IMF cảnh báo mối đe dọa kép của giá cả tăng cao và tăng trưởng chậm lại

Trước khi Mỹ và Iran tuyên bố ngừng bắn trong 2 tuần và mở cửa trở lại eo biển Hormuz, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva, đã đưa ra cảnh báo tác động nghiêm trọng đối với kinh tế toàn cầu từ cuộc xung đột này. Bà nói rằng ngay cả khi chiến tranh kết thúc ngay, hậu quả để lại đối với nền kinh tế thế giới sẽ là lâu dài.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn hãng tin Reuters vào ngày 7/4, người đứng đầu IMF nói rằng lạm phát gia tăng và tăng trưởng kinh tế chậm lại là những hệ quả không thể tránh khỏi từ cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran bắt đầu vào ngày 28/2/2026. Bà nhấn mạnh rằng "tất cả các con đường hiện nay đều dẫn đến giá cả cao hơn và tăng trưởng chậm hơn”.

Trước khi cuộc chiến nổ ra, IMF đã dự kiến sẽ nâng nhẹ dự báo tăng trưởng toàn cầu lên 3,3% vào năm 2026 và 3,2% vào năm 2027. Tuy nhiên, những kỳ vọng này đã bị đảo lộn khi cuộc xung đột Iran gây ra những cú sốc lớn cho nền kinh tế toàn cầu, và những tác động này khó có thể được giải quyết trong thời gian ngắn, ngay cả khi chiến tranh kết thúc nhanh chóng.

Vào cuối giờ chiều ngày 7/4 theo giờ Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố hoãn các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong 2 tuần để đổi lấy việc Iran mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Sau đó, phía Iran đã tuyên bố cho phép tàu bè đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn trong thời gian ngừng bắn.

Cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran cách đây gần 6 tuần đã gây ra một cú sốc lớn đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu. Việc eo biển Hormuz, một hành lang vận chuyển quan trọng, bị đóng cửa hiệu quả đã khiến giao thông hàng hải ở Vùng Vịnh bị đình trệ.

Hoạt động vận tải qua eo Hormuz đã dần được khôi phục trong những ngày gần đây, với 8 tàu chở dầu được báo cáo đã đi qua được eo biển này vào ngày thứ Hai (6/4) so với trung bình dưới 2 chuyến mỗi ngày trong tháng 3. Tuy nhiên, lưu lượng này vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với mức trước chiến tranh, với trung bình 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm được vận chuyển qua eo Hormuz mỗi ngày trong năm 2025.

Theo IMF, nguồn cung dầu toàn cầu đã giảm 13% so với trước khi chiến sự nổ ra, trong khi các chuỗi cung ứng quan trọng khác cũng chịu thiệt hại nặng nề.

Bà Georgieva cảnh báo rằng các quốc gia nghèo nhất, những nước không có đủ dự trữ năng lượng, sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Bà cũng nhấn mạnh rằng thế giới đang đối mặt với một tình trạng bất định cao, với các căng thẳng địa chính trị, tiến bộ công nghệ, cú sốc khí hậu và thay đổi nhân khẩu học. "Tất cả những điều này có nghĩa là sau khi chúng ta phục hồi từ cú sốc này, chúng ta cần phải luôn cảnh giác với cú sốc tiếp theo”, bà nói.

Mối đe dọa kép của giá cả tăng cao và tăng trưởng chậm lại đang làm dấy lên mối lo ngại của người tiêu dùng, lãnh đạo doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách về sự trở lại của "stagflation" - tình trạng đình lạm.

Cuộc chiến Iran sẽ là chủ đề chính trong các cuộc thảo luận tại chuỗi sự kiện mùa xuân hàng năm của Ngân hàng Thế giới (WB) và IMF vào tuần tới tại Washington, bao gồm bài phát biểu của bà Georgieva vào ngày thứ Năm. Theo dự kiến, tại chuỗi sự kiện này, IMF sẽ cắt giảm dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Bà Georgieva cho biết một số quốc gia đã đề nghị IMF hỗ trợ tài chính, nhưng không nêu tên. Bà nói rằng IMF có thể tăng cường một số chương trình cho vay hiện có để đáp ứng nhu cầu của các quốc gia. 85% thành viên của IMF là các nước nhập khẩu năng lượng.

Bà cho rằng trợ cấp năng lượng trên diện rộng không phải là giải pháp, và kêu gọi các nhà hoạch định chính sách tránh việc chi tiêu quá mức để tránh gia tăng thêm áp lực lạm phát.

Tác động của xung đột đến các quốc gia là không đồng đều, trong đó chịu ảnh hưởng nặng nề nhất đến các nước nhập khẩu năng lượng, nhưng ngay cả các nước xuất khẩu năng lượng như Qatar cũng đang cảm nhận được ảnh hưởng tiêu cực bởi các cuộc tấn công của Iran vào các cơ sở sản xuất năng lượng.

Bà Georgieva cho biết Qatar có thể sẽ mất từ 3-5 năm để khôi phục 17% sản lượng khí đốt tự nhiên do thiệt hại từ các cuộc tấn công. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) báo cáo 72 cơ sở năng lượng ở Vùng Vịnh đã bị hư hại trong chiến tranh, 1/3 trong số đó bị hư hại nghiêm trọng.

"Ngay cả khi chiến tranh kết thúc ngày hôm nay, vẫn sẽ có những tác động tiêu cực kéo dài đối với phần còn lại của thế giới”, bà nói.