Hệ thống pháp luật về đê điều đang tiếp tục được hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Các quy định mới tập trung phân cấp, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường bảo vệ hành lang đê và nâng cao hiệu quả phòng, chống lũ, bảo đảm an toàn hệ thống đê điều...

Ngày 30/7/2026, tại Đồng Hới (Quảng Trị), Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội nghị tập huấn kỹ thuật hộ đê, phòng, chống lụt bão năm 2026 dành cho lực lượng chuyên trách quản lý đê điều của các tỉnh, thành phố có hệ thống đê từ cấp 3 đến cấp đặc biệt.

MỖI NĂM, XẢY RA HÀNG TRĂM SỰ CỐ ĐÊ ĐIỀU

Phát biểu khai mạc, ông Phạm Đức Luận, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, cho biết những năm gần đây thiên tai tại Việt Nam diễn biến ngày càng cực đoan, khốc liệt với nhiều hình thái xuất hiện trên phạm vi rộng, đe dọa nghiêm trọng đến an toàn hệ thống đê điều.

Năm 2024, đã xảy ra hơn 800 sự cố đê điều cùng nhiều thiệt hại về nhà cửa, sản xuất và hạ tầng. Năm 2025, đã xảy ra 185 sự cố đê điều do thiên tai gây ra.

Theo ông Phạm Đức Luận, thực tiễn ứng phó với các đợt mưa lũ lớn trong hai năm qua, cho thấy lực lượng chuyên trách quản lý đê điều giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác hộ đê, xử lý sự cố ngay từ những giờ đầu, góp phần bảo đảm an toàn hệ thống đê và giảm thiểu thiệt hại. Năm 2025 là năm đầu tiên áp dụng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trong khi nhiều văn bản quy phạm pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật về đê điều được sửa đổi, bổ sung. "Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng cho lực lượng quản lý đê điều nhằm chủ động ứng phó với mùa mưa bão năm 2026", Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai khuyến nghị.

Ông Lê Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, nhấn mạnh đê điều không chỉ là công trình ngăn lũ mà còn là "lá chắn" bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và thành quả phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm thiên tai ngày càng khó lường, công tác quản lý đê điều cần chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, dựa trên khoa học, công nghệ và dữ liệu, đồng thời huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, Quảng Trị có không gian phát triển rộng hơn với địa hình đa dạng từ miền núi, đồng bằng đến ven biển và hải đảo. Điều này mở ra nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý tài nguyên nước, phòng, chống thiên tai và bảo đảm an toàn các công trình phòng chống lũ.

HOÀN THIỆN HỆ THỐNG QUẢN LÝ ĐÊ ĐIỀU

Theo Cục Quản lý Đê điều và Phòng chống thiên tai, nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn quản lý, hệ thống văn bản pháp luật về đê điều đã được sửa đổi, bổ sung theo hướng phân cấp mạnh hơn cho địa phương, đơn giản hóa thủ tục hành chính và bảo đảm tính thống nhất với các quy định pháp luật mới.

Cụ thể, ngày 11/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, trong đó có Luật Đê điều. Tiếp đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 53/2026/NĐ-CP và Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 10/2026/TT-BNNMT nhằm cụ thể hóa các nội dung sửa đổi.

Đáng chú ý, thẩm quyền phê duyệt quy hoạch và điều chỉnh quy hoạch được chuyển từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Luật cũng quy định không nâng cao các tuyến đê bối hiện có, không xây dựng đê bối mới và phải có giải pháp chủ động đưa nước vào trong bối khi mực nước lũ từ báo động II trở lên.

Hiện tại, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tiếp tục sửa đổi Luật Đê điều để thống nhất với những quy định mới. sửa đổi sẽ theo hướng: Bổ sung quy định về hành lang bảo vệ đê và công trình trên bãi sông. Đồng thời, bổ sung một số công trình như cột điện, cột treo cáp viễn thông, trạm khí tượng thủy văn vào nhóm công trình đặc biệt và công trình được phép xây dựng tại bãi sông, bãi nổi hoặc cù lao trong những trường hợp đáp ứng yêu cầu của pháp luật.

Theo Nghị định số 53/2026/NĐ-CP của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quyết định cấp của từng tuyến đê, trong khi UBND cấp tỉnh có trách nhiệm rà soát, đề xuất điều chỉnh cấp đê. Nghị định cũng ưu tiên đầu tư các tuyến đê xung yếu, đê kết hợp quốc phòng - an ninh; đồng thời cho phép Bộ Nông nghiệp và Môi trường ủy quyền cho Sở Nông nghiệp và Môi trường thực hiện nhiệm vụ chi duy tu, bảo dưỡng và xử lý cấp bách sự cố đê điều bằng nguồn ngân sách trung ương.

Một nội dung đáng chú ý khác là quy định thời hạn hoàn thành việc di dời các công trình, nhà ở không phù hợp trong phạm vi bảo vệ đê điều trước ngày 31/12/2030. UBND cấp tỉnh được giao xác định khu dân cư được tồn tại, quy định cấp phép xây dựng mới và tổ chức thực hiện các phương án bảo đảm an toàn khi xảy ra lũ lớn.

Thông tư số 10/2026/TT-BNNMT sửa đổi đồng thời sáu thông tư trong lĩnh vực đê điều và phòng, chống thiên tai. Các nội dung sửa đổi tập trung vào việc cập nhật tên cơ quan sau khi hợp nhất, điều chỉnh trách nhiệm giữa UBND cấp xã, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Hạt Quản lý đê trong công tác tuần tra, canh gác, quản lý đê điều; sửa đổi cơ cấu lực lượng quản lý đê nhân dân; quy định nguồn kinh phí hoạt động từ Quỹ phòng, chống thiên tai cấp tỉnh và ngân sách địa phương.

Thông tư cũng điều chỉnh quy định về phân cấp đê, tải trọng xe cơ giới đi trên đê; đơn giản hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục chấp thuận các hoạt động liên quan đến đê điều; đồng thời cập nhật các quy định về định mức lập quy hoạch và quy trình duy tu, bảo dưỡng đê điều phù hợp với hệ thống văn bản pháp luật mới.