Tăng tốc chuẩn bị đầu tư các dự án đường sắt trọng điểm, hướng tới làm chủ công nghệ

Chiều 22/4, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc làm việc với Bộ Xây dựng và các bộ, ngành, địa phương về tình hình triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, các dự án đường sắt do Bộ Xây dựng quản lý và hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, đến nay dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi; đồng thời triển khai lập đề cương nhiệm vụ, dự toán và hồ sơ mời thầu gói tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam đang rà soát, kiểm đếm khối lượng giải phóng mặt bằng, di dời công trình điện và xây dựng các khu tái định cư.

Bên cạnh đó, công tác chuẩn bị đối với các tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Đồng Đăng tiếp tục được triển khai, trong đó tập trung vào lập quy hoạch, báo cáo nghiên cứu khả thi, giải phóng mặt bằng và xác định chi phí đầu tư. 

Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ đã biên dịch, thẩm định, ban hành 606 quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam; 106 quy chuẩn, tiêu chuẩn cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; 636 quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật cho các dự án đường sắt đô thị.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng đang rà soát 16.105 định mức xây dựng chung, trong đó tập trung vào sửa đổi, bổ sung một số định mức phù hợp với yêu cầu mới…

SỚM HOÀN THIỆN HỆ THỐNG QUY CHUẨN, ĐỒNG BỘ TIÊU CHUẨN

Tại cuộc họp, các bộ, ngành đã trao đổi, làm rõ các nội dung liên quan đến bố trí vốn, phát triển khoa học công nghệ và công nghiệp đường sắt, triển khai đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực vận hành đường sắt tốc độ cao.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng báo cáo về công tác chuẩn bị khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam; tình hình triển khai các tuyến đường sắt đô thị Ga Hà Nội - Yên Sở, đoạn Hà Đông - Xuân Mai, Nhổn - Ga Hà Nội, Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo, Văn Cao - Láng - Hòa Lạc.

Trên địa bàn TPHCM, Phó Chủ tịch UBND Bùi Xuân Cường cho biết sau khi sáp nhập, thành phố đang rà soát, tích hợp lại quy hoạch 28 tuyến đường sắt đô thị đã được quy hoạch trước đây; tiếp tục triển khai những tuyến đã rõ như Bến Thành - Tham Lương, Bến Thành – Cần Giờ, Bến Thành - Thủ Thiêm…

Ông Bùi Xuân Cường đề nghị Bộ Xây dựng sớm bàn giao mốc giới, hành lang tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam để xác định chồng lấn ranh giới với các dự án giao thông trọng điểm khác của thành phố; sớm có phương án thiết kế, kiến trúc ga cuối của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam để thành phố chuẩn bị phương án phát triển đô thị, dịch vụ theo hướng tuyến giao thông (TOD).

Lãnh đạo Hà Nội, TPHCM cũng mong các bộ sớm hoàn thiện bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia về đường sắt đô thị để áp dụng thống nhất, đồng bộ trên cả nước. Bộ Tài chính rà soát để sớm báo cáo Chính phủ về nhiệm vụ đầu tư Tổ hợp công nghiệp đường sắt. Đây là căn cứ để các địa phương khuyến khích sự tham gia của nhà đầu tư, doanh nghiệp trong nước vào các dự án đường sắt đô thị.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá cao sự chủ động của Bộ Xây dựng, các bộ, ngành và địa phương trong triển khai các dự án. Đây là các công trình quan trọng, có ý nghĩa lớn đối với mục tiêu tăng trưởng dài hạn, mở rộng hợp tác quốc tế và tạo động lực phát triển mới.

Nhấn mạnh đây là lĩnh vực mới, có nhiều nội dung chưa có tiền lệ, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương bám sát các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Quốc hội và Chính phủ; đồng thời đánh giá tổng thể về kinh tế, tài chính, công nghệ, mô hình quản lý, vận hành để lựa chọn phương án tối ưu.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng yêu cầu sớm hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ, hiện đại theo chuẩn quốc tế, làm cơ sở lựa chọn công nghệ, đơn vị tư vấn và nhà thầu, gắn với yêu cầu chuyển giao công nghệ thực chất, từng bước phát triển công nghiệp đường sắt và làm chủ công nghệ.

ĐẨY NHANH GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG, PHÁT TRIỂN TOD VÀ ĐA DẠNG HOÁ NGUỒN LỰC

Về đào tạo nguồn nhân lực, Phó Thủ tướng nhấn mạnh “phải đi trước một bước, từ rất sớm”, chủ động hợp tác chặt chẽ với các đối tác, từ đào tạo cơ bản, “cầm tay chỉ việc” đến nâng cao, gắn với những dự án đang vận hành; đào tạo bằng nhiều nguồn từ ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, xã hội hóa, hỗ trợ quốc tế gắn với yêu cầu quản lý, khai thác, vận hành cũng như đủ năng lực tiếp nhận chuyển giao công nghệ, từng bước làm chủ công nghệ đường sắt.

Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu khẩn trương triển khai công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư tại các khu vực đã xác định hướng tuyến, sẵn sàng thực hiện ngay khi dự án được phê duyệt.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD dọc tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Theo đó, mỗi nhà ga cần được định hướng như một trung tâm phát triển kinh tế – đô thị mới, góp phần khai thác hiệu quả quỹ đất và gia tăng giá trị lan tỏa của dự án.

Đối với các tuyến đường sắt kết nối như Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Đồng Đăng, yêu cầu đặt ra là triển khai bảo đảm chất lượng, tiến độ, gắn với chuyển giao công nghệ, đồng thời phát huy vai trò kết nối thương mại, du lịch và liên kết khu vực.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý Hà Nội và TP.HCM cần khắc phục sự khác biệt về tiêu chuẩn kỹ thuật giữa các tuyến đường sắt đô thị, bảo đảm tính kết nối đồng bộ; đồng thời nghiên cứu phát triển các tuyến tàu điện ngầm phù hợp với điều kiện đô thị lớn.

Khẳng định Chính phủ sẵn sàng tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án, hướng tới mục tiêu sớm hình thành hệ thống đường sắt hiện đại, đồng bộ theo định hướng phát triển của đất nước.