Thế giới bên “bờ vực” gián đoạn nguồn cung LNG

Qatar, quốc gia sản xuất 1/5 lượng LNG toàn cầu, đã phải ngừng xuất khẩu kể từ khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz sau khi bị Mỹ và Israel tấn công. Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn khi nhà máy LNG khổng lồ Ras Laffan của Qatar bị tấn công bởi tên lửa Iran vào tuần vừa rồi - vụ việc khiến giá khí đốt tại châu Á và châu Âu tăng vọt.

Nhiều tàu chở LNG đã rời cảng Qatar và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) trước khi chiến tranh bắt đầu - theo công ty môi giới tàu biển Affinity. Điều này có nghĩa là giờ mới tới lúc một số nước nhập khẩu LNG sắp cảm nhận được sự thiếu hụt nguồn cung.

Các quốc gia phụ thuộc vào nguồn khí đốt nhập khẩu để duy trì nền kinh tế sẽ phải trả giá cao ngất ngưởng để giành giật nguồn cung LNG từ Mỹ và các nơi khác, hoặc phải chuyển sang các loại nhiên liệu khác, hoặc buộc các hộ gia đình và doanh nghiệp sử dụng ít năng lượng hơn.

Nhiều quốc gia châu Á nghèo tài nguyên dầu mỏ và khí đốt đã áp dụng các biện pháp để giảm nhu cầu tiêu thụ năng lượng, chẳng hạn như tuần làm việc 4 ngày. Chỉ còn một lô hàng LNG duy nhất từ Vùng Vịnh đang trên đường đến châu Á - thị trường nhập khẩu gần 90% sản lượng LNG của khu vực này, theo dữ liệu theo dõi tàu biển được tờ báo Financial Times trích dẫn. Còn 6 lô hàng LNG khác từ Vùng Vịnh đang trên đường đến châu Âu.

Pakistan là một trong những quốc gia đang ở trong tình trạng đặc biệt dễ bị tổn thương. Năm ngoái, gần 99% lượng LNG nhập khẩu của nước này đến từ Qatar. Những lô hàng LNG cuối cùng mà Pakistan mua từ nhà máy Ras Laffan đã cập cảng vào ngày thứ hai và thứ ba của cuộc chiến tranh Mỹ - Iran. Cả hai trạm nhập khẩu LNG của nước này đã giảm hoạt động xuống còn 1/6 mức bình thường và sẽ ngừng hoàn toàn việc phân phối khí đốt vào cuối tháng - nguồn thạo tin tiết lộ với Financial Times.

Một trong hai trạm, thuộc sở hữu của Pakistan GasPort, sẽ hết LNG để xử lý trong vài ngày tới -theo Chủ tịch và CEO của trạm là ông Iqbal Ahmed. "Sau đó, chúng tôi sẽ cạn kiệt. Chúng tôi không biết khi nào lô hàng tiếp theo sẽ đến”, ông nói.

Trước khi chiến tranh nổ ra, Islamabad còn ở trong tình trạng dư thừa LNG và đã yêu cầu nhà cung cấp QatarEnergy chuyển hướng 24 lô hàng lẽ ra sẽ đến Pakistan trong năm nay. Họ cũng yêu cầu tập đoàn năng lượng Eni của Italy chuyển hướng 11 lô hàng LNG khác. Sau khi chiến tranh bùng nổ, khách mua là công ty quốc doanh Pakistan LNG đã “quay xe”, đề nghị Eni gửi một số lô hàng LNG trong số đó tới Pakistan, nhưng không được chấp nhận - theo tiết lộ của nguồn thạo tin.

Pakistan LNG cũng đã liên hệ với các nhà giao dịch và nhà cung cấp ở châu Âu, Oman, Mỹ, Azerbaijan và châu Phi nhưng tất cả đều đưa ra mức giá quá cao để nước này chấp nhận - nguồn tin cho biết. Ngoài ra, việc mua LNG trên thị trường giao ngay là quá đắt đỏ đối với Pakistan.

Giá LNG châu Á trên chỉ số Platts JKM đã tăng gấp đôi kể từ khi chiến tranh bắt đầu, lên khoảng 23 USD mỗi triệu đơn vị nhiệt Anh (MMBtu). Chi phí vận chuyển cũng tăng do giá thuê tàu cao hơn và hành trình vận chuyển dài hơn.

Nếu xung đột tiếp diễn, Pakistan có khả năng sẽ phải chuyển sang sử dụng dầu lò - một loại nhiên liệu đắt đỏ hơn và có mức độ ô nhiễm hơn - để sản xuất điện.

Bangladesh cũng dễ bị tổn thương vì lý do tương tự, nhưng ở mức độ nhẹ hơn vì mua được một số lô LNG từ bên ngoài Vùng Vịnh. Nước này cũng sẽ gặp khó khăn trong việc trả giá cao để mua LNG từ các nguồn cung cấp khác, và thiếu các loại nhiên liệu thay thế. Trong bối cảnh đó, Chính phủ Bangladesh đã khởi động các biện pháp chia khẩu phần khí đốt và cho các trường đại học tạm nghỉ học.

Là một trong những nền kinh tế mua LNG từ Vùng Vịnh nhiều nhất, Đài Loan đang phải đối mặt với hậu quả của nỗ lực chuyển từ than đá sang khí đốt, cộng thêm việc loại bỏ năng lượng hạt nhân trước khi chuyển hoàn toàn sang năng lượng tái tạo.

Đài Loan đã nhanh chóng đảm bảo các lô hàng thay thế ngay sau khi chiến tranh nổ ra. Vào ngày 10/3, Bộ Kinh tế Đài Loan cho biết đã giành được 22 lô hàng từ vùng Vịnh, đảm bảo rằng sẽ không có lo ngại về nguồn cung cho đến cuối tháng 4. Tuy nhiên, nhu cầu điện ở vùng lãnh thổ này thường tăng vọt vào mùa hè, đặt ra rủi ro thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng nếu eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa.

Trung Quốc và Nhật Bản cũng có thể sẽ mua một số lô hàng LNG giao ngay để bù đắp sự thiếu hụt từ vùng Vịnh, theo các nhà giao dịch. "Kế hoạch của chúng tôi là mua trên thị trường giao ngay để bù đắp nguồn cung”, một nhà giao dịch LNG Nhật Bản cho biết.

Nhưng các nhà giao dịch và doanh nghiệp tiện ích Nhật Bản đang có tâm lý “chờ xem” và có kế hoạch quay trở lại sử dụng than đá. Các nhà cung cấp dịch vụ tiện ích Nhật Bản đang tạm dừng mua LNG vào lúc này - một nhà giao dịch khác xác nhận.

Nhật Bản là nước nhập khẩu LNG lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc, nhưng nước này ít bị ảnh hưởng bởi sự gián đoạn dòng chảy từ Trung Đông vì chỉ có 6% lượng LNG nhập khẩu của nước này đi qua eo biển Hormuz.

Vùng Vịnh chiếm 30% lượng LNG nhập khẩu của Trung Quốc, nhưng nước này có hoạt động sản xuất khí đốt trong nước và có thể chuyển sang sản xuất điện từ than nếu cần.

Nhật Bản cũng sẽ sử dụng nhiều than và năng lượng hạt nhân hơn để sản xuất điện. Nước này đã khởi động lại một phần hoạt động tại nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới ở tỉnh Niigata vào tháng 1.

Ngay cả khi eo biển Hormuz được khơi thông, nguồn cung LNG toàn cầu sẽ vẫn khan hiếm. Đó là do 17% công suất LNG của Qatar sẽ tiếp tục bị gián đoạn trong khoảng từ 3-5 năm do các cuộc tấn công vào nhà máy LNG Ras Laffan - Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad Al-Kaabi cho biết trong tuần này. "Thiệt hại này có nghĩa là chúng tôi sẽ buộc phải tuyên bố bất khả kháng trong tối đa 5 năm đối với một số hợp đồng LNG dài hạn”, ông ông Al-Kaabi nói.