Việt Nam và Hiệp hội Thương mại Tự do Châu Âu (EFTA) đã hoàn tất đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo nền tảng thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa hai bên. Trong lĩnh vực thủy hải sản, Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC) cho biết cá hồi Na Uy sẽ được miễn thuế nhập khẩu ngay khi hiệp định có hiệu lực, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh tại thị trường Việt Nam...

Việt Nam và các nước thành viên của EFTA đã chính thức kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và EFTA, mở ra giai đoạn hợp tác mới, đặt nền tảng vững chắc cho việc thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa hai bên, đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực cùng quan tâm.

EFTA bao gồm 4 nước: Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein. Hai bên đã trải qua 21 phiên đàm phán chính thức. Phiên đàm phán gần nhất diễn ra tại Iceland từ ngày 17 - 22/6/2026.

Ngày 22/6/2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân dẫn đầu đoàn đàm phán Việt Nam tham dự Hội nghị Bộ trưởng các nước EFTA tại Liechtenstein nhằm trao đổi về các nội dung còn lại trước khi kết thúc đàm phán.

Theo Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), ngày 2/7/2206, hai bên đã ra Tuyên bố chung về việc kết thúc đàm phán FTA Việt Nam - EFTA.

Trong thập kỷ qua, thương mại giữa EFTA và Việt Nam duy trì đà tăng trưởng. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt 4,8 tỷ EUR, trong đó Việt Nam xuất siêu 2,5 tỷ EUR, tăng so với mức 0,5 tỷ EUR cách đây 10 năm (không tính số liệu vàng của Thụy Sĩ).

Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của EFTA sang Việt Nam gồm máy móc điện, thủy sản, dược phẩm và máy móc cơ khí. Ở chiều ngược lại, Việt Nam xuất khẩu chủ yếu máy móc điện, giày dép, hàng may mặc và máy móc cơ khí. Các nhóm hàng này đều ghi nhận tốc độ tăng trưởng bình quân trên 10% mỗi năm trong 10 năm qua.

Theo Bộ Công Thương, việc kết thúc đàm phán FTA Việt Nam - EFTA được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng thúc đẩy thương mại, đầu tư và mở rộng hợp tác giữa Việt Nam với các quốc gia thành viên EFTA.

Trong đó, lĩnh vực hải sản được kỳ vọng sẽ hưởng lợi từ hiệp định. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), việc Việt Nam và EFTA hoàn tất đàm phán FTA sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn để hải sản Na Uy nâng cao khả năng cạnh tranh tại thị trường Việt Nam. Khi hiệp định có hiệu lực, cá hồi Na Uy sẽ được miễn thuế nhập khẩu ngay khi vào Việt Nam, trong khi thuế đối với cá saba Na Uy sẽ được xóa bỏ theo lộ trình chuyển tiếp 3 năm.

“Hiệp định mở ra những cơ hội thương mại mới, nhưng thành công lâu dài vẫn sẽ tiếp tục phụ thuộc vào chất lượng, niềm tin và các mối quan hệ hợp tác bền chặt. Cùng các đối tác Việt Nam, chúng tôi mong muốn tiếp tục truyền cảm hứng về hải sản Na Uy, góp phần nâng cao hiểu biết và gia tăng sự yêu thích của người tiêu dùng đối với hải sản Na Uy, đặc biệt là cá hồi”.

Hiện, cá hồi Na Uy đang chịu thuế nhập khẩu 10% đối với cá nguyên con và 15% đối với cá phi lê, trong khi một số nguồn cung cạnh tranh đã được hưởng ưu đãi thuế quan. Việc cắt giảm thuế được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện cạnh tranh bình đẳng hơn cho cá hồi Na Uy tại thị trường Việt Nam.

Bà Åshild Nakken, Giám đốc Hội đồng Hải sản Na Uy khu vực Đông Nam Á, cho biết: “Đây là một cột mốc quan trọng đối với ngành hải sản Na Uy và các đối tác Việt Nam của chúng tôi. Việc được miễn thuế sẽ giúp cá hồi Na Uy trở nên cạnh tranh và dễ tiếp cận hơn với người tiêu dùng Việt Nam. Khi nhu cầu đối với thực phẩm lành mạnh, chất lượng cao tiếp tục tăng, chúng tôi nhìn thấy nhiều cơ hội để cùng ngành hải sản Việt Nam tạo ra giá trị lâu dài”.

Theo bà Åshild Nakken, Việt Nam giữ vai trò kép trong ngành hải sản toàn cầu, vừa là trung tâm chế biến hải sản chiến lược phục vụ nhiều thị trường tại châu Á và thế giới, vừa đang nổi lên là một trong những thị trường tiêu dùng hứa hẹn nhất cho hải sản Na Uy tại Đông Nam Á.

Đà tăng trưởng tiêu dùng được thúc đẩy bởi tầng lớp trung lưu mở rộng mạnh mẽ, hệ thống bán lẻ hiện đại (siêu thị, đại siêu thị) phát triển nhanh, nhu cầu ngày càng cao đối với thực phẩm cao cấp, cùng sự phổ biến của cá hồi Na Uy tại các chuỗi nhà hàng nổi tiếng và trong bữa ăn gia đình.

Hiệp định cũng được kỳ vọng mang lại lợi ích cho các nhà nhập khẩu, nhà phân phối, nhà bán lẻ và nhà hàng nhờ tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc xây dựng kế hoạch kinh doanh dài hạn, qua đó hỗ trợ tăng trưởng ngành hàng và khuyến khích đầu tư.

Theo NSC, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu hải sản Na Uy đã hoạt động tại Việt Nam và hiệp định được kỳ vọng sẽ mở thêm cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp hai bên.

Ở góc độ kinh tế vĩ mô, NSC cho rằng việc tăng khả năng tiếp cận nguồn hải sản Na Uy có thể góp phần củng cố vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị hải sản toàn cầu, thông qua việc bổ sung nguồn nguyên liệu cho hoạt động chế biến và tái xuất khẩu; đồng thời tạo thêm việc làm, cơ hội phát triển kỹ năng và hỗ trợ nâng cao năng lực của ngành.