Thiếu hụt nhân lực cho thương mại điện tử

Tại hội thảo “Quản trị công nghệ trong kỷ nguyên số: Những chính sách nổi bật tại Việt Nam” ngày 27/5/2025, ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số (eComDX) thuộc Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), cho rằng thương mại điện tử tại Việt Nam đang có sự phát triển mạnh mẽ.

Theo đó, quy mô thị trường thương mại điện tử đã vượt qua mức 25 tỷ USD, tăng trưởng 22% so với năm 2023 và chiếm khoảng 9% trong tổng mức bán lẻ hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng của cả nước. Điều này cũng đồng nghĩa với việc gia tăng nhu cầu về nguồn nhân lực có kỹ năng cao. Trong khi đó, nguồn nhân lực thương mại điện tử hiện vừa thiếu, vừa yếu.

Để giải quyết tình trạng này, ông Tuấn cho rằng mô hình đào tạo "theo đơn đặt hàng" giữa Nhà nước và doanh nghiệp là một giải pháp tiềm năng. Đây là mô hình linh hoạt đáp ứng nhu cầu thị trường, vừa cung cấp kiến thức lý thuyết, vừa chú trọng thực hành và giúp kết nối hiệu quả giữa cung và cầu lao động.

Tuy nhiên, để mô hình này hoạt động hiệu quả và bền vững, cần có sự phối hợp rõ ràng, minh bạch giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Các chương trình đào tạo dù là "đặt hàng" cũng cần đảm bảo cung cấp kiến thức nền tảng và kỹ năng cốt lõi, giúp học viên thích ứng lâu dài với môi trường thương mại điện tử không ngừng thay đổi.

Bổ sung thêm, ông Tuấn cho biết các chương trình đào tạo thương mại điện tử hiện nay đang ngày càng đa dạng và có sự thay đổi tích cực nhờ vào việc ứng dụng công nghệ mới. Một số trường đại học đã bắt đầu tích hợp các môn học liên quan đến công nghệ mới vào chương trình giảng dạy, như: Ứng dụng AI trong thương mại điện tử, Blockchain và tiền mã hóa, trí tuệ nhân tạo trong tài chính, quản lý và phân tích dữ liệu lớn…

Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cũng đã triển khai nhiều chương trình đào tạo công nghệ số cho doanh nghiệp và các địa phương nhằm nâng cao nhận thức, năng lực áp dụng công nghệ vào hoạt động thương mại điện tử.

Tại hội thảo, bà Citra Nasruddin, Giám đốc Chương trình, Viện Nghiên cứu Công nghệ vì Cộng đồng (TFGI), nhấn mạnh ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số không chỉ là xu hướng phát triển kinh tế mà còn là yếu tố quyết định trong việc tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới, mở rộng thị trường và thúc đẩy tăng trưởng. Đặc biệt, trong bối cảnh các mô hình kinh tế số thay đổi liên tục với tốc độ chóng mặt, công nghệ càng giữ vai trò then chốt.

Tại Việt Nam, năm 2023, kinh tế số đã đóng góp tới 18,3% GDP, mục tiêu năm 2025 nâng tỷ lệ này lên 25%. Để hiện thực hóa, Chính phủ Việt Nam đang triển khai loạt chính sách hỗ trợ và đẩy mạnh phát triển hạ tầng số.

Bên cạnh các giải pháp về nguồn nhân lực, bà Citra Nasruddin lưu ý công nghệ số kéo theo không ít rủi ro và thách thức. Do đó, hệ thống chính sách và quy định pháp lý của Việt Nam cần được điều chỉnh, bổ sung kịp thời để tối ưu hóa lợi ích và phòng ngừa các vấn đề phát sinh từ sự phát triển này.

Để quản lý tốt nền kinh tế số, Việt Nam cần có các chính sách linh hoạt, sẵn sàng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ, mô hình kinh doanh và phát triển hệ sinh thái số tại Việt Nam.