Tội phạm lừa đảo tài sản mã hoá thường tạo ra các dự án với hứa hẹn lãi suất cao, hoa hồng lớn, đồng thời thuê người nước ngoài mạo danh các chuyên gia quốc tế, thậm chí giả mạo hình ảnh của lãnh đạo, cơ quan chức năng để tạo dựng lòng tin với nhà đầu tư...

Chia sẻ tại sự kiện Vietnam RWA Summit 202 ngày 18/7, do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và Hiệp hội Bất Động sản Việt Nam tổ chức, Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng, Phó Trưởng phòng 2 thuộc Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03), Bộ Công an, cho rằng việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý nhà nước, từ "không quản được thì cấm" sang cho phép thí điểm trong khuôn khổ có điều kiện, qua đó vừa phòng, chống hiệu quả các hành vi vi phạm pháp luật, vừa tạo nền tảng cho thị trường phát triển bền vững.

Tuy nhiên, đại diện C03 cũng nhấn mạnh đây là lĩnh vực rất mới, tiềm ẩn nhiều nguy cơ, thách thức đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự, phổ biến nhất hiện nay là nhóm hành vi sử dụng không gian mạng để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Một trong những thủ đoạn thường gặp là huy động vốn thông qua các dự án đầu tư không có thật. Các đối tượng tạo ra token, xây dựng website hoặc ứng dụng, công bố "bản cáo bạch", đưa ra lộ trình phát triển dự án cùng những cam kết lợi nhuận hấp dẫn.

"Chúng thường hứa hẹn lãi suất cao, hoa hồng lớn, quảng bá việc ứng dụng hợp đồng thông minh (smart contract), đồng thời thuê người nước ngoài mạo danh các chuyên gia quốc tế, lợi dụng hình ảnh của người nổi tiếng (KOL), thậm chí giả mạo hình ảnh của lãnh đạo, cơ quan chức năng để tạo dựng lòng tin với nhà đầu tư", Thượng tá nhấn mạnh, đồng thời cũng chỉ ra  ba kịch bản lừa đảo chính.

Kịch bản thứ nhất, đối với các dự án phát hành token giả, sau khi huy động đủ lượng tiền hoặc tài sản mã hóa theo kế hoạch ban đầu, các đối tượng lập tức đánh sập hệ thống, cắt mọi liên lạc và chiếm đoạt toàn bộ tài sản của nhà đầu tư.

Kịch bản thứ hai, với các dự án phát hành token thật và niêm yết trên các sàn giao dịch tài sản mã hóa, chủ yếu là các sàn quốc tế nhằm tránh bị truy vết, các đối tượng sẽ thực hiện hành vi "xả thảm" (rug pull), bán toàn bộ lượng token nắm giữ để thu lợi rồi biến mất, khiến giá token sụp đổ và nhà đầu tư chịu thiệt hại.

Kịch bản thứ ba, đối với các mô hình hoạt động theo phương thức đa cấp, khi không còn lôi kéo được người tham gia mới, các đối tượng sẽ dừng trả hoa hồng, đồng thời phát hành một token hoặc dự án mới, hứa hẹn bù đắp thiệt hại nếu nhà đầu tư tiếp tục rót vốn để hưởng mức hoa hồng cao hơn. Khi các nạn nhân đã kiệt quệ về tài chính, các đối tượng sẽ cắt đứt liên lạc và đánh sập toàn bộ hệ thống.

Một vụ việc điển hình mới đây được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Hà Nội khởi tố là vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản liên quan đến dự án STXS, do đối tượng Trần Nam Chung cầm đầu đường dây, với tổng số tiền chiếm đoạt lên tới hàng chục tỷ đồng.

Theo kết quả điều tra, Trần Nam Chung đã thuê lập trình viên xây dựng hợp đồng thông minh (smart contract), phát hành token STXS, đồng thời lập các website, sàn giao dịch và sàn đấu giá ngược. Nhóm đối tượng còn cài đặt các công cụ thao túng giá nhằm tạo thanh khoản và giao dịch giả, qua đó tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, các đối tượng xây dựng một hệ sinh thái được quảng bá rất quy mô trên giấy, bao gồm sàn giao dịch phi tập trung (DEX), mạng xã hội doanh nghiệp, cổng thanh toán cùng nhiều ứng dụng khác. Đồng thời, chúng liên tục tổ chức hội nghị, hội thảo và các lớp đào tạo nhằm thu hút người tham gia đầu tư.

