Khu vực hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và tổ hợp tác ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả kinh tế cho hộ thành viên, đồng thời đóng góp trực tiếp khoảng 4,8% GDP cả nước, trở thành một nền tảng đáng kể trong cơ cấu kinh tế quốc gia.

Ông Đinh Hồng Thái, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, cho biết trong năm 2025, trên cả nước đã thành lập mới khoảng 2.000 hợp tác xã và 10 liên hiệp hợp tác xã. Tính đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 36.270 hợp tác xã, tăng 5,8%; 153 liên hiệp hợp tác xã, tăng 7,0%; và 81.781 tổ hợp tác, tăng 5,1% so với năm 2024.

VAI TRÒ LIÊN KẾT NGÀY CÀNG RÕ NÉT

Đáng chú ý, tỷ lệ hợp tác xã hoạt động hiệu quả tiếp tục tăng, với khoảng 65-70% số hợp tác xã đang hoạt động được xếp loại tốt hoặc khá, vượt mục tiêu đề ra cho giai đoạn 2021-2025. Doanh thu bình quân đạt khoảng 3.185 triệu đồng/hợp tác xã trong năm 2025, tăng 7,5% so với năm trước; lợi nhuận bình quân đạt 255 triệu đồng/năm, tăng 6,3%.

Về nguồn lực, tổng số thành viên hợp tác xã ước đạt gần 7,1 triệu người, trong đó có 2,7 triệu lao động thường xuyên. Thu nhập bình quân của lao động thường xuyên trong hợp tác xã đạt khoảng 57 triệu đồng/người/năm, tăng 5-6% so với năm 2024.

Trình độ cán bộ quản lý cũng được cải thiện rõ rệt, với khoảng 31% có trình độ cao đẳng, đại học trở lên, vượt xa mục tiêu đề ra; tỷ lệ cán bộ có trình độ sơ cấp, trung cấp chiếm khoảng 69%.

Liên hiệp hợp tác xã duy trì xu hướng phát triển ổn định cả về số lượng và chất lượng, với tỷ lệ hoạt động đạt trên 91%. Các đơn vị này ngày càng thể hiện vai trò đầu tàu trong việc liên kết các hợp tác xã thành viên, xây dựng vùng nguyên liệu, tổ chức cung ứng sản phẩm quy mô lớn và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Trong khi đó, các hợp tác xã phi nông nghiệp như công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, xây dựng, môi trường hoạt động tương đối ổn định nhưng tăng trưởng chậm. Quy mô sản xuất nhỏ, công nghệ lạc hậu và thị trường hạn chế khiến giá trị gia tăng chưa cao. Ở lĩnh vực thương mại - dịch vụ, nhiều hợp tác xã đã linh hoạt chuyển đổi phương thức kinh doanh, kết hợp bán hàng truyền thống với trực tuyến và tham gia các sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, quy mô nhỏ và hạn chế về thương hiệu vẫn là rào cản lớn.

Ở lĩnh vực tài chính, hệ thống hơn 1.200 quỹ tín dụng nhân dân tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cung cấp vốn cho khu vực nông thôn. Dù chịu tác động từ biến động lãi suất, các quỹ vẫn duy trì hoạt động ổn định, góp phần hỗ trợ sản xuất và hạn chế tín dụng đen.

Năm 2025, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đẩy mạnh công tác đào tạo với gần 200 lớp tập huấn cho hơn 10.000 lượt cán bộ, thành viên; cấp tỉnh tổ chức hơn 300 lớp cho gần 15.000 học viên. Hệ thống Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã tiếp tục phát huy vai trò “bà đỡ”, với doanh số cho vay của quỹ Trung ương ước đạt hơn 890 tỷ đồng, hỗ trợ khoảng 100 dự án. Các quỹ địa phương giải ngân khoảng 3.200 tỷ đồng, hỗ trợ hàng trăm hợp tác xã và hàng chục nghìn thành viên. Bên cạnh đó, khoảng 500 hợp tác xã được hỗ trợ ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số với kinh phí 150 tỷ đồng.

GỠ CÁC NÚT THẮT CHO HỢP TÁC XÃ

Tuy nhiên, bà Cao Xuân Thu Vân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam thẳng thắn nhìn nhận phần lớn hợp tác xã có quy mô nhỏ, vốn ít, thiếu tài sản thế chấp nên khó tiếp cận tín dụng. Năng lực quản trị của lãnh đạo hợp tác xã còn yếu, trình độ công nghệ lạc hậu, thiếu nhân lực chất lượng cao khiến hiệu quả hoạt động chưa cao.

Sản phẩm của nhiều hợp tác xã chưa có thương hiệu, chất lượng không đồng đều, khó cạnh tranh trên thị trường. Hoạt động marketing, ứng dụng thương mại điện tử còn hạn chế, chi phí logistics cao làm giảm sức cạnh tranh.

Năm 2026, hệ thống Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tập trung huy động nguồn lực triển khai Chương trình phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026-2030. Mỗi địa phương phấn đấu thành lập mới 20-30 hợp tác xã, 2 liên hiệp hợp tác xã và 100 tổ hợp tác, đồng thời củng cố các đơn vị yếu kém. Công tác đào tạo được đẩy mạnh nhằm nâng cao năng lực quản lý, kỹ năng sản xuất và tạo việc làm, nhất là ở khu vực nông thôn, miền núi.

Xúc tiến thương mại tiếp tục được tăng cường thông qua hội nghị, hội chợ, kết nối cung cầu và đưa sản phẩm lên nền tảng số. Các địa phương hỗ trợ tiếp cận vốn từ Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã và tổ chức tín dụng. Đồng thời, ưu tiên ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực quản trị.

Bà Cao Xuân Thu Vân đề nghị Quốc hội sớm sửa đổi Luật Hợp tác xã 2023, đồng thời Chính phủ chỉ đạo ban hành đầy đủ văn bản hướng dẫn nhằm bảo đảm tính đồng bộ, khả thi. Đề xuất hoàn thiện hệ thống Liên minh Hợp tác xã Việt Nam trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, kiến nghị các bộ, ngành đẩy mạnh chương trình nghiên cứu, chuyển giao công nghệ cho khu vực hợp tác xã, tập trung vào chế biến sâu, bảo quản, nông nghiệp tuần hoàn và chuyển đổi số. Đồng thời, cần bổ sung nguồn vốn cho Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã và xây dựng các gói tín dụng ưu đãi, linh hoạt, phù hợp với đặc thù, nhất là hợp tác xã nông nghiệp và các mô hình sản xuất công nghệ cao, phát triển bền vững.