Dự án hướng tới hỗ trợ Việt Nam loại trừ 97,5% mức tiêu thụ cơ sở các chất HCFC từ năm 2030 và giảm 10% mức tiêu thụ cơ sở các chất HFC từ năm 2029. Dự kiến dự án giúp cắt giảm lượng phát thải hàng năm lên tới 6,1 triệu tấn CO2 tương đương; góp phần thực hiện mục tiêu đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050...

Ngày 24/7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo khởi động Dự án “Quản lý bền vững các chất được kiểm soát theo Nghị định thư Montreal” (Dự án SMS-MP) và trao đổi với các cơ quan liên quan về định hướng hợp tác trong quá trình triển khai Dự án.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối quốc gia thực hiện Công ước Vienna về bảo vệ tầng ô-dôn và Nghị định thư Montreal về các chất làm suy giảm tầng ô-dôn tại Việt Nam, đồng thời là cơ quan chủ quản Dự án SMS-MP.

GẮN BẢO VỆ TẦNG OZONE VỚI GIẢM PHÁT THẢI VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ NĂNG LƯỢNG 

Phát biểu tại hội thảo, Phó Cục trưởng phụ trách Cục Biến đổi khí hậu ông Nguyễn Tuấn Quang cho biết từ khi tham gia Công ước Vienna và Nghị định thư Montreal năm 1994, Việt Nam luôn là thành viên có trách nhiệm, thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế về bảo vệ tầng ozone.

Nghị định thư Montreal được cộng đồng quốc tế ghi nhận là một trong những điều ước quốc tế về môi trường thành công nhất. Không chỉ góp phần phục hồi tầng ozone, bảo vệ sức khỏe con người và các hệ sinh thái, Nghị định thư còn mang lại những lợi ích lớn về khí hậu thông qua việc loại trừ các chất có tiềm năng làm nóng lên toàn cầu cao.

Bản sửa đổi, bổ sung Kigali của Nghị định thư Montreal quy định lộ trình giảm dần sản xuất và tiêu thụ các chất HFC – những chất không làm suy giảm tầng ozone nhưng có giá trị tiềm năng làm nóng lên toàn cầu cao.

Việc thực hiện đầy đủ Bản sửa đổi, bổ sung Kigali có thể góp phần tránh tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu 0,5°C vào cuối thế kỷ này. Nếu quá trình giảm dần HFC được triển khai đồng thời với các giải pháp nâng cao hiệu quả năng lượng của thiết bị lạnh và điều hòa không khí, lợi ích về khí hậu có thể tăng gần gấp đôi.

Ngày 11/6/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 496/QĐ-TTg về Kế hoạch quốc gia quản lý, loại trừ các chất làm suy giảm tầng ozone và chất gây hiệu ứng nhà kính được kiểm soát. Kế hoạch xác định việc giảm dần sử dụng các chất HFC phải gắn với chuyển đổi công nghệ, sử dụng môi chất lạnh có giá trị tiềm năng làm nóng lên toàn cầu thấp và nâng cao hiệu quả năng lượng trong lĩnh vực làm mát.

"Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam bước vào giai đoạn cuối của lộ trình loại trừ các chất HCFC, đồng thời chính thức triển khai lộ trình giảm dần tiêu thụ HFC theo cam kết quốc tế," ông Quang nhấn mạnh.

HỖ TRỢ VIỆT NAM THỰC HIỆN LỘ TRÌNH LOẠI TRỪ HCFC VÀ GIẢM DẦN HFC 

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết dự án “Quản lý bền vững các chất được kiểm soát theo Nghị định thư Montreal” được Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt tại Quyết định số 2368/QĐ-BNNMT ngày 26/6/2025.

Dự án hướng tới hỗ trợ Việt Nam loại trừ 97,5% mức tiêu thụ cơ sở các chất HCFC từ năm 2030 và giảm 10% mức tiêu thụ cơ sở các chất HFC từ năm 2029, bảo đảm tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ của quốc gia thành viên Nghị định thư Montreal.