Khi nhà đầu tư đã mua và nắm giữ số lượng lớn token STXS, nhóm đối tượng lập tức bán tháo toàn bộ lượng token của mình, khiến giá đồng STXS lao dốc, mất hoàn toàn thanh khoản và trở nên gần như vô giá trị.

Hành vi phạm tội tiếp theo được Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng đề cập đến là hành vi sử dụng hệ thống tài khoản "ma" và bot để thao túng giá tài sản mã hóa.

Theo bà, các đối tượng thường tự xây dựng sàn giao dịch tài sản mã hóa, đặt máy chủ ở nước ngoài, sau đó đẩy mạnh quảng bá nhằm thu hút nhà đầu tư mở tài khoản và tham gia giao dịch. Khi đã có lượng người dùng đủ lớn, chúng tiếp tục phát hành nhiều loại tài sản mã hóa khác nhau, đồng thời truyền thông về tiềm năng tăng giá của các tài sản này.

Để tạo cảm giác thị trường sôi động, các đối tượng sử dụng hệ thống bot và tài khoản ảo nhằm tạo ra các lệnh mua bán giả, qua đó thao túng giá theo ý muốn.

Sau một thời gian vận hành và đẩy giá, khi nhà đầu tư đã thua lỗ còn các đối tượng đã thu gom đủ tài sản mã hóa theo kế hoạch, chúng sẽ dừng hoạt động truyền thông, ngừng tạo thanh khoản nhân tạo, khiến các tài sản mã hóa mất giá trị và không còn khả năng giao dịch.

Sau đó, các đối tượng tiếp tục phát hành dự án token mới và lặp lại quy trình lừa đảo tương tự.

Một hình thức khác được Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng cảnh báo là tấn công mạng nhằm đòi tiền chuộc bằng tài sản mã hóa. Theo đó, các đối tượng phát tán mã độc hoặc tấn công vào hệ thống công nghệ thông tin của các tổ chức như ngân hàng, công ty chứng khoán, công ty tài chính, sau đó mã hóa dữ liệu hoặc làm tê liệt hệ thống để yêu cầu nạn nhân thanh toán tiền chuộc bằng tài sản mã hóa.

Một phương thức lừa đảo phổ biến khác là lập các hội, nhóm trên Zalo, Telegram, Facebook và các nền tảng mạng xã hội khác để quảng bá các chương trình tặng thưởng hoặc nhận tài sản mã hóa miễn phí.

Các đối tượng sử dụng hình ảnh giả mạo người đã nhận được phần thưởng nhằm tạo lòng tin, sau đó yêu cầu nạn nhân cung cấp thông tin về ví tài sản mã hóa hoặc thông tin cá nhân để chiếm đoạt tài sản.

Ngoài ra, các đối tượng còn xây dựng website giả mạo giao diện của ngân hàng, quỹ đầu tư hoặc sàn giao dịch tài sản mã hóa quốc tế, đồng thời giả danh nhân viên hỗ trợ khách hàng để liên hệ với nạn nhân. Đồng thời dụ dỗ người dùng cung cấp thông tin ví, cài đặt phần mềm độc hại hoặc thực hiện các thao tác theo hướng dẫn nhằm đánh cắp tài sản.

Thời gian qua lực lượng công an đã triệt phá nhiều vụ án điển hình. Năm 2025, Công an tỉnh Đồng Nai đã khởi tố 56 đối tượng liên quan đến vụ lập sàn tiền ảo Magic Chain. Hệ sinh thái này đã lôi kéo khoảng 138.000 tài khoản tham gia trước khi đánh sập sàn và chiếm đoạt hơn 10.000 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, Công an tỉnh Hà Tĩnh cũng triệt phá đường dây lừa đảo Bitcoin xuyên quốc gia với thủ đoạn dụ dỗ nạn nhân đầu tư, mạo danh thực hiện các nhiệm vụ trên TikTok để chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng.

Hay vụ việc gây rúng động dư luận gần đây là là vụ án liên quan đến dự án tài sản số ATEX. Công an TP. Hà Nội đã khởi tố, tạm giam Shark Bình về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Dự án này được xác định đã rút tiền từ khoảng 30.000 ví của nhà đầu tư với số tiền chiếm đoạt đặc biệt lớn.