Cục Đường bộ Việt Nam yêu cầu các Ban Quản lý dự án tổ chức triển khai thu phí sử dụng đường bộ đối với các tuyến cao tốc thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác...

Theo Cục Đường bộ Việt Nam, trong số 18 dự án thành phần đã được Bộ Xây dựng chấp thuận cho thu phí, hiện có 5 dự án đang ở giai đoạn chạy thử nghiệm và đánh giá hiệu năng vận hành hệ thống thu phí tự động không dừng (ETC). Các dự án này gồm Mai Sơn – Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 – Nghi Sơn, Nghi Sơn – Diễn Châu, Vĩnh Hảo – Phan Thiết và Phan Thiết – Dầu Giây. Đây đều là các dự án thành phần thuộc tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 1 (2017–2020), đã đưa vào khai thác từ tháng 4/2024.

Để sớm đủ điều kiện tổ chức thu phí chính thức, Bộ Xây dựng vừa giao Cục Đường bộ Việt Nam và các Ban Quản lý dự án chỉ đạo các nhà thầu, đơn vị liên quan triển khai đánh giá các chỉ số hiệu quả vận hành (KPI) của hệ thống thu phí tại trạm và hệ thống Back-End thu phí cao tốc. Việc đánh giá được thực hiện sau khi hoàn tất công tác kiểm thử và kết nối thu phí kín liên tuyến, nhằm bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, đồng bộ trước khi thu phí.

Tuy nhiên, theo Cục Đường bộ Việt Nam, tại một số dự án thành phần, quá trình đánh giá KPI dự kiến sớm nhất cũng phải kéo dài đến giữa tháng 2, khiến việc tổ chức thu phí không thể thực hiện đồng loạt ngay trong tháng đầu năm.

Bên cạnh đó, tiến độ xây dựng trạm dừng nghỉ tại một số dự án thành phần hiện chưa đáp ứng yêu cầu. Một số trạm không thể hoàn thành trong năm 2025 như kế hoạch và phải xin gia hạn thời gian thi công. Theo quy định hiện hành, trạm dừng nghỉ là một trong các điều kiện để dự án đủ điều kiện tổ chức thu phí, do đó việc chậm tiến độ đã ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch thu phí sớm trên các tuyến cao tốc này.

Với các vướng mắc nêu trên, dự kiến 5 dự án thành phần đang thử nghiệm hệ thống thu phí sẽ bắt đầu thu phí sau dịp Tết Nguyên đán. Trong khi đó, một số dự án thành phần khác thuộc cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2 (2021–2025) dự kiến sẽ triển khai thu phí từ tháng 3 tới.

Theo đề án thu phí được Bộ Xây dựng phê duyệt, các đoạn tuyến thực hiện thu phí gồm: Mai Sơn – Quốc lộ 45; Quốc lộ 45 – Nghi Sơn; Nghi Sơn – Diễn Châu; Vĩnh Hảo – Phan Thiết; Phan Thiết – Dầu Giây; Bãi Vọt – Hàm Nghi; Hàm Nghi – Vũng Áng; Vũng Áng – Bùng; Bùng – Vạn Ninh; Vạn Ninh – Cam Lộ; Hòa Liên – Túy Loan; Quảng Ngãi – Hoài Nhơn; Hoài Nhơn – Quy Nhơn; Quy Nhơn – Chí Thạnh; Chí Thạnh – Vân Phong; Vân Phong – Nha Trang; Cần Thơ – Hậu Giang; Hậu Giang – Cà Mau.

Trong đó, đoạn Hòa Liên – Túy Loan và Phan Thiết – Dầu Giây áp dụng mức thu 1.300 đồng/PCU/km; các đoạn còn lại áp dụng mức thu 900 đồng/PCU/km. Mức phí được tính theo quãng đường phương tiện thực tế lưu thông trên tuyến.

Theo đề án, các dự án cao tốc Bắc – Nam được tổ chức thu phí trong thời gian 7 năm, Cục Đường bộ Việt Nam là đơn vị trực tiếp tổ chức thu phí. Sau thời gian này, cơ quan quản lý sẽ xem xét, tính toán phương án khai thác và quản lý hạ tầng phù hợp với từng giai đoạn. Dự kiến, khi các dự án thành phần đồng loạt tổ chức thu phí, nguồn thu mang lại khoảng gần 3.000 tỷ đồng mỗi năm, sau khi trừ chi phí tổ chức thu phí và vận hành hệ thống.