Thiết lập và vận hành hệ thống MRV và cơ sở dữ liệu phát thải khí nhà kính trong trồng trọt

Ngày 9/1, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung chủ trì cuộc họp về tiến độ thực hiện “Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025- 2035, tầm nhìn đến 2050”.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành kế hoạch hành động triển khai đề án, trong đó giao nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị thuộc Bộ và các địa phương. Về tổ chức thực hiện, Cục đã trình xin chủ trương thành lập Ban chỉ đạo triển khai đề án cùng 5 tổ giúp việc; đồng thời gửi văn bản tới các địa phương và đơn vị liên quan để cử nhân sự tham gia. Hiện hồ sơ đang được hoàn thiện để trình ban hành danh sách chính thức của Ban chỉ đạo và các tổ giúp việc.

Đến nay, Cục đã làm việc với 12/34 tỉnh về kế hoạch triển khai đề án năm 2026. Hầu hết các địa phương đều chủ động lồng ghép nội dung đề án với các chương trình, dự án đã được phê duyệt hoặc đang triển khai. Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, một số tỉnh có kế hoạch triển khai kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD) ngay từ vụ đông xuân 2025-2026, như Nghệ An với khoảng 20.000 ha, Hưng Yên 3.000 ha, Quảng Trị 6.000 ha.

Hiện, đã có 9 tỉnh, thành phố gồm: Quảng Trị, TP.Hồ Chí Minh, Sơn La, Lào Cai, Quảng Ngãi, Quảng Ninh, Hà Tĩnh, Lai Châu và Phú Thọ ban hành Kế hoạch hành động của UBND tỉnh triển khai đề án.

Ưu tiên hoàn thành quy trình kỹ thuật canh tác giảm phát thải và hệ thống MRV. Ảnh minh họa" />

Cục đã phối hợp với Viện Môi trường Nông nghiệp hoàn thiện hai dự thảo về quy trình canh tác lúa giảm phát thải và quy trình MRV trên cây lúa, dự kiến sẽ trình Bộ ban hành và áp dụng cho vụ đông xuân 2025-2026. Phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu xây dựng nội dung “Xây dựng và hướng dẫn áp dụng các thực hành canh tác trồng trọt giảm phát thải gắn với MRV”, làm căn cứ xây dựng Thông tư về MRV phục vụ kiểm kê khí nhà kính trong lĩnh vực trồng trọt.

Kế hoạch triển khai năm 2026 tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ lớn: hoàn thiện cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện đề án; chuyển đổi cơ cấu cây trồng linh hoạt, phù hợp điều kiện sinh thái; phát triển và áp dụng các gói kỹ thuật sản xuất trồng trọt giảm phát thải.

Cùng với đó từng bước thiết lập và vận hành hệ thống MRV và cơ sở dữ liệu phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực trồng trọt. Năm 2026, Bộ sẽ xây dựng và ban hành quy trình MRV cho cây lúa và cây cà phê; tổ chức các mô hình sản xuất giảm phát thải có thực hiện MRV, đồng thời tập huấn cho địa phương về quy trình này. Song song với đó là các hoạt động nâng cao năng lực, truyền thông và kết nối thị trường.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh, để đề án đi vào thực chất, trước mắt cần ưu tiên hoàn thành quy trình kỹ thuật canh tác giảm phát thải và hệ thống MRV. Các địa phương đều mong muốn tham gia, nhưng nếu không có quy trình kỹ thuật rõ ràng, không xác định được giảm phát thải từ khâu nào, đo đếm ra sao sẽ rất khó triển khai.

Thứ trưởng Hoàng Trung yêu cầu sớm thành lập Ban chỉ đạo quốc gia triển khai đề án, đồng thời tiếp tục kêu gọi sự cam kết, đồng hành của các tổ chức quốc tế và doanh nghiệp. Các đơn vị liên quan chủ động đôn đốc để sớm tiếp nhận các đề xuất, cam kết tham gia Đề án.

Theo Thứ trưởng, quy trình kỹ thuật và MRV phải đi trước. Đối với cây lúa, nhiều giải pháp giảm phát thải đã tương đối rõ, song vẫn cần chuẩn hóa thành quy trình thống nhất gắn với hệ thống sản xuất. Đặc biệt, cần xác định rõ mức phát thải trong điều kiện sản xuất thông thường (đường phát thải cơ sở) và mức giảm khi áp dụng các giải pháp. Từ cây lúa, cây cà phê để tiếp tục triển khai cho các loại cây trồng khác, đặc biệt là loại cây có giá trị xuất khẩu.

Lãnh đạo Bộ cũng yêu cầu rà soát lại các nhóm phân bón, xác định rõ giải pháp sử dụng phân bón theo hướng tiết kiệm, giảm phát thải và bền vững. Đối với cây ăn quả, cần đánh giá khả năng hấp thụ carbon trong suốt vòng đời để tính toán, điều chỉnh kỹ thuật nhằm tiếp tục giảm phát thải và tăng hấp thụ.

Trong bối cảnh nhiều thị trường, đặc biệt là EU, đang áp dụng các biện pháp liên quan đến thuế và tiêu chuẩn carbon, việc triển khai đề án sẽ giúp các bên liên quan nhận thức rõ thách thức cũng như cơ hội để tạo giá trị gia tăng cho sản phẩm.