Theo thông tin từ Bảo hiểm xã hội Hà Nội, ngày 7/9, Tòa án nhân dân khu vực 12 - Hà Nội đã đưa ra xét xử vụ án Dân sự công ích về việc "Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp tiền bảo hiểm", với nguyên đơn khởi kiện là Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 12...

Bị đơn là Công ty MD, có trụ sở tại thôn Lương Đình, xã Ứng Thiên, Hà Nội. Doanh nghiệp hiện kê khai đóng bảo hiểm cho 5 lao động nhưng có tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội kéo dài.

TĂNG CƯỜNG PHỐI HỢP RÀ SOÁT CÁC DOANH NGHIỆP CÓ DẤU HIỆU VI PHẠM

Sau khi Bảo hiểm xã hội cơ sở Ứng Hòa chuyển thông tin vi phạm và phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 12 - Hà Nội làm việc, doanh nghiệp đã khắc phục một phần số tiền nợ trong tháng 5 và tháng 6/2026. Tuy nhiên, đến tháng 8/2026, số tiền còn nợ được xác định là 158 triệu đồng.

Căn cứ quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Bảo hiểm xã hội cơ sở Ứng Hòa, với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, đã đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 12 - Hà Nội thực hiện quyền khởi kiện dân sự công ích theo Nghị quyết số 205/2025/QH15, đề nghị Tòa án buộc Công ty MD thực hiện nghĩa vụ thanh toán số tiền nợ và lãi theo quy định.

Trên cơ sở đơn khởi kiện của Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 12 - Hà Nội, Tòa án nhân dân khu vực 12 - Hà Nội đã thụ lý vụ án dân sự sơ thẩm lợi ích công số 380/2026/TLST-DS và quyết định đưa vụ án ra xét xử ngày 7/9/2026, theo Quyết định số 164/2026/QĐXXST-DS ngày 27/8/2026.

Vụ án là một trong những kết quả cụ thể của Quy chế phối hợp giữa Bảo hiểm xã hội Hà Nội và Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hà Nội trong triển khai cơ chế khởi kiện dân sự công ích.

Theo đó, hai cơ quan phối hợp rà soát, phân loại các doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp kéo dài từ 3 tháng trở lên; xác minh nguyên nhân, đối thoại và đôn đốc doanh nghiệp khắc phục trước khi xem xét các biện pháp tố tụng.

Theo số liệu tính đến hết tháng 8/2026, Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hà Nội và Viện Kiểm sát nhân dân các khu vực đã đôn đốc 2.166 đơn vị, thu hồi 126,7 tỷ đồng trên tổng số 239,1 tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng, đạt 46,39%. 

Bảo hiểm xã hội Hà Nội cho biết trong thời gian tới tiếp tục phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hà Nội tăng cường trao đổi thông tin, rà soát các trường hợp có dấu hiệu vi phạm, nâng cao hiệu quả đôn đốc, thu hồi tiền chậm đóng, trốn đóng. Qua đó, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

LƯU Ý CÁC KHOẢN TIỀN LƯƠNG LÀM CĂN CỨ ĐÓNG

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế 2024, đều có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã quy định các hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, gồm: chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền phải đóng sau thời hạn quy định; không lập hoặc lập không đầy đủ danh sách người phải tham gia; đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn mức phải đóng; không đóng hoặc đóng không đầy đủ sau thời hạn và đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc.

Doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng phải đóng đủ số tiền còn thiếu, và nộp thêm số tiền lãi bằng 0,03% mỗi ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng hoặc trốn đóng. Đồng thời, bị xử phạt hành chính, trường hợp trốn đóng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. 

Liên quan đến các khoản tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động, theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, Nghị định số 158/2025/NĐ-CP, tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người lao động hưởng lương do người sử dụng lao động quyết định. Bao gồm: mức lương theo công việc hoặc chức danh; các khoản phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được xác định bằng mức tiền cụ thể, trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.

Ngược lại, các khoản hỗ trợ, phúc lợi không phải là tiền lương, các khoản bổ sung không xác định được mức tiền cụ thể và các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác được ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động, hoặc quy định quy chế của doanh nghiệp thì không thuộc căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.

Các khoản phải đóng bảo hiểm xã hội gồm: Mức lương theo công việc hoặc chức danh; phụ cấp lương gắn với chức danh, vị trí việc làm hoặc bù đắp điều kiện lao động, như phụ cấp chức vụ, phụ cấp trách nhiệm.... Các khoản bổ sung xác định được mức tiền cụ thể và được trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ lương.

Các khoản không phải đóng bảo hiểm xã hội gồm: Phụ cấp hoặc khoản bổ sung có mức hưởng phụ thuộc vào năng suất lao động, kết quả hoặc chất lượng hoàn thành công việc của người lao động (như tiền thưởng theo doanh số, hoa hồng bán hàng...), nếu doanh nghiệp có đầy đủ hồ sơ chứng minh đúng bản chất khoản chi.

Ngoài ra, là các khoản hỗ trợ, phúc lợi như tiền ăn giữa ca, xăng xe, điện thoại, đi lại, nhà ở, chăm sóc sức khỏe, hiếu hỷ... khi được quy định đúng theo quy định của pháp luật và không mang bản chất tiền lương.

Theo cơ quan Bảo hiểm xã hội, việc xác định một khoản thu nhập có thuộc căn cứ đóng bảo hiểm xã hội hay không, không chỉ dựa vào tên gọi mà còn căn cứ vào bản chất khoản chi và hồ sơ của doanh nghiệp.

Cơ quan Bảo hiểm xã hội sẽ xem xét tổng thể các tài liệu như hợp đồng lao động, thang bảng lương, quy chế tiền lương, quy chế phúc lợi và các hồ sơ liên quan. Đồng thời, xem xét mục đích chi trả, tính hợp lý của mức chi, nguồn kinh phí và phương pháp hạch toán.

Do đó, doanh nghiệp cần xây dựng đầy đủ quy chế tiền lương, quy chế phúc lợi; quy định rõ từng khoản chi trong hợp đồng lao động và lưu giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh để xác định đúng căn cứ đóng bảo hiểm xã hội theo quy định.

Việc thực hiện đúng quy định về tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội không chỉ bảo đảm quyền lợi của người lao động, mà còn giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro khi thanh tra, kiểm tra và bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật.