Bộ Nội vụ đề xuất tiếp tục thực hiện sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn. Đồng thời, thành lập các đơn vị hành chính đô thị, đặc biệt là các đô thị cấp xã loại đặc biệt mang tính hạt nhân để điều phối phát triển, tạo mô hình đột phá…

Nội dung được đề cập trong báo cáo của Bộ Nội vụ phục vụ Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm, sáng 9/7. Theo Bộ Nội vụ, việc nghiên cứu, tiếp tục sắp xếp các xã, phường chưa đạt chuẩn để thực hiện chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị.

TẬP TRUNG HOÀN THIỆN CƠ SỞ DỮ LIỆU VỀ ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH

Trước đó, tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cũng đề nghị các địa phương tiếp tục nghiên cứu sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã không đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định.

Việc sắp xếp vẫn phải bám sát những yêu cầu cơ bản, đó là phải phù hợp với đặc thù về văn hóa, lịch sử, truyền thống, dân tộc, tôn giáo, địa lý. Theo thống kê, hiện nay vẫn còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn.

Cùng với nhiệm vụ trên, Bộ Nội vụ cũng tập trung hoàn thiện cơ sở dữ liệu về đơn vị hành chính, địa giới hành chính và tổ chức chính quyền địa phương; tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị quyết về diện tích tự nhiên của 34 tỉnh, thành phố.

Bộ Nội vụ nhấn mạnh, công tác tham mưu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của Bộ Nội vụ trong 6 tháng đầu năm 2026, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giai đoạn chuyển đổi từ yêu cầu ổn định tổ chức sang nâng cao chất lượng vận hành.

Qua tổng hợp báo cáo của Sở Nội vụ các tỉnh, thành phố, sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cơ bản ổn định, thông suốt, không gián đoạn trong phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Các địa phương đã khẩn trương kiện toàn tổ chức bộ máy, nhân sự cấp xã sau bầu cử; thành lập tổ công tác do các Ủy viên Ban Thường vụ, lãnh đạo sở, ngành trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra việc vận hành; xây dựng quy chế làm việc, chương trình công tác; rà soát, bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị và thiết lập quy trình xử lý công việc, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân và doanh nghiệp.

Việc giải quyết thủ tục hành chính tại cấp xã được duy trì thông suốt với tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn ở nhiều địa phương đạt trên 96 - 98%, có địa phương đạt tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình 100%.

Bên cạnh đó, các địa phương cũng phản ánh một số khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ về biên chế và chất lượng nhân lực cấp xã. Sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, một số bộ, ngành và địa phương gặp khó khăn do thiếu hụt nhân lực (nghỉ hưu, thôi việc) chưa kịp bù đắp.

Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là ở cấp xã, chưa đồng đều; một số cán bộ, công chức, viên chức tinh thần trách nhiệm, ý thức kỷ luật chưa cao, còn gặp khó khăn bước đầu khi di chuyển làm việc đến trung tâm hành chính mới. Ngoài ra, điều kiện cơ sở vật chất, trụ sở, trang thiết bị và hạ tầng số ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu.

THÁO GỠ KHÓ KHĂN CHO CẤP CƠ SỞ

Tại hội nghị sơ kết sáng 9/7, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình cũng dẫn chứng, hiện nay cấp cơ sở đang phải gánh hơn 800 nhiệm vụ khác nhau trên nhiều lĩnh vực. Điều này tạo ra áp lực rất lớn lên đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở, trong khi nguồn lực và thẩm quyền còn hạn chế.

Trước thực trạng này, ông đề nghị làm rõ trong số hơn 800 nhiệm vụ đó, nhiệm vụ nào thực sự hiệu quả, nhiệm vụ nào đang quá tải hoặc chồng chéo. Có nhiệm vụ nào từ đầu năm đến nay chưa phát sinh giao dịch hoặc hiệu quả thực hiện thấp.

Bộ trưởng giao các đơn vị tham mưu nghiên cứu, đề xuất phương án phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn. Mục tiêu là phân định rõ thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương, giữa Bộ và các cấp chính quyền ở cơ sở, đảm bảo việc gì cấp dưới làm tốt hơn thì giao cấp dưới.

Lãnh đạo Bộ Nội vụ nhấn mạnh, việc tháo gỡ khó khăn cho cấp cơ sở không chỉ là yêu cầu của ngành, mà còn là mong mỏi của nhân dân và chính quyền nhiều địa phương hiện nay.

Với những thực tế như vậy, Bộ Nội vụ xác định một trong những nhiệm vụ quan trọng sắp tới là nâng cao chất lượng đội ngũ để đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã không chỉ thực hiện nhiệm vụ hành chính mà còn trực tiếp tổ chức thực hiện nhiều chủ trương lớn về phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi số, cải cách hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bộ Nội vụ sẽ rà soát, đánh giá toàn diện chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo vị trí việc làm, yêu cầu nhiệm vụ và đặc điểm từng địa phương; xác định rõ các lĩnh vực còn thiếu, còn yếu để có giải pháp phù hợp.

Trên cơ sở đó, tiếp tục hoàn thiện cơ chế bố trí, sử dụng cán bộ theo vị trí việc làm; ưu tiên bổ sung nguồn nhân lực có chuyên môn sâu cho các lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính, đầu tư công, môi trường, công nghệ thông tin và chuyển đổi số.