Thực hành ESG: Cơ hội doanh nghiệp hút vốn xanh, tăng sức cạnh tranh trong chuỗi cung ứng

Tại Hội thảo “Đổi mới sáng tạo và Thực hành ESG: Chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số” do Viện Đổi mới, Sáng tạo Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường; Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế- Xã hội phối hợp với các đơn vị tổ chức ngày 15/1/2026, GS.TS Bùi Minh Trung, Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển Kinh tế- Xã hội nhấn mạnh, thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc, nơi phát triển bền vững, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mọi nền kinh tế, mọi quốc gia và từng doanh nghiệp.

TIÊU CHUẨN XANH, THỰC HÀNH ESG TRỞ THÀNH MỘT CHUẨN MỰC PHÁT TRIỂN MỚI

Theo TS. Bùi Minh Trung, bộ Tiêu chí về Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) đã và đang trở thành một chuẩn mực phát triển mới, phản ánh năng lực cạnh tranh dài hạn, khả năng chống chịu rủi ro và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với xã hội và các thế hệ tương lai.

Đối với Việt Nam, việc thực hành ESG, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của các cam kết quốc tế mà còn là cơ hội để nâng cao chất lượng tăng trưởng, thu hút dòng vốn đầu tư bền vững, gia tăng vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu; hướng tới một nền kinh tế phát triển hài hòa.

Thực hiện trách nhiệm của bên tham gia Thỏa thuận Paris, Việt Nam đã nộp Dự kiến Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) gửi Ban Thư ký Công ước năm 2015 và tiếp tục cập nhật NDC năm 2020 và NDC năm 2022. NDC 2022 của Việt Nam tăng mạnh cam kết giảm phát thải so với NDC 2020, với đóng góp không điều kiện tăng từ 9% lên 15,8% và có điều kiện tăng từ 27% lên 43,5% so với kịch bản phát triển thông thường, đến năm 2030.

Theo PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Chính sách Nông nghiệp và Môi trường, để Việt Nam thực hiện được những cam kết này đòi hỏi nguồn lực rất lớn. Theo tính toán của Ngân hàng thế giới, dự kiến Việt Nam cần 368 tỷ USD cho đến năm 2040 để thực hiện. Còn theo ước tính của OECD, toàn cầu cần 100.000 tỷ USD để có thể thực hiện được kế hoạch giảm phát thải. Chính vì vậy, cơ hội để khai thác, tận dụng tài chính xanh, tài chính ESG là rất lớn.

TS. Thọ nhấn mạnh “thực hành ESG không còn là lựa chọn mà bắt buộc để chúng ta có thể tận dụng được cơ hội tài chính xanh toàn cầu để tiếp tục tham gia vào chuỗi thương mại và dịch vụ toàn cầu, tham gia vào hoạt động thương mại và hoạt động đầu tư”.

Đặc biệt, các doanh nghiệp tham gia vào ESG sẽ có cơ hội vượt trội để chuyển mình và phát triển trong giai đoạn tới. Ông Thọ phân tích, ESG sẽ là yêu cầu bắt buộc của các nước phát triển trong nhập khẩu hàng hóa.

Đặc biệt, từ tháng 1/2024, Liên minh châu Âu đã đưa ra yêu cầu bắt buộc với báo cáo CSRD (Chỉ thị Báo cáo phát triển bền vững) cho các doanh nghiệp niêm yết. Đi kèm với yêu cầu về báo cáo CSRD là báo cáo phát triển bền vững, Liên minh châu Âu đã yêu cầu các doanh nghiệp phải thực hành thẩm định trên toàn bộ chuỗi cung ứng CSDDD. Với CSDDD, yêu cầu về báo cáo phát triển bền vững không còn dừng lại ở Liên minh châu Âu mà tất cả các doanh nghiệp nằm trên chuỗi cung ứng đều phải thực hiện.

Nếu như CSRD chỉ là thực hành báo cáo ESG thì CSDDD yêu cầu thẩm định trên toàn bộ chuỗi cung ứng và đưa ra yêu cầu tất cả các doanh nghiệp và người dân đều có thể khiếu nại các công ty đa quốc gia ở Liên minh châu Âu nếu họ để xảy ra vi phạm về ESG trên toàn bộ chuỗi cung ứng.

CƠ HỘI KHAI THÁC, TẬN DỤNG NGUỒN TÀI CHÍNH XANH TOÀN CẦU

Các chuyên gia nêu rõ: “việc thực hành ESG sẽ đem lại cơ hội từ sức ép tuân thủ của thị trường, từ các cái rủi ro vật lý gia tăng cũng như là quy định siết chặt liên quan đến yêu cầu tuân thủ”. Theo ông Thọ, nếu tham gia vào thị trường ESG, các doanh nghiệp sẽ tận dụng được cơ hội từ nguồn tài chính 100.000 tỷ USD yêu cầu để có thể thực hiện được phát triển bền vững và giảm phát thải trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, thực hành ESG cũng sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí thông qua triển khai tòa nhà xanh, tiết kiệm năng lượng, thu hồi nhiệt thải, biến rác thải thành tài nguyên, tuần hoàn nước... Tất cả những giải pháp này đều đem lại cơ hội rất lớn cho doanh nghiệp.

Theo chuyên gia, với tài chính xanh, thị trường carbon có thể chỉ hỗ trợ cho doanh nghiệp khoảng 8% lợi nhuận nhưng sẽ biến một dự án từ không khả thi, từ giá trị hiện tại ròng âm trở thành một dự án giá trị dương và doanh nghiệp có thể tổ chức triển khai thực hiện. "Đó là lý do doanh nghiệp cần phải thực hành, tuân thủ ESG để khai thác cơ hội", ông Thọ nói.

Ở Việt Nam, tài chính xanh đã tăng rất nhanh trong thời gian qua, đến nay, lượng tiền huy động trên thị trường đã đạt 744.000 tỷ đồng và tương đương 6,44% GDP của Việt Nam.

Vừa qua, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, cũng như Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân đã đưa ra mức hỗ trợ 2% lãi suất cho các doanh nghiệp thực hành ESG, các doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh và kinh tế phát thải carbon thấp.

Theo chuyên gia, trong thời gian tới, khi Chính phủ tổ chức triển khai thực hiện hỗ trợ 2% lãi suất cho các doanh nghiệp thực hành ESG, các đơn vị doanh nghiệp thực thi và thực hành báo cáo ESG đạt chuẩn, sẽ có cơ hội huy động được nguồn lực tài chính xanh.

Việc thực hành ESG phải gắn chặt với chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; đồng thời yêu cầu tuân thủ ESG đòi hỏi chi phí rất lớn ở giai đoạn đầu tiên mà doanh nghiệp phải coi đó là một khoản đầu tư. Do đó, theo chuyên gia, nếu không hợp tác đi cùng nhau, các doanh nghiệp không có cơ hội để có thể thực hành được ESG.

Chuyển đổi xanh không hẳn là thách thức, mà còn là một cơ hội rất lớn. Nhấn mạnh tầm quan trọng của chuyển đổi kép, ông Đặng Huy Đông, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quy hoạch và Phát triển, Trưởng ban vận động thành lập Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, cho rằng chuyển đổi xanh và chuyển đổi số là một cơ hội để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn tới.

“Chuyển đổi xanh sẽ đóng góp khoảng hơn 1% cho tăng trưởng GDP nếu chúng ta làm đúng và chuyển đổi số cũng sẽ đóng góp khoảng hơn 1%.  Như vậy, chuyển đổi kép sẽ tạo ra từ 2,5- 3% cho GDP nếu chúng ta làm đúng”, ông Đông nhận định.