Cục Biến đổi khí hậu được Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao làm Chủ Dự án, chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức triển khai các hoạt động theo Văn kiện Dự án được phê duyệt.

Kể từ khi Dự án có hiệu lực (ngày 29/4/2026), Ban Quản lý Dự án SMS-MP thuộc Cục Biến đổi khí hậu đã phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Thế giới và Chương trình Môi trường Liên hợp quốc triển khai các hoạt động khởi động, xây dựng kế hoạch thực hiện và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai các hoạt động kỹ thuật theo tiến độ.

Dự án dự kiến giúp cắt giảm lượng phát thải hàng năm lên tới 6,1 triệu tấn CO2 tương đương; góp phần thực hiện mục tiêu đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 của Việt Nam.

Ông Nguyễn Duy Sơn Quyền Giám đốc vận hành, Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam

“Phía Ngân hàng Thế giới luôn sẵn sàng đồng hành với tư cách là một đối tác tin cậy, linh hoạt và đáp ứng nhanh chóng các yêu cầu phát sinh trong quá trình triển khai dự án, hướng tới hoàn thành dự án thành công, hiệu quả”, ông Sơn nhấn mạnh.

TẬP TRUNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC, TĂNG CƯỜNG KIỂM SOÁT THƯƠNG MẠI VÀ CHUYỂN ĐỔI CÔNG NGHỆ

Đáng chú ý, một trong những nội dung trọng tâm của Dự án là nâng cao năng lực cho cơ quan quản lý nhà nước trong giám sát, kiểm soát hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu các chất HCFC và HFC; đồng thời đào tạo cán bộ hải quan, doanh nghiệp và đại lý làm thủ tục hải quan; hỗ trợ nhận dạng các chất được kiểm soát, phân loại hàng hóa và xây dựng công cụ quản lý rủi ro.

Song song với đó, việc xây dựng, cập nhật và lồng ghép nội dung quản lý các chất được kiểm soát, thực hành giảm thiểu rò rỉ môi chất lạnh, sử dụng môi chất lạnh mới và bảo đảm an toàn được đưa vào chương trình đào tạo của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo yêu cầu kỹ năng xanh.

Các hoạt động đào tạo, đánh giá và cấp chứng chỉ, chứng nhận cho đội ngũ kỹ thuật viên trong lĩnh vực lạnh và điều hòa không khí góp phần nâng cao chất lượng lắp đặt, vận hành, sửa chữa và bảo dưỡng thiết bị; giảm rò rỉ, thất thoát môi chất lạnh; nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và bảo đảm an toàn, sức khỏe nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, việc thí điểm sản xuất, thử nghiệm và đánh giá công nghệ sử dụng môi chất lạnh có giá trị tiềm năng làm nóng lên toàn cầu thấp cho hệ thống điều hòa không khí trên toa xe đường sắt sẽ cung cấp cơ sở thực tiễn để đánh giá hiệu quả kỹ thuật, mức độ an toàn, hiệu quả năng lượng, chi phí và tính khả thi của công nghệ, từ đó đề xuất lộ trình chuyển đổi phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

Ngoài ra, các hoạt động nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, nâng cao nhận thức và thúc đẩy ứng dụng các công nghệ làm mát thân thiện với khí hậu, tiết kiệm năng lượng cũng được triển khai đồng bộ.

Hiện nay, Việt Nam đang tập trung chuyển đổi công nghệ và cắt giảm lượng HFC nhập khẩu trong các lĩnh vực trọng điểm như phòng cháy chữa cháy, xốp cách nhiệt, thiết bị lạnh thương mại, và đặc biệt là hệ thống điều hòa không khí di động.

Ông Pipat Poopeerasupong, chuyên gia Chương trình Môi trường Liên hợp quốc chia sẻ: Dự án xây dựng một khung chiến lược đồng bộ, từ hạn chế nguồn cung các chất HCFC, HFC nhập khẩu đến hỗ trợ kỹ thuật chuyển đổi công nghệ và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.