Các vụ cháy rừng nghiêm trọng bùng phát đồng thời tại tây nam nước Pháp và khu vực phía tây thủ đô Madrid của Tây Ban Nha đã buộc hơn 267.000 người phải sơ tán, trong bối cảnh châu Âu hứng chịu các đợt nắng nóng và hạn hán kéo dài. Thảm họa một lần nữa cho thấy biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tần suất và mức độ cực đoan của các hiện tượng thời tiết, đặt ra thách thức ngày càng lớn đối với quản lý rủi ro thiên tai và phát triển bền vững….

Tại Pháp, khoảng 197.000 người đã được đưa khỏi các khu vực quanh thành phố Bordeaux, trong đó có nhiều điểm nghỉ dưỡng đông khách vào cao điểm mùa hè. Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez cho biết đây "có lẽ là cuộc sơ tán lớn nhất trong thời bình" mà nước Pháp từng thực hiện.

Trong khi đó, tại Tây Ban Nha, khoảng 70.000 người đã phải rời khỏi các ngôi làng nằm ở phía tây Madrid. Thủ tướng Pedro Sanchez, trong chuyến thị sát hiện trường, khẳng định ưu tiên hàng đầu của chính phủ là "cứu người".

Khói từ các đám cháy bao phủ bầu trời Madrid bằng một lớp mù màu nâu xám, trong khi tro đen phủ kín các sân thượng ở khu vực phía bắc trung tâm thành phố. Mùi khói nồng khiến nhiều người dân phải đóng kín cửa sổ.

Jacqueline Villafranca, 38 tuổi, người gốc Peru, đã cùng chồng và hai con sơ tán đến Madrid sau khi khói bao trùm ngôi làng Navalagamella. "Tôi đã nghĩ mọi thứ sẽ bị thiêu rụi, cả ngôi nhà và tất cả mọi thứ", cô kể. "Đến đây chúng tôi mới có thể hít thở bình thường. Hôm qua thực sự không thể chịu nổi."

Trong nhiều ngày qua, lực lượng cứu hỏa của cả hai nước liên tục chiến đấu với các đám cháy nhưng vẫn chưa thể khống chế hoàn toàn, dù giới chức cho biết cường độ của một số đám cháy đã giảm. Đến nay chưa ghi nhận trường hợp dân thường thiệt mạng, song hai lính cứu hỏa của Pháp đã hy sinh gần Bordeaux vào đầu tuần này.

NẮNG NÓNG KÉO DÀI KHIẾN NGUY CƠ CHÁY LAN GIA TĂNG

Theo Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez, đám cháy tại vùng Gironde, nơi có thành phố Bordeaux, đã ít dữ dội hơn so với lo ngại trong đêm 24/7 và không còn là dạng cháy đối lưu (convective fire) - loại cháy có khả năng tự duy trì nhờ các luồng khí nóng bốc lên.

Tại Tây Ban Nha, chính quyền khu vực Madrid cũng cho biết điều kiện thời tiết trong đêm đã hỗ trợ đáng kể cho công tác chữa cháy khi ngọn lửa lan chậm hơn và cường độ giảm. Dù vậy, Thủ tướng Pedro Sanchez cảnh báo tình hình vẫn rất phức tạp.

Chúng ta sẽ còn phải đối mặt với những giờ rất khó khăn phía trước. Dù nhiệt độ đã giảm nhưng vẫn chưa thể biết chính xác hướng gió sẽ thay đổi như thế nào và cường độ của nó sẽ ra sao.

 Pedro Sanchez Thủ tướng Tây ban Nha

Theo các chuyên gia, các đám cháy lan rộng rất nhanh do điều kiện thời tiết khô nóng kéo dài sau nhiều đợt nắng nóng liên tiếp mà Pháp và Tây Ban Nha phải hứng chịu kể từ tháng 5.

Các nhà khoa học nhận định biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tình trạng hạn hán, đồng thời khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn. Châu Âu hiện là châu lục nóng lên nhanh nhất thế giới.

Cả hai quốc gia đều nhận được sự hỗ trợ từ Liên minh châu Âu (EU) thông qua việc điều động máy bay chữa cháy từ các nước thành viên.

Pháp đã triển khai 1.000 binh sĩ hỗ trợ lực lượng chữa cháy gần Bordeaux. Ngày 25/7, chính phủ nước này tiếp tục điều động một máy bay vận tải quân sự A400M được cải tiến để có thể phun tới 20 tấn chất chống cháy, bổ sung cho đội máy bay chữa cháy hiện có.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu cũng triệu tập thêm một cuộc họp khẩn cấp về tình hình cháy rừng, chỉ một ngày sau cuộc họp trước đó.

Trong khi đó, chỉ huy lực lượng cứu hỏa Paris cho biết thêm 100 lính cứu hỏa từ thủ đô đã được điều động tới khu vực tây nam, cùng với 45 lính cứu hỏa và sáu phương tiện đã được triển khai trước đó. Các trường học và nhà thi đấu ở tây nam nước Pháp đã được chuyển thành nơi trú ẩn tạm thời cho người dân và khách du lịch sơ tán.

"Tôi chưa bao giờ chứng kiến điều gì như thế này", bà Nuala Kelly, 75 tuổi, du khách Ireland đang trú tại trung tâm triển lãm Bordeaux, nơi tiếp nhận hàng nghìn người sơ tán, chia sẻ.

Trong khi đó, Olivier Stewart, 38 tuổi, người phải rời khỏi làng Merignac cùng gia đình, cho biết những đứa trẻ là người chịu áp lực lớn nhất. "Chúng nghĩ rằng ngôi nhà sẽ bị lửa thiêu rụi, nhưng cả gia đình vẫn đang cố gắng vượt qua."

DIỆN TÍCH CHÁY LẬP MỨC KỶ LỤC

Theo ảnh vệ tinh của Cơ quan Khí tượng Tây Ban Nha (Aemet), các cột khói khổng lồ từ những vụ cháy tại Pháp và Tây Ban Nha đã bắt đầu kết nối với nhau trên bầu khí quyển.

Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez cho biết các đám cháy đang diễn ra trên toàn nước Pháp, trong đó có khu vực tây nam, đã thiêu rụi gần 98.000 ha, mức cao được ông mô tả là "kỷ lục lịch sử". Riêng khu vực tây nam nước Pháp, hơn 32.000 ha rừng đã bị thiêu rụi, tương đương khoảng ba lần diện tích thành phố Paris, đồng thời ít nhất 100 công trình đã bị phá hủy.

Tại Tây Ban Nha, Bộ Nội vụ nước này cho biết các đám cháy phía tây Madrid đã thiêu rụi tới 25.000 ha. Hai trong số ba đám cháy lớn đã nhập lại thành một và đang đe dọa hợp nhất với đám cháy còn lại để tạo thành một "siêu đám cháy" chỉ cách thủ đô Madrid vài km.

Đại diện Chính phủ Tây Ban Nha tại Madrid, Francisco Martin, cho biết các cơn gió giật thất thường vẫn gây nhiều khó khăn cho lực lượng chữa cháy, nhưng việc nhiệt độ giảm đã mở ra "một cơ hội thực sự" để kiểm soát ngọn lửa.

Trong khi lực lượng cứu hỏa của Pháp và Tây Ban Nha vẫn tiếp tục chạy đua với thời gian để khống chế các đám cháy, thảm họa lần này được xem là lời cảnh báo mới về những hệ lụy ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu. Các chuyên gia cho rằng cùng với nỗ lực ứng phó khẩn cấp, việc tăng cường quản lý rừng, thích ứng với khí hậu và giảm phát thải sẽ là những giải pháp mang tính căn cơ để hạn chế các thảm họa tương tự trong tương lai.