Ở nhiều quốc gia phát triển, sở hữu nhà được xem là một trong những nền tảng quan trọng giúp các hộ gia đình xây dựng tài sản qua nhiều thế hệ. Tại Việt Nam, khi thị trường bất động sản bước vào giai đoạn phát triển mới, câu chuyện nhà ở của người trẻ cũng đang thay đổi. Vấn đề không còn chỉ là “mua hay thuê”, mà là lựa chọn hình thức phù hợp với khả năng tài chính và mục tiêu dài hạn…

Từ thực tiễn đời sống, Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam nhận định thuê nhà vẫn giữ vai trò quan trọng trong giai đoạn đầu của quá trình lập nghiệp. Việc thuê nhà giúp người trẻ dễ dàng lựa chọn nơi ở phù hợp với công việc, giảm áp lực vốn ban đầu và có thêm thời gian tích lũy tài chính.  Về bản chất, tiền thuê nhà là khoản chi để “an cư” trong hiện tại, là lựa chọn hợp lý khi người trẻ cần sự linh hoạt, hoặc chưa có đủ nguồn lực để sở hữu.

Tuy nhiên, khi điều kiện tài chính thay đổi, sự khác biệt giữa thuê và sở hữu bắt đầu thể hiện rõ hơn ở khía cạnh tích lũy tài sản. Nếu như người thuê chủ yếu chi trả cho nhu cầu sử dụng, thì với người mua có kế hoạch tài chính phù hợp, một phần dòng tiền dành cho nhà ở có thể từng bước chuyển hóa thành quyền sở hữu một tài sản dài hạn. 

 KHI NHÀ KHÔNG CHỈ LÀ NƠI ĐỂ Ở 

Trên thực tế, xét trong bài toán tài chính dài hạn, sở hữu nhà ở có thể mang lại một số lợi thế nhất định về tích lũy tài sản. Những lợi thế này không chỉ đến từ quá trình hình thành vốn chủ sở hữu, mà còn gắn với khả năng gia tăng giá trị của bất động sản theo thời gian.

Trước hết, quá trình trả nợ giúp người mua từng bước gia tăng phần tài sản thuộc sở hữu của mình. Trong giai đoạn đầu của khoản vay, một phần đáng kể khoản thanh toán có thể dành cho chi phí tài chính. Song, theo thời gian, phần trả vào nợ gốc tăng lên, giúp giảm dư nợ và gia tăng vốn chủ sở hữu trong căn nhà. Như vậy khoản chi cho nhà ở không chỉ là chi phí mà có thể trở thành một hình thức tích lũy dài hạn. 

Bên cạnh đó, giá trị tài sản gia tăng cùng với sự phát triển kinh tế, hạ tầng của khu vực. Bất động sản luôn có chu kỳ tăng trưởng và điều chỉnh, không phải tài sản nào cũng tăng giá trong mọi thời điểm, nhưng tại những khu vực có nền tảng tốt về kinh tế, dân cư, hạ tầng và nhu cầu ở thực, nhà ở thường có khả năng duy trì giá trị trong dài hạn. 

Ngoài ra, yếu tố thời gian tạo ra sự khác biệt. Một người sở hữu nhà sớm hơn có nhiều năm hơn để tích lũy vốn chủ sở hữu và hưởng lợi từ quá trình gia tăng giá trị của tài sản. Khi giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập, việc trì hoãn quyết định sở hữu có thể khiến mục tiêu mua nhà ngày càng xa hơn. Bởi, một người có thể vẫn duy trì kế hoạch tiết kiệm, nhưng nếu giá tài sản tăng nhanh trong cùng khoảng thời gian, thì số tiền cần chuẩn bị cho một căn nhà tương đương có thể tiếp tục tăng lên.

Ở góc độ nghiên cứu, bà Phạm Thị Miền, Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, cho biết trên thế giới, nhiều nghiên cứu về tài sản hộ gia đình cũng chỉ rõ sở hữu nhà là một trong những yếu tố tạo ra sự khác biệt lớn trong quá trình tích lũy tài sản. Sự khác biệt không chỉ đến từ khả năng tăng giá của bất động sản, mà còn bởi chủ sở hữu có thêm một kênh tích lũy vốn trong dài hạn.

