Trong 7 tháng năm 2026, xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 42,8 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm trước. Dù vậy, ngành vẫn gặp khó do giá giảm và rào cản thương mại gia tăng. Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng yêu cầu toàn ngành đẩy mạnh tái cơ cấu, nâng cao chất lượng sản phẩm để vượt qua thách thức, quyết tâm hoàn thành mục tiêu xuất khẩu trên 74 tỷ USD cả năm 2026...

Chiều 30/7/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng chủ trì Hội nghị với các hiệp hội ngành hàng nhằm bàn giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 6 tháng cuối năm 2026, hướng tới hoàn thành mục tiêu tăng trưởng của toàn ngành.

Báo cáo tại hội nghị, ông Ngô Hồng Phong, Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 7 tháng năm 2026 ước đạt 42,8 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy đà tăng trưởng của ngành vẫn được duy trì, tạo nền tảng để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu cả năm và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế.

Trong cùng kỳ, ngành đạt mức xuất siêu 9,2 tỷ USD, giảm 7,7% do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu. Trong đó, lâm sản xuất siêu 7,36 tỷ USD, tăng 1,4%; thủy sản xuất siêu 4,13 tỷ USD, tăng 17%; riêng nhóm nông sản chỉ còn xuất siêu 1,51 tỷ USD, giảm 60,6% so với cùng kỳ do giá xuất khẩu của một số mặt hàng chủ lực như cà phê, gạo và cao su giảm mạnh, trong khi nhập khẩu nguyên liệu tăng cao.

VFA KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU GẠO

Tại hội nghị, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm tạo động lực cho ngành lúa gạo phát triển, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng của ngành nông nghiệp và kim ngạch xuất khẩu năm 2026.

Theo ông Nam, Philippines vẫn là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam với khoảng 2,5 triệu tấn trong 7 tháng năm 2026, song nhiều chính sách quản lý nhập khẩu mới của nước này đang gây khó khăn cho doanh nghiệp. Vì vậy, VFA kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ động làm việc với phía Philippines, đồng thời thúc đẩy cơ chế đối thoại giữa hiệp hội lương thực hai nước để tháo gỡ vướng mắc. Bên cạnh đó, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu sang châu Phi và các thị trường tiềm năng nhằm giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống.

Nhấn mạnh yêu cầu xây dựng thương hiệu gạo quốc gia để nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam, Chủ tịch VFA cho biết Việt Nam đã sở hữu nhiều giống gạo chất lượng cao như ST25, Jasmine nhưng vẫn chưa có thương hiệu đủ mạnh để tạo lợi thế về giá trên thị trường quốc tế.

"Gạo Hom Mali của Thái Lan có giá khoảng 1.000 USD/tấn, trong khi gạo ST25 của Việt Nam có chất lượng tương đương nhưng xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ đạt khoảng 700 USD/tấn", ông Nam dẫn chứng.

Đối với sản xuất và điều hành thị trường, VFA đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục có giải pháp điều hành linh hoạt để giữ ổn định mặt bằng giá lúa, tạo điều kiện cho doanh nghiệp thu mua, đồng thời bảo đảm lợi nhuận hợp lý cho nông dân.

Về lâu dài, Hiệp hội kiến nghị Nhà nước đầu tư hệ thống kho chứa, sấy và bảo quản sau thu hoạch nhằm chủ động điều tiết nguồn cung, góp phần ổn định thị trường.

VFA cũng kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành hoàn thiện chính sách tín dụng để doanh nghiệp và người dân thuận lợi tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, thu mua và dự trữ lúa gạo. "Nhiều doanh nghiệp có kho bãi, nhà máy nhưng thiếu vốn lưu động nên không thể tổ chức thu mua quy mô lớn", ông Nam nêu thực tế.

