Hàng loạt giải pháp thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, đường bộ cao tốc và vận tải xanh

Báo cáo của Bộ Xây dựng cho biết việc phát triển nhà ở xã hội đã đạt được kết quả rất tích cực. Lũy kế đến nay, cả nước đang triển khai khoảng hơn 720.000 căn, đạt 72% so với chỉ tiêu 01 triệu căn đến 2030, trong đó đã hoàn thành hơn 180.000 căn, giúp cho hàng trăm nghìn hộ gia đình được cải thiện nhà ở.

SẼ TRÌNH QUỐC HỘI LUẬT NHÀ Ở, LUẬT KINH DOANH BẤT ĐỘNG SẢN (SỬA ĐỔI) VÀO THÁNG 10 TỚI

Tuy vậy, theo ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, trong thời gian qua, thị trường bất động sản nhà ở vẫn tồn tại một số bất cập: dư nguồn cung cao cấp, thiếu nhà ở giá phù hợp; Cơ cấu sản phẩm thiên về nhà ở để bán, thiếu nhà ở cho thuê dài hạn đáp ứng nhu cầu thực; Giá nhà quá cao, gấp nhiều lần so với mức thu nhập trung bình, khiến người lao động tại các đô thị lớn khó tiếp cận;  Cơ chế ưu đãi chưa đủ sức hấp dẫn để thu hút khu vực tư tham gia đầu tư nhà ở cho thuê...

Trước tình hình đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã đưa ra nhiều quan điểm chỉ đạo định hướng phát triển nhà ở thời gian tới, với nhiều điểm mới, bao gồm:

Chuyển đổi mạnh tư duy về nhà ở, từ chỗ chủ yếu phát triển nhà ở thương mại sang đồng thời cả nhà ở thương mại, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, trong đó nhà ở cho thuê được xác định là phân khúc chiến lược, dài hạn, phục vụ đông đảo người dân, nhất là công nhân, người lao động, cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang...

Phát triển nhà ở theo cơ chế thị trường có sự định hướng, quản lý hiệu quả của Nhà nước. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua thể chế, chính sách, quy hoạch và công cụ tài chính, tín dụng.

Phát triển nhà ở phải đặt trong tổng thể quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch phát triển khu công nghiệp, giao thông công cộng... Ưu tiên gắn nhà ở với mô hình đô thị định hướng giao thông công cộng, khu vực cải tạo, chỉnh trang đô thị, các khu công nghiệp và hành lang kinh tế quan trọng, hạ tầng đồng bộ.

Huy động đa dạng nguồn lực, không chỉ ngân sách nhà nước; sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước để dẫn dắt, thúc đẩy thị trường, tạo động lực huy động nguồn lực tư nhân tham gia.

Bên cạnh nhà ở để bán, cần ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhất là mô hình chung cư cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng động lực và các hành lang kinh tế quan trọng. 

Thực hiện chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Cục đã tham mưu Bộ phối hợp với các Bộ ngành, địa phương để thực hiện nhiệm vụ: Sơ kết tình hình thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư, làm cơ sở hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; Sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các pháp luật khác có liên quan, trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp tháng 10/2026, trong đó thể chế hóa đầy đủ đường lối, quan điểm của Tổng Bí thư Tô Lâm; Nghiên cứu, xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn từng nhóm nhà ở theo mô hình mới.

Đại diện Bộ Xây dựng cũng đưa ra nhiều giải pháp thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, đặc biệt là mục tiêu nhà ở cho thuê là “trụ cột chiến lược về an sinh xã hội từ nay đến năm 2030”. Trong đó, với các địa phương, Bộ đề nghị khẩn trương rà soát, đánh giá tổng thể nhu cầu về nhà ở, đặc biệt là nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ, mô hình và loại hình nhà ở phù hợp;

Rà soát lại quỹ đất tại các khu đô thị, khu kinh tế, khu công nghiệp, khu công nghệ cao và khu vực đô thị hóa nhanh để chủ động giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất sạch, kết nối đồng bộ để phát triển nhà ở cho thuê;

Trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành, chủ động triển khai đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê từ nguồn vốn ngân sách địa phương đảm bảo chất lượng, áp dụng giá thuê dài hạn phù hợp với khả năng chi trả của người dân;

Sử dụng có hiệu quả Quỹ nhà ở quốc gia tại địa phương để thực hiện đầu tư xây dựng, tạo lập quỹ nhà ở cho thuê trên địa bàn.

GỠ VƯỚNG NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN”, ĐẨY MẠNH TIẾN ĐỘ CÁC DỰ ÁN HẠ TẦNG

Tổng kết, đánh giá về các dự án thuộc danh mục 3.000km đường bộ cao tốc, ông Nguyễn Thế Minh, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, chia sẻ: Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã thông qua Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 - 2030, đã đề ra mục tiêu “Đến năm 2030, phấn đấu cả nước có khoảng 5.000 km đường bộ cao tốc, trong đó đến năm 2025 hoàn thành đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông”. 

Triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng, Chính phủ đã xây dựng lộ trình triển khai thực hiện, trong đó xác định mục tiêu đến năm 2025 có khoảng 3.000km đường bộ cao tốc, đến hết năm 2030 đạt 5.000km đường bộ cao tốc.

Để thực hiện mục tiêu trên, Bộ Xây dựng đã hoàn thành công tác lập các quy hoạch chuyên ngành giao thông vận tải; phối hợp các bộ, ngành, địa phương tham mưu bố trí nguồn vốn, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư nhiều dự án cao tốc quan trọng quốc gia. Từ thực tiễn triển khai, Bộ cũng đã chủ động nhận diện các khó khăn, vướng mắc.

Về công tác giải phóng mặt bằng: một số dự án còn gặp khó khăn trong xác định nguồn gốc đất, giá bồi thường, tái định cư, dẫn đến chậm bàn giao phần mặt bằng còn lại, ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Về nguồn vật liệu xây dựng: việc thực hiện cơ chế giao mỏ vật liệu trực tiếp cho nhà thầu lần đầu được áp dụng nên còn lúng túng; công tác thỏa thuận đất đai, xác định giá vật liệu gặp nhiều khó khăn. Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long thiếu nguồn vật liệu đắp nền, ảnh hưởng đến tiến độ một số dự án. 

Về thể chế chính sách, định mức, đơn giá: Pháp luật trước đây chưa có quy định hướng dẫn hình thức đấu thầu trạm dừng nghỉ nên phải hoàn thiện pháp luật mới đủ cơ sở pháp lý để thực hiện; 

Việc công bố giá vật liệu, chỉ số giá tại một số địa phương còn chậm, chưa sát với thị trường, đặc biệt đối với dự án cao tốc có yêu cầu kỹ thuật cao...

Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng đã báo cáo Chính phủ, Quốc hội ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án. Bộ  và các địa phương cũng đã chủ động rà soát nguồn vật liệu, tháo gỡ khó khăn về thủ tục khai thác mỏ, đặc biệt tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đồng thời nghiên cứu, thí điểm và hướng dẫn sử dụng cát biển làm vật liệu đắp nền đường nhằm bổ sung nguồn cung vật liệu cho các dự án.

 Các địa phương đã huy động cả hệ thống chính trị tham gia giải phóng mặt bằng, xây dựng khu tái định cư và bàn giao mặt bằng theo tiến độ. Các chủ đầu tư và nhà thầu đã huy động tối đa nguồn lực, tổ chức thi công đồng loạt, tập trung vào các hạng mục trọng điểm; thực hiện thi công cuốn chiếu, bảo đảm đúng tiến độ.

 Nhờ đó, đến 19/12/2025, toàn bộ các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2025 đã được đưa vào khai thác/ thông tuyến chính, nâng tổng số chiều dài đường bộ cao tốc lên 3.345km, khoảng 458km nút giao và đường dẫn. Đến 19/5/2026, toàn bộ các dự án thành phần thuộc tuyến cao tốc Bắc Nam phía Đông, Biên Hoà - Vũng Tàu cũng đã hoàn thành, đưa vào khai thác.

NHIỀU GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG XANH

Tổng hợp, đánh giá về công tác vận tải, ông Trần Hữu Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông, cho biết trong thời gian qua, Bộ Xây dựng đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các cơ quan, đơn vị trong ngành và các địa phương thực hiện các giải pháp nhằm bảo đảm hoạt động vận tải an toàn, thông suốt, giảm ảnh hưởng tiêu cực của biến động giá, phụ phí vận tải, góp phần đạt được mục tiêu xuất nhập khẩu và phát triển kinh tế - xã hội, kiềm chế lạm phát.

Để thúc đẩy phát triển vận tải đa phương thức, tái cơ cấu vận tải, giảm dần phụ thuộc vào đường bộ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã giao các cơ quan, đơn vị tiếp tục nghiên cứu, xây dựng hoàn thiện Đề án “Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050”, góp phần thúc đẩy tái cơ cấu vận tải, giảm chi phí logistics; Xây dựng hoàn thiện Đề án nâng cao năng lực vận tải container trên tuyến đường thủy nội địa Hải Phòng - Việt Trì, Đề án tối ưu hóa kết nối giao thông và khai thác các bến cảng khu vực nhóm cảng biển số 4.

Nghiên cứu cơ chế, chính sách mang tính đột phá nhằm phát triển vận tải đường sắt theo hướng hiện đại, hiệu quả, tăng cường kết nối đồng bộ giữa đường sắt với các phương thức vận tải khác. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế, chính sách phát triển vận tải container bằng đường sắt; giải pháp kết nối ga hàng hóa với cảng biển, ICD, khu công nghiệp…, nâng cao hiệu quả khai thác vận tải liên vận quốc tế.

 Nghiên cứu cơ chế ưu đãi đầu tư để phát triển đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa vận chuyển container có sức chở lớn, tốc độ vận chuyển nhanh; cơ chế hợp tác giữa doanh nghiệp cảng biển, hãng tàu, doanh nghiệp vận tải thủy với các cảng cạn, bến thủy nội địa; cơ chế ưu đãi đầu tư phát triển đội tàu bay hiện đại để cung cấp dịch vụ vận tải quốc tế...

Để thúc đẩy giao thông xanh, Bộ đã giao các Cục quản lý chuyên ngành xây dựng Bộ tiêu chí về: Trạm dừng nghỉ xanh, Nhà ga đường sắt xanh, Cảng biển xanh, Cảng đường thủy nội địa xanh, và Cảng hàng không xanh; đề xuất cơ chế chính sách thúc đẩy thực hiện các bộ tiêu chí này, dự kiến lộ trình hoàn thành trong năm 2026, triển khai thí điểm và đẩy mạnh áp dụng từ 2027.

Tới đây, để góp phần thúc đẩy việc chuyển đổi phương tiện giao thông xanh, Bộ sẽ phối hợp với các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương rà soát quy hoạch đô thị theo hướng thúc đẩy hạ tầng giao thông xanh; Rà soát quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị theo hướng phát triển các tuyến đường sắt đô thị theo mô hình TOD; đẩy nhanh công tác chuẩn bị, đầu tư xây dựng các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh theo chỉ đạo của Bộ Chính trị…