Tại Việt Nam, bất động sản là một nhóm tài sản quan trọng trong cơ cấu tài sản của nhiều gia đình. Tổng hợp từ báo cáo tài chính của 5 ngân hàng lớn gồm: Vietcombank, VietinBank, BIDV, Agribank và MB ghi nhận tổng giá trị tài sản nhận thế chấp, cầm cố và chiết khấu đến cuối năm 2025 đạt gần 16 triệu tỷ đồng. Trong đó, bất động sản chiếm hơn 11,6 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 73% tổng danh mục, càng khẳng định vai trò lớn của bất động sản đối với hoạt động tài chính, cũng như quá trình tích lũy tài sản của hộ gia đình Việt Nam. 

NHỮNG "ĐIỂM TỰA" CỦA NGƯỜI TRẺ

Với bối cảnh hiện nay, đại diện Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam cho rằng nguồn lực gia đình đang trở thành một yếu tố hỗ trợ đáng kể khả năng tiếp cận nhà ở của nhiều người trẻ. Tại các đô thị lớn, việc cha mẹ hỗ trợ một phần nguồn vốn ban đầu để con cái tạo lập nhà ở ngày càng phổ biến. Khoản hỗ trợ này có thể giúp người trẻ rút ngắn thời gian tích lũy, giảm áp lực vay vốn và mở rộng khả năng lựa chọn những sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu thực tế. 

Bên cạnh nguồn lực gia đình, thị trường cũng đang xuất hiện nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ người trẻ mua nhà, như: chính sách thanh toán kéo dài, chia nhỏ dòng tiền theo tiến độ, ưu đãi lãi suất, gói vay tín dụng dành riêng cho người trẻ trong thời gian đầu hoặc các chương trình hợp tác tài chính giữa chủ đầu tư và ngân hàng. Những giải pháp này góp phần giảm áp lực vốn ban đầu và tạo thêm cơ hội tiếp cận nhà ở cho nhóm khách hàng có thu nhập ổn định.

Tuy nhiên, khả năng sở hữu nhà bền vững vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là khả năng duy trì dòng tiền, mức vay phù hợp và chất lượng của tài sản lựa chọn. Các nguồn lực hỗ trợ có thể giúp rút ngắn quá trình tiếp cận, nhưng không thay thế hoàn toàn cho bài toán cân đối tài chính dài hạn. 

Xét trên phương diện tích lũy tài sản, việc sở hữu nhà sớm sẽ mang lại lợi thế nhất định về thời gian trong quá trình tích lũy tài sản. Dù vậy, quyết định mua nhà vẫn cần được cân nhắc phù hợp với năng lực tài chính, nhu cầu thực tế và kế hoạch dài hạn của mỗi người. 

Một thị trường nhà ở phát triển bền vững phải giải quyết được cả hai nhu cầu: thuê nhà trong giai đoạn đầu để tối ưu nguồn lực và sở hữu nhà khi điều kiện tài chính phù hợp. Khi thu nhập ổn định, nhu cầu an cư rõ ràng và khả năng tài chính đáp ứng, việc sở hữu nhà có thể trở thành một bước quan trọng trong quá trình xây dựng tài sản dài hạn.

Theo kết quả khảo sát của Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, hành vi tìm kiếm của khách hàng nửa đầu năm 2026 đang nghiêng nhiều hơn về các loại hình bất động sản có nhu cầu sử dụng thực tế hoặc khả năng tạo dòng tiền ổn định. Trong đó, chung cư và căn hộ tiếp tục là tâm điểm. Các nhóm tìm kiếm liên quan đến căn hộ cho thuê, giá thuê chung cư hay bất động sản tạo dòng tiền đang ghi nhận mức độ quan tâm ngày càng lớn. Còn đất nền vẫn là phân khúc được kỳ vọng tăng giá cao nhất, đặc biệt tại những khu vực có thông tin quy hoạch và phát triển hạ tầng.

Chia sẻ tại sự kiện bất động sản gần đây, ông Đoàn Văn Bình, Chủ tịch Tập đoàn C.E.O, thông tin tỷ lệ sở hữu nhà ở tại Việt Nam thuộc top đầu thế giới. Theo Tập đoàn bất động sản Garret có trụ sở tại Kentucky (Hoa Kỳ), Việt Nam đứng thứ 3 thế giới với tỷ lệ sở hữu nhà ở lên tới 90%, sau Rumani và Trung Quốc. Trong khi số liệu từ Global Property Guide cũng chỉ ra  Việt Nam đứng thứ 13 thế giới với cùng tỷ lệ sở hữu nhà ở 90%.