Nhằm tối ưu hóa chi phí và hình thành chuỗi giá trị bền vững, VFA kiến nghị xây dựng cơ chế thanh toán phù hợp để doanh nghiệp có thể mua lúa trực tiếp từ nông dân thay vì qua thương lái. Bên cạnh đó, VFA cũng kiến nghị Bộ Tài chính sớm hoàn thuế GTGT cho các đơn vị xuất khẩu nông sản, bởi việc chậm trễ này đang gây áp lực lớn lên dòng tiền và trực tiếp làm suy giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

BỐN QUAN ĐIỂM ĐỂ HOÀN THÀNH MỤC TIÊU XUẤT KHẨU

Phát biểu kết luận hội nghị, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đánh giá cao kết quả của ngành nông nghiệp trong 7 tháng năm 2026, song cũng nhấn mạnh rằng xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vẫn đối mặt nhiều hạn chế như tăng trưởng chưa đồng đều, một số mặt hàng tăng sản lượng nhưng giảm giá trị, liên kết chuỗi còn lỏng lẻo và phụ thuộc vào một số ít thị trường lớn.

Trong bối cảnh xung đột địa chính trị, chi phí logistics tăng, xu hướng bảo hộ thương mại và các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe, Bộ trưởng đề nghị ngành nông nghiệp phải chủ động, sáng tạo và linh hoạt hơn trong điều hành.

Bộ trưởng yêu cầu toàn ngành quán triệt bốn quan điểm lớn: lấy nhu cầu thị trường làm căn cứ tổ chức lại sản xuất; chuyển từ tăng trưởng theo sản lượng sang chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng; phát huy vai trò của từng chủ thể trong chuỗi giá trị, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm kết nối thị trường; xây dựng năng lực cạnh tranh lâu dài thông qua phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, nâng cao năng lực chế biến, logistics và hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Chính phủ giao ngành Nông nghiệp và Môi trường mục tiêu tăng trưởng 4% và kim ngạch xuất khẩu trên 74 tỷ USD trong năm 2026. Để hoàn thành mục tiêu này, toàn ngành cần đạt mức tăng trưởng khoảng 4,3% và xuất khẩu khoảng 38,3 tỷ USD trong 6 tháng cuối năm". 

Ông Trịnh Việt Hùng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Bộ trưởng đề nghị các địa phương chủ động rà soát kế hoạch sản xuất, thu hoạch, chế biến và tiêu thụ; kiểm soát chặt mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói, chất lượng vật tư đầu vào, an toàn thực phẩm và gian lận xuất xứ. Các bộ, ngành cần tiếp tục tháo gỡ khó khăn về thị trường, thuế, hải quan, tín dụng, bảo hiểm và logistics, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp mở cửa thị trường và xử lý các rào cản phát sinh.

Đối với các hiệp hội ngành hàng, Bộ trưởng yêu cầu nâng cao năng lực dự báo thị trường, cập nhật thường xuyên thông tin cung - cầu, giá cả và chính sách nhập khẩu, phối hợp điều tiết cung ứng để tránh tình trạng doanh nghiệp trong nước cạnh tranh bằng cách hạ giá. Các doanh nghiệp cần tăng cường liên kết với hợp tác xã và vùng nguyên liệu, đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

Nhấn mạnh vai trò của khu vực doanh nghiệp, Bộ trưởng khẳng định: "Trái tim của doanh nghiệp nằm trong lồng ngực của doanh nghiệp, không nằm trong tay các cơ quan quản lý nhà nước". Đồng thời nêu rõ, Nhà nước sẽ đồng hành trong tháo gỡ thể chế, mở cửa thị trường và cung cấp thông tin, nhưng không thể làm thay doanh nghiệp trong quản trị chất lượng, tổ chức chuỗi hay thực hiện các cam kết hợp đồng.

Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ trong vòng 5 ngày sau hội nghị phải tổng hợp, phân loại toàn bộ kiến nghị của doanh nghiệp, xác định rõ cơ quan chủ trì, thời hạn xử lý và kết quả đầu ra đối với từng nội dung.