩy mạnh mở rộng hệ thống trang trại tại Tây Nguyên và miền Trung, nâng tổng đàn heo nái lên 145.000 con, đàn heo thịt vượt 1,14 triệu con và sản lượng tiêu thụ đạt 1,2 triệu con, tăng 60%. Đặc biệt, dự án chăn nuôi nhà cao tầng công nghệ cao tại Tây Ninh với tổng vốn đầu tư khoảng 12.000 tỷ đồng, hợp tác cùng Tập đoàn Muyuan, được xem là bước tiến chiến lược, dự kiến mang lại doanh thu khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm khi đi vào vận hành ổn định từ năm 2027.

Không đứng ngoài cuộc đua, Thaco Agri đặt mục tiêu trở thành tập đoàn nông nghiệp hàng đầu ASEAN vào năm 2027, với kế hoạch doanh thu năm 2026 đạt 12.000 tỷ đồng và chi đầu tư lên tới 10.000 tỷ đồng. Doanh nghiệp này đang mở rộng mạnh mẽ cả trồng trọt và chăn nuôi, với tổng đàn bò hiện tại 200.000 con và dự kiến nâng lên 365.000 con, đồng thời phát triển các mô hình trang trại heo quy mô lớn, tự động hóa, đảm bảo tiêu chuẩn môi trường và an toàn sinh học.

Bức tranh đầu tư vào chăn nuôi hiện nay cho thấy một bước chuyển rõ nét của ngành chăn nuôi Việt Nam, cùng tham vọng đưa sản phẩm chăn nuôi Việt Nam vào phân khúc cao cấp và xuất khẩu với giá trị gia tăng cao đang dần trở thành chiến lược chung của nhiều doanh nghiệp lớn. Chăn nuôi không còn là câu chuyện của kinh nghiệm mà trở thành bài toán của vốn, công nghệ và quản trị. Giá trị không chỉ nằm ở vật nuôi xuất chuồng mà tập trung ở khâu sau giết mổ, chế biến, thương hiệu và hệ thống phân phối.

Sự chuyển dịch này cũng kéo theo quá trình sàng lọc mạnh mẽ. Mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ, thiếu liên kết và không đảm bảo an toàn sinh học đang dần bị thu hẹp. Ngược lại, những doanh nghiệp có quy mô lớn, tiêu chuẩn cao và chiến lược bài bản sẽ chiếm ưu thế, đồng thời mở ra cơ hội đưa ngành chăn nuôi Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.