Theo nhiều nghiên cứu y khoa được AP tổng hợp, khói từ các vụ cháy rừng hiện cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người mỗi năm chỉ riêng tại Mỹ và gần 680.000 người trên toàn thế giới. Điều đáng lo ngại là tác động của khói không chỉ diễn ra trong thời gian ngắn mà còn để lại những hệ lụy kéo dài nhiều năm sau khi người dân đã ngừng tiếp xúc với các đám cháy.
-
Số 96-98 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội
-
02437552050
Khói cháy rừng thành "kẻ sát nhân vô hình" cướp đi hàng trăm nghìn sinh mạng mỗi năm
Biến đổi khí hậu đang khiến cháy rừng xảy ra thường xuyên và dữ dội hơn, kéo theo những đám khói độc lan xa hàng nghìn km. Các nghiên cứu mới cho thấy khói cháy rừng không chỉ gây ô nhiễm không khí mà còn làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nguy hiểm và tử vong sớm…
Cháy rừng từng được xem là một thảm họa môi trường với những thiệt hại chủ yếu về rừng, đa dạng sinh học và tài sản. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu liên tục lập kỷ lục mới, các nhà khoa học ngày càng coi khói cháy rừng là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với sức khỏe cộng đồng.
KHÓI CHÁY RỪNG TẤN CÔNG GẦN NHƯ TOÀN BỘ CƠ THỂ
Các bác sĩ cho biết cơ thể bắt đầu phản ứng gần như ngay sau khi hít phải khói cháy rừng. Chỉ trong vài giờ, số ca hen suyễn phải nhập viện và số chuyến xe cấp cứu tăng mạnh. Sau khoảng một ngày, các khoa cấp cứu ghi nhận lượng lớn bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ, các bệnh lý tim mạch, hô hấp cũng như những rối loạn về sức khỏe tâm thần.
Tiến sĩ Mary Johnson, chuyên gia sức khỏe môi trường tại Trường Y tế Công cộng Harvard, cho biết những nghiên cứu được thực hiện sau các vụ cháy rừng quy mô lớn giai đoạn 2018-2019 đã làm thay đổi đáng kể nhận thức của giới khoa học về mức độ nguy hiểm của khói cháy rừng.
Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy khói không chỉ gây tổn thương phổi mà còn ảnh hưởng tới não bộ, da, hệ sinh sản nam giới và gần như mọi cơ quan trong cơ thể. Đặc biệt, người trên 60 tuổi có nguy cơ đột quỵ cao hơn đáng kể khi tiếp xúc với khói cháy rừng.
Phụ nữ mang thai cũng là nhóm dễ bị tổn thương. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc hít phải khói làm tăng nguy cơ sinh non và sinh con nhẹ cân. Những trẻ sơ sinh này có thể phải đối mặt với các bệnh hô hấp kéo dài trong suốt cuộc đời.
Không dừng lại ở đó, việc tiếp xúc lâu dài với khói cháy rừng còn được chứng minh có liên quan đến nguy cơ mắc một số loại ung thư cũng như chứng sa sút trí tuệ.
MỘT "HỖN HỢP ĐỘC CHẤT" GỒM HÀNG NGHÌN HÓA CHẤT
Theo Tiến sĩ Courtney Howard, Chủ tịch đắc cử Hiệp hội Y khoa Canada, khói cháy rừng thực chất là sản phẩm của quá trình đốt cháy mọi vật liệu có trong khu vực hỏa hoạn. Điều đó đồng nghĩa các đám cháy không chỉ thiêu rụi cây cối mà còn có thể đốt cháy nhà cửa, xe cộ, vật liệu xây dựng, nhựa, nhiên liệu và nhiều loại hóa chất khác. "Đó thực sự là một hỗn hợp khổng lồ gồm các loại khí và hạt bụi độc hại", bà nhận định.
Còn nhà độc chất học môi trường thuộc Đại học Bang Colorado- Luke Montrose, cho biết các nhà khoa học đã xác định được ít nhất 1.000 chất độc tồn tại trong khói cháy rừng. Trong số này có nhiều hợp chất vốn được biết đến là cực kỳ nguy hiểm như formaldehyde hay các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC), những chất cũng thường xuất hiện trong khói thuốc lá hoặc khí thải động cơ diesel.
Đặc biệt nguy hiểm là các hạt bụi siêu mịn có kích thước chỉ khoảng 1 micron. Những hạt này đủ nhỏ để vượt qua lớp lông mũi và chất nhầy bảo vệ đường hô hấp, đi sâu vào phổi rồi xâm nhập trực tiếp vào máu.
Theo chuyên gia, bề mặt của các hạt bụi này chứa nhiều hóa chất độc hại, kích hoạt hệ miễn dịch hoạt động quá mức. Phản ứng viêm lan rộng sau đó ảnh hưởng đến tim, phổi và nhiều cơ quan khác chỉ trong vài phút hoặc vài giờ sau khi hít phải khói.
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU KHIẾN RỦI RO NGÀY CÀNG LỚN
Các nhà khoa học nhấn mạnh biến đổi khí hậu đang khiến cháy rừng trở thành hiện tượng ngày càng phổ biến trên toàn cầu. Theo Trung tâm Điều phối Cháy rừng Liên ngành Quốc gia Mỹ, tính đến thời điểm hiện tại của năm 2026, hơn 14.860 km2 đất tại Mỹ đã bị thiêu rụi, cao hơn 31% so với mức trung bình của cùng kỳ trong 10 năm qua.
Nếu tính bình quân trong cả thập niên 2020, diện tích cháy hàng năm tại Mỹ hiện đã cao gấp hơn hai lần so với cách đây ba thập kỷ. Xu hướng tương tự cũng diễn ra ở nhiều khu vực khác. Châu Âu ghi nhận diện tích cháy rừng cao kỷ lục trong năm 2025; Canada liên tục trải qua các mùa cháy lịch sử, còn khu vực Bắc Cực xuất hiện những đám cháy với quy mô chưa từng có.
Theo giáo sư Colleen Reid, chuyên gia sức khỏe địa lý của Đại học Colorado, biến đổi khí hậu đang khiến các vụ cháy rừng xảy ra thường xuyên hơn và dữ dội hơn, đồng nghĩa với việc nhiều cộng đồng phải hứng chịu khói độc trong thời gian dài hơn.
Hậu quả về sức khỏe đã được lượng hóa bằng nhiều nghiên cứu. Một nghiên cứu công bố năm 2026 trên tạp chí Science Advances ước tính trung bình 24.100 người tại 48 bang lục địa của Mỹ tử vong mỗi năm do phơi nhiễm kéo dài với bụi mịn từ khói cháy rừng trong giai đoạn 2006-2020. Trong khi đó, Đại học Stanford dự báo số ca tử vong sẽ còn tiếp tục tăng dưới tác động của biến đổi khí hậu.
Đến giữa thế kỷ này, thiệt hại kinh tế do các ca tử vong liên quan đến khói cháy rừng tại Mỹ có thể lên tới 244 tỷ USD mỗi năm. Ở quy mô toàn cầu, một nghiên cứu công bố năm 2021 cho thấy khói cháy rừng gây ra khoảng 677.745 ca tử vong mỗi năm, trong đó gần 39% là trẻ em dưới 5 tuổi.
Bên cạnh các ca tử vong, tác động phổ biến nhất vẫn là các bệnh về đường hô hấp. Nghiên cứu tại thành phố Yellowknife (Canada) sau hơn hai tháng liên tục chịu ảnh hưởng của khói cháy rừng cho thấy số ca cấp cứu vì hen suyễn tăng gấp đôi, trong khi số bệnh nhân viêm phổi tăng khoảng 50%.
Ngay cả những người khỏe mạnh cũng có thể bị ho, đau họng, tức ngực, đau đầu hoặc khó thở khi chất lượng không khí suy giảm nghiêm trọng. Ngoài ra, nhiều nghiên cứu còn ghi nhận mối liên hệ giữa khói cháy rừng với tình trạng suy giảm khả năng nhận thức, khó đưa ra quyết định và gia tăng các triệu chứng trầm cảm.
Trước nguy cơ ngày càng gia tăng, các chuyên gia khuyến cáo người dân hạn chế tối đa việc tiếp xúc với khói. Khi buộc phải ra ngoài, nên sử dụng khẩu trang chất lượng cao; trong nhà cần bảo đảm cửa kín, sử dụng hệ thống thông gió và bộ lọc không khí hiệu quả. Người dân cũng nên tìm đến các địa điểm có không khí sạch như thư viện hoặc các trung tâm trú ẩn khi chất lượng không khí xuống mức nguy hiểm...
Biện pháp quan trọng nhất vẫn là tránh tiếp xúc với khói nếu có thể.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục làm gia tăng tần suất và cường độ các vụ cháy rừng trên toàn cầu, khói cháy rừng không còn là vấn đề môi trường cục bộ mà đã trở thành một rủi ro sức khỏe xuyên biên giới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các quốc gia trong việc tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo chất lượng không khí, đồng thời lồng ghép các giải pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng vào chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bài liên quan
Mở cơ hội hợp tác trao đổi quốc tế tín chỉ carbon, hút nguồn lực xanh, giảm phát thải
Xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng trưởng mạnh và chiến lược vượt rào cản thương mại
Bộ Y tế hướng dẫn kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm với hàng nhập khẩu
Các đợt IPO sắp tới cần doanh nghiệp tốt, định giá hợp lý và phân phối minh bạch
Mở cơ hội hợp tác trao đổi quốc tế tín chỉ carbon, hút nguồn lực xanh, giảm phát thải
Ngày 23/7/2026, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Chương trình Đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP), Văn phòng dịch vụ dự án Liên Hợp Quốc (UNOPS) và Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam sẽ tổ chức Tọa đàm “Thúc đẩy hợp tác trao đổi quốc tế tín chỉ carbon hướng tới thực hiện cam kết giảm phát thải của quốc gia và doanh nghiệp”...
Đến 2035, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu giảm 15% phát thải khí nhà kính trong trồng trọt
Với mục tiêu giảm ít nhất 15% phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực trồng trọt vào năm 2035, TP. Hồ Chí Minh sẽ triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy sản xuất phát thải thấp, xây dựng nhãn hiệu "Phát thải thấp" và ứng dụng các mô hình canh tác bền vững...
Những điểm nghẽn trong thực thi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa
Theo thống kê mới nhất từ Bộ Tài chính, hiện cả nước có 859.048 doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất kinh doanh, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 97%. Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế này, nhưng trong quá trình thực thi vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần sớm được tháo gỡ.
Đề xuất chuyển sang phương pháp tính thuế khoáng sản kim loại dựa trên sản phẩm đầu ra
Quy định phương pháp thu thuế theo đầu vào của quá trình chế biến khoáng sản như hiện nay chưa nhận diện và phân biệt giữa sản phẩm tài nguyên nguyên khai với sản phẩm đã qua chế biến. Việc thay đổi tính thuế theo doanh thu đầu ra cho phép nhận diện rõ ràng, minh bạch từng loại sản phẩm và phân định chính xác các cấp độ chế biến sâu trong chuỗi giá trị. Sản phẩm khoáng sản càng được ứng dụng công nghệ cao để chế biến sâu, tinh khiết thì thuế suất áp dụng càng thấp....
Việt Nam tham gia GREEN EXPO 2027: Khẳng định hình ảnh quốc gia chuyển đổi xanh, bền vững
Việt Nam tham gia Triển lãm Xanh Thế giới 2027 tại Yokohama (Nhật Bản) với nhiều hoạt động không chỉ là xúc tiến thương mại mà còn góp phần khẳng định hình ảnh Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững...
Theo thống kê mới nhất từ Bộ Tài chính, hiện cả nước có 859.048 doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất kinh doanh, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 97%. Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế này, nhưng trong quá trình thực thi vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần sớm được tháo gỡ.
Những điểm nghẽn trong thực thi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa
Theo thống kê mới nhất từ Bộ Tài chính, hiện cả nước có 859.048 doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất kinh doanh, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 97%. Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế này, nhưng trong quá trình thực thi vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần sớm được tháo gỡ.
Định hướng metro và TOD chiến lược trong phát triển đô thị bền vững
Phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) kết hợp với mạng lưới đường sắt đô thị (metro) là chiến lược cốt lõi để giải quyết ùn tắc và tái cấu trúc không gian. Mô hình này tập...
Kỷ niệm 35 năm thành lập Tạp chí Kinh tế Việt Nam (1991 - 2026)
Kỷ niệm 35 năm thành lập Tạp chí Kinh tế Việt Nam (1991 - 2026)
Giá vàng trong nước và thế giới
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
VnEconomy Interactive